Merkeziyetsiz Bilim (DeSci) Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Merkeziyetsiz Bilim (DeSci) Nedir?

Merkeziyetsiz Bilim (DeSci) Nedir?

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi
Yay─▒nlanma: Mar 12, 2024G├╝ncellenme: Apr 18, 2024
4m

├ľnemli notlar:

  • Merkeziyetsiz Bilim (DeSci), Web3 teknolojilerini kullanarak bilimsel ara┼čt─▒rmalar i├žin herkese a├ž─▒k bir altyap─▒ olu┼čturmay─▒ ama├žlayan bir ak─▒md─▒r.

  • TradSci'ye k─▒yasla DeSci, daha fazla fonlama kayna─č─▒na, sans├╝rs├╝z i┼č birli─čine ve ara┼čt─▒rma verilerine a├ž─▒k eri┼čime imkan tan─▒r.

  • DeSci, blockchain teknolojisinden faydalanarak bilimi daha merkeziyetsiz, ┼čeffaf ve eri┼čilebilir k─▒lma potansiyeline sahiptir.

Giri┼č

Merkeziyetsiz bilim, bilimsel ara┼čt─▒rmalar─▒ iyile┼čtirmek i├žin Web3 teknolojilerini kullanan bir ak─▒m olarak ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Bu makalede merkeziyetsiz bilimin ne oldu─čuna, baz─▒ kullan─▒m alanlar─▒na ve geleneksel bilimden farklar─▒na g├Âz ataca─č─▒z.

Merkeziyetsiz Bilim Nedir?

Merkeziyetsiz bilim (DeSci), geleneksel bilimde (TradSci) devrim yaratmak i├žin merkeziyetsiz teknolojileri kullanan bir bilimsel ara┼čt─▒rma yakla┼č─▒m─▒d─▒r. DeSci, merkezi kurumlar ve arac─▒lara bel ba─člamak yerine bilginin yarat─▒lmas─▒ ve da─č─▒t─▒lmas─▒ i├žin merkeziyetsiz uygulamalar─▒ kullan─▒r.

DeSci, temelde bilimsel verilere eri┼čimi art─▒rmay─▒, daha ┼čeffaf akran de─čerlendirmesi s├╝re├žlerini desteklemeyi ve ara┼čt─▒rmac─▒lar aras─▒nda uluslararas─▒ i┼č birliklerini te┼čvik etmeyi ama├žlar. DeSci, blockchain teknolojisinden faydalanarak bilimsel kay─▒tlar─▒n b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ ve de─či┼čmezli─čini sa─člaman─▒n yan─▒nda giri┼č engellerini de ortadan kald─▒r─▒r.

DeSci, Bilimsel Uygulamalar─▒ Nas─▒l Geli┼čtirebilir?

DeSci, TradSci'nin temel sorunlar─▒n─▒ gidermek i├žin Web3 teknolojilerini kullan─▒r. Haydi, DeSci'nin bilimi geli┼čtirmek i├žin kulland─▒─č─▒ ba┼čl─▒ca y├Ântemlerden baz─▒lar─▒n─▒ inceleyelim.

Fon da─č─▒t─▒m─▒

DeSci, ikinci dereceden ba─č─▒┼člar ve merkeziyetsiz otonom organizasyonlar (DAO) gibi mekanizmalar arac─▒l─▒─č─▒yla ara┼čt─▒rma fonlar─▒n─▒n tahsisinde devrim yaratabilir. Bu da kaynaklar─▒n daha adil bir ┼čekilde da─č─▒t─▒lmas─▒n─▒ te┼čvik eder.

Eri┼čilebilirlik

DeSci, blockchain tabanl─▒ ara┼čt─▒rma kaynaklar─▒ndan faydalanarak eri┼čilebilirli─či art─▒rabilir. Bu da bilimsel verilerin ve yay─▒nlar─▒n merkeziyetsiz bir kay─▒t defterinde ┼čeffaf bir ┼čekilde saklanmas─▒n─▒ sa─člayarak bunlar─▒ daha eri┼čilebilir bir hale getirebilir. Ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeler verilere eri┼čimi y├Âneterek verilerin adil ve g├╝venli bir ┼čekilde da─č─▒t─▒lmas─▒n─▒ sa─člayabilir.

