─░tibari Para Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
─░tibari Para Nedir?

─░tibari Para Nedir?

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi
Yay─▒nlanma: Jan 3, 2019G├╝ncellenme: Dec 12, 2022
5m

─░tibari para nedir?

─░tibari para, ┬áde─čerini fiziksel bir ├╝r├╝n ya da mal yerine onu y├╝r├╝rl├╝─če koyan devletten alan ulusal yasal parad─▒r. ─░tibari paran─▒n de─čerini olu┼čturan devletin g├╝c├╝ bu t├╝r paralarda anahtard─▒r. D├╝nyan─▒n d├Ârt bir yan─▒ndan ├žo─ču ├╝lke ├╝r├╝n ve hizmet sat─▒n almak, yat─▒r─▒m yapmak ve tasarruf i├žin itibari paray─▒ kullan─▒r. ─░tibari para, ulusal paran─▒n de─čerini olu┼čturmada alt─▒n standart ve di─čer emtia temelli sistemin yerine ge├žmi┼čtir.┬á


─░tibari paran─▒n y├╝kseli┼či

─░tibari paran─▒n k├Âk├╝ y├╝zy─▒llar ├Âncesinde ├çinÔÇÖe dayan─▒r. Sicuan b├Âlgesi 11. Y├╝zy─▒lda ka─č─▒t para basmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. En ba┼čta, ipek, alt─▒n ve g├╝m├╝┼čle takas edilebilmektedir fakat daha sonra Kublai Khan ba┼ča ge├žerek 13.yyÔÇÖda itibari para sistemini kurmu┼čtur. Tarih├žiler, bu paran─▒n Mo─čol ─░mparatorlu─čunun ├ž├Âk├╝┼č├╝nde etkili oldu─čunu, a┼č─▒r─▒ harcama ve hiper enflasyonun ├ž├Âk├╝┼č├╝n k├Âklerini olu┼čturdu─čunu iddia ederler.┬á

─░tibari para 17. Y├╝zy─▒l AvrupaÔÇÖs─▒nda da ─░spanya, ─░sve├ž ve Hollanda taraf─▒ndan kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Sistem, ─░sve├žÔÇÖte ba┼čar─▒s─▒z olmu┼č ve devlet kullan─▒m─▒n─▒ b─▒rakarak g├╝m├╝┼č standarta ge├žmi┼čtir. Sonraki iki y├╝zy─▒lda, KanadaÔÇÖdaki New France, Amerikan Kolonileri ve sonra da B.D. Federal H├╝k├╝meti itibari paray─▒ denemi┼č ve hem ba┼čar─▒l─▒ hem de ba┼čar─▒s─▒z sonu├žlar elde etmi┼čtir.

20. Y├╝zy─▒lda, B.D. tekrar k─▒smen s─▒n─▒rl─▒ alanda emtia temelli para birimini kullanmaya d├Ânm├╝┼čt├╝r. 1933ÔÇÖte h├╝k├╝met alt─▒na kar┼č─▒l─▒k ka─č─▒t para takas─▒ uygulamas─▒n─▒ sonland─▒rm─▒┼čt─▒r. 1972ÔÇÖde Ba┼čkan Nixon y├Ânetiminde A.B.D alt─▒n standard─▒ kullanmay─▒ tamamen b─▒rakarak itibari para sistemine ge├žmi┼čtir. Bu da uluslararas─▒ anlamda alt─▒n standard─▒n sonunu getirmi┼č ve d├╝nyada da itibari para sisteminin kullan─▒lmas─▒na neden olmu┼čtur. ┬á


─░tibari para Alt─▒n standart kar┼č─▒la┼čt─▒rmas─▒

Alt─▒n standart sistemi ka─č─▒t paran─▒n alt─▒na d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesine izin vermekteydi. Asl─▒nda, t├╝m ka─č─▒t paralar devlet taraf─▒ndan tutulan s─▒n─▒rl─▒ say─▒da alt─▒nla destekleniyordu. Emtia temelli para sisteminde, devlet ve bankalar ┬áyeni paray─▒ ekonomiye ancak alt─▒n stoklar─▒nda bunun de─čerine denk miktarda kaynak varsa sokabilmekteydi. Bu sistem, devletin para yaratabilmesini ve paran─▒n de─čerini yaln─▒zca ekonomik fakt├Ârlere ba─čl─▒ olarak art─▒rmas─▒n─▒ s─▒n─▒rland─▒rmaktayd─▒.