Tekrarlanabilirlik

DeSci, tekrarlanabilirlik i├žin token ├Âd├╝lleri ve itibar sistemleri gibi te┼čvikler sunabilir. Ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeler, ┼čeffaf ve do─črulanabilir akran de─čerlendirme s├╝re├žlerini destekleyerek ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒ tekrarlanabilir bilimsel ├žal─▒┼čmalar yapmaya te┼čvik edebilir. Bu da genellikle bilimsel bulgular─▒n g├╝venilirli─čini art─▒r─▒r.

Merkeziyetsiz Bilimin Kullan─▒m Alanlar─▒

Akademik yay─▒nlar

Baz─▒ DeSci platformlar─▒, akademik yay─▒nlar i├žin merkeziyetsiz kaynaklar sunabilir. Ara┼čt─▒rmac─▒lar ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ do─črudan bu platformlarda yay─▒nlayarak bilimsel bilgilere daha geni┼č bir kitlenin eri┼čilebilmesine imkan tan─▒yabilir.

Ara┼čt─▒rma fonlar─▒

Ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmelerle desteklenen merkeziyetsiz fonlama mekanizmalar─▒, ara┼čt─▒rma fonlar─▒n─▒n ┼čeffaf bir ┼čekilde tahsis edilmesini te┼čvik edebilir. Merkeziyetsiz bilim, ara┼čt─▒rma projelerini topluluk fonlamas─▒yla desteklemek ve katk─▒da bulunanlar─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n kalitesine ba─čl─▒ olarak ├Âd├╝llendirmek i├žin merkeziyetsiz a─člardan faydalanabilir.

Veri payla┼č─▒m─▒ ve i┼č birli─či

DeSci platformlar─▒, ara┼čt─▒rma verileri ve kaynaklar─▒n─▒n bilim insanlar─▒ aras─▒nda g├╝venli ve ┼čeffaf bir ┼čekilde payla┼č─▒lmas─▒ i├žin zemin sunabilir. Bu yakla┼č─▒m, ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n m├╝lkiyet haklar─▒n─▒ g├╝vence alt─▒na al─▒rken verilerini tokenle┼čtirmelerini ve paraya ├ževirmelerini sa─člayabilir.

Akran de─čerlendirmesi

Blockchain tabanl─▒ itibar sistemleri, bilimsel yay─▒nlar─▒n itibar─▒n─▒ ve g├╝venilirli─čini art─▒rabilir. DeSci, ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n katk─▒lar─▒n─▒n ve akran de─čerlendirmelerinin de─či┼čtirilemez kay─▒tlar─▒n─▒ olu┼čturmak i├žin blockchain teknolojisinden faydalanarak akademik ileti┼čimlerde ┼čeffafl─▒─č─▒ ve hesap verebilirli─či art─▒rabilir.

Merkeziyetsiz Bilim ile Geleneksel Bilimin Farklar─▒

Hem DeSci hem de TradSci bilgiyi ileri ta┼č─▒sa ve ger├žek d├╝nyadaki sorunlar─▒ ├ž├Âzse de baz─▒ ├Ânemli noktalarda birbirinden ayr─▒l─▒r.

┼×effafl─▒k ve g├╝ven

DeSci, blockchain teknolojisi arac─▒l─▒─č─▒yla ┼čeffafl─▒k ve g├╝veni te┼čvik ederek bilimsel kay─▒tlar─▒n b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ ve de─či┼čmezli─čini sa─člar. Buna kar┼č─▒l─▒k geleneksel bilim ise ara┼čt─▒rma bulgular─▒n─▒ do─črulamak i├žin genellikle merkezi kurumlardan faydalan─▒r.