Di─čer yandan, itibari para sisteminde, para ba┼čka hi├žbir ┼čeye ├ževrilemez. ─░tibari para ile, otoriteler para biriminin de─čerini do─črudan etkileyebilir ve bunu ekonomik ko┼čullara ba─člayabilir. Devletler ve ├╝lkelerin merkez bankalar─▒, para sistemleri ├╝zerinde ├žok daha fazla kontrole sahiptir ve ├že┼čitli finansal olaylara ve krizlere k─▒smi rezerv bankac─▒l─▒─č─▒ olu┼čturma ya da nicel gev┼čeme ba┼člatma gibi farkl─▒ ara├žlar─▒n kullan─▒m─▒yla tepki verebilirler. ┬á

Alt─▒n standard─▒ savunanlar emtia temelli para sistemlerinin fiziksel ve de─čerli bir ┼čey taraf─▒ndan desteklendi─či i├žin daha istikrarl─▒ oldu─čunu iddia ederler. ─░tibari para destek├žileri ise alt─▒n standar─▒n ge├žmi┼čte hi├ž de istikrarl─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ savunurlar. Bu ba─člamda, hem emtia temelli para sisteminin hem de itibari paran─▒n de─čeri de─či┼čkenlik g├Âsterebilir. ┬áFakat, itibari para sisteminde, bir ekonomik acil durumda devlet daha esnek ┼čekilde ┬áhareket edebilir.┬á


─░tibari para kullan─▒m─▒n─▒n baz─▒ art─▒ ve eksi y├Ânleri

Ekonomistler ve di─čer ekonomi uzmanlar─▒ itibari para sistemlerini ne kadar destekleri konusunda a├ž─▒kt─▒r. Bu para sisteminin art─▒ ve eksi y├Ânleri, ┬ákar┼č─▒tlar ve savunucular aras─▒nda hararetli tart─▒┼čmalara konu olur.┬á

  • Az bulunurluk: ─░tibari para, ┬áalt─▒n gibi fiziksel bir emtian─▒n azl─▒─č─▒ndan etkilenmez.

  • Masraf: ─░tibari paran─▒n ├╝retimi emtia temelliye g├Âre daha az masrafl─▒d─▒r.┬á

  • Tepkisellik: ─░tibari para, devletlere ve merkez bankalar─▒na ekonomik krizler konusunda esneklik sa─člar.

  • Uluslararas─▒ Ticaret: ─░tibari para, d├╝nya ├žap─▒nda bir├žok ulus taraf─▒ndan kullan─▒l─▒r ve bu da onu uluslararas─▒ ticaret i├žin uygun bir para birimi haline getirir.

  • Kolayl─▒k: ─░tibari para, alt─▒n─▒n aksine depolama, koruma, takip ve ba┼čka masrafl─▒ ihtiya├žlar─▒ olan fiziksel kaynaklara dayanmaz.

  • Kendili─činden de─čeri olmamas─▒:┬á─░tibari paran─▒n kendili─činden bir de─čeri yoktur. Bu da devletlerin paray─▒ s─▒f─▒rdan yaratmas─▒na izin verir ve bu da hiper enflasyona ve ekonomik sistemin ├ž├Âk├╝┼č├╝ne sebep olabilir.