Eri┼čilebilirlik ve kapsay─▒c─▒l─▒k

DeSci platformlar─▒, bilimsel veriler ve yay─▒nlara a├ž─▒k eri┼čimi destekleyerek bilgilere eri┼čimi demokratikle┼čtirebilir. TradSci yay─▒nc─▒l─▒k modelleri ise genellikle kat─▒l─▒m ├╝cretleri ve eri┼čim engelleri i├žerir ve bu da ara┼čt─▒rma bulgular─▒n─▒n da─č─▒t─▒m─▒n─▒ ├žo─ču zaman s─▒n─▒rlar.

─░┼č birli─či ve inovasyon

Genelde i┼č birli─čini te┼čvik eden DeSci, ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n blockchain tabanl─▒ teknolojileri kullanarak etkile┼čim kurmas─▒na ve kaynaklar─▒ payla┼čmas─▒na imkan tan─▒r. Geleneksel bilimsel uygulamalar─▒n ise ├žo─ču zaman kurumsal ├žer├ževelerle izole olmas─▒ i┼č birli─čini engelleyebilir.

Fonlama ve te┼čvikler

DeSci, katk─▒lar─▒ te┼čvik etmek ve ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n kalitesine g├Âre ├Âd├╝llendirmek i├žin merkeziyetsiz fonlama mekanizmalar─▒ndan faydalan─▒r. Buna kar┼č─▒l─▒k TradSci'de ise fonlama i├žin ├žo─ču zaman hibe veren kurumlara ve kurumsal b├╝t├želere bel ba─član─▒r ve bu da verimsizli─če neden olabilir.

Son S├Âz

Merkeziyetsiz bilim, i┼č birli─čini te┼čvik ederek ve ke┼čiflerin h─▒z─▒n─▒ art─▒rarak bilim d├╝nyas─▒nda ├ž─▒─č─▒r a├žma potansiyeline sahiptir. DeSci, merkeziyetsiz teknolojileri benimseyerek bilgilere eri┼čimi demokratikle┼čtirebilir, ┼čeffafl─▒─č─▒ art─▒rabilir ve ├že┼čitli ara┼čt─▒rma alanlar─▒nda inovasyonu te┼čvik edebilir.

Ek Okumalar

Sorumluluk Reddi: Bu i├žerik, size hi├žbir beyan ve garanti verilmeksizin "oldu─ču gibi", genel bilgilendirme ve e─čitim ama├žlar─▒ do─črultusunda sunulmaktad─▒r. Bu i├žerik finansal, hukuki veya di─čer bir mesleki tavsiye olarak yorumlanmamal─▒d─▒r ve belirli bir ├╝r├╝n veya hizmetin sat─▒n al─▒nmas─▒n─▒ ├Ânerme amac─▒ ta┼č─▒mamaktad─▒r. Bu konuda uygun mesleki dan─▒┼čmanlardan tavsiye almal─▒s─▒n─▒z. Makaleye bir ├╝├ž├╝nc├╝ taraf taraf─▒ndan katk─▒da bulunuldu─čunda, ifade edilen g├Âr├╝┼člerin katk─▒da bulunan o ├╝├ž├╝nc├╝ tarafa ait oldu─čunu ve Binance Academy'nin g├Âr├╝┼člerini yans─▒tmad─▒─č─▒n─▒ l├╝tfen unutmay─▒n. Daha fazla bilgi i├žin sorumluluk reddimizin tam metnini okuyabilirsiniz. Dijital varl─▒k fiyatlar─▒ dalgalanabilir. Yat─▒r─▒m─▒n─▒z─▒n de─čeri y├╝kselebilece─či gibi d├╝┼čebilir de ve yat─▒r─▒m yapt─▒─č─▒n─▒z tutar─▒ geri alamayabilirsiniz. Yat─▒r─▒m kararlar─▒n─▒z─▒n t├╝m sorumlulu─ču size aittir ve Binance Academy ya┼čanacak hi├žbir kay─▒p i├žin sorumluluk kabul etmez. Bu materyal finansal, hukuki veya di─čer bir mesleki tavsiye olarak yorumlanmamal─▒d─▒r. Daha fazla bilgi i├žin Kullan─▒m Ko┼čullar─▒ ve Risk Uyar─▒s─▒ b├Âl├╝mlerimize bakabilirsiniz.