  • Tarihsel olarak riskli: Tarihsel olarak, itibari para sistemlerinin kurulmas─▒ tipik olarak finansal ├ž├Âk├╝┼člere neden olmu┼čtur bu da kullan─▒m─▒n─▒n baz─▒ riskler i├žerdi─čini g├Âsterir.┬á


─░tibari para ve Kripto para kar┼č─▒la┼čt─▒rmas─▒

─░tibari para ve kripto para, ikisinin de fiziksel bir emtiayla desteklenmemesi bak─▒m─▒ndan benzerlik g├Âsterir fakat benzerlikleri bununla s─▒n─▒rl─▒d─▒r. ─░tibari para, devletler ve merkezi bankalar taraf─▒ndan kontrol ┬áedilirken, kripto paralar da─č─▒t─▒lm─▒┼č bir dijital kay─▒t defteri olan BlockchainÔÇÖin b├╝y├╝k oranda ┬áneden olmas─▒yla temelde merkeziyetsizdir.
Bu iki para sistemi aras─▒ndaki belirgin farklardan biri de paralar─▒n olu┼čturulma ┼čeklidir. ├ço─ču kripto para gibi BitcoinÔÇÖde de kontroll├╝ ve s─▒n─▒rl─▒ bir arz vard─▒r. Bunun aksine itibari paralarda, bankalar ├╝lkenin ekonomik ihtiya├žlar─▒na y├Ânelik de─čerlendirmelerine dayanarak hi├ž yoktan para yaratabilirler.

Kripto paralar, paran─▒n dijital bir t├╝r├╝ olarak s─▒n─▒rs─▒zd─▒r ve hi├žbir fiziksel kar┼č─▒l─▒─ča sahip de─čildir, bu da onlar─▒ d├╝nya ├žap─▒nda yap─▒lan i┼člemler konusunda daha az s─▒n─▒rlay─▒c─▒ hale getirir. Dahas─▒, yap─▒lan i┼člemler geri d├Ând├╝r├╝lemezdir ve kripto paralar─▒n do─čas─▒ onlar─▒ itibari para sistemlerine nazaran takip edilmesi daha zor hale getirir.┬á

┼×unu da belirtmek gerekir ki, kripto para piyasas─▒ ├žok daha k├╝├ž├╝kt├╝r ve dolay─▒s─▒yla geleneksel piyasalardan ├žok daha dalgal─▒d─▒r. Bu da kripto paralar─▒n d├╝nya genelinde hen├╝z kabul edilmemi┼č olmas─▒n─▒n sebeplerinden biridir fakat kripto ekonomisi geli┼čtik├že ve olgunla┼čt─▒k├ža de─či┼čkenlik b├╝y├╝k ihtimalle azalacakt─▒r.┬á


Sonu├ž

Her iki para biriminin de gelece─či kesin de─čildir. Kripto paralar─▒n ├Ân├╝nde daha uzun bir yol vard─▒r ve bu yolda daha bir├žok zorlukla kar┼č─▒la┼čaca─č─▒ kesindir. ─░tibari para sistemlerinin tarihi de bu tip paran─▒n hassasl─▒─č─▒n─▒ g├Âzler ├Ân├╝ne serer. Bu da, bir├žok ki┼činin finansal i┼člemlerinin en az─▒ndan bir k─▒sm─▒n─▒ kripto para sistemine ge├žirmek i├žin olas─▒l─▒klar─▒ de─čerlendiriyor olmas─▒n─▒n ├Ânemli bir sebebidir.

Bitcoin ve kripto paralar─▒n yarat─▒lmas─▒n─▒n alt─▒nda yatan ana nedenlerden biri ┬áde da─č─▒t─▒lm─▒┼č e┼čler aras─▒ bir a─č ├╝zerine in┼ča edilmi┼č yeni bir para t├╝r├╝n├╝ ke┼čfetmektir. Bitcoin b├╝y├╝k olas─▒l─▒kla t├╝m itibari para sisteminin yerine ge├žmek i├žin de─čil, daha iyi bir toplum i├žin daha iyi bir finansal sistem yaratma potansiyeline sahip alternatif bir ekonomik a─č ortaya sunmak i├žin yarat─▒lm─▒┼čt─▒r.┬á

G├Ânderiler Payla┼č─▒n
Hesap olu┼čturun
Hemen bir Binance hesab─▒ olu┼čturarak bilgilerinizi uygulamaya d├Âk├╝n.