Uniswap V4 Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Uniswap V4 Nedir?

Uniswap V4 Nedir?

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Aug 31, 2023G├╝ncellenme: Oct 25, 2023
9m

K─▒sa ├ľzet

  • Uniswap, Haziran 2023'te Uniswap V4 i├žin merkeziyetsiz borsa (DEX) protokol├╝ne ├Ânemli yeni ├Âzellikler ekleyen bir taslak kod yay─▒nland─▒.

  • Yeni ├Âzellikler aras─▒nda likidite havuzlar─▒n─▒n ├Âzelle┼čtirilmesini sa─člayan "kancalar" (hook), havuzlar aras─▒ likiditeyi daha verimli hale getiren tekil (singleton) tasar─▒m ve yerel ETH al─▒m sat─▒m ├žiftlerinin geri d├Ân├╝┼č├╝ yer al─▒yor.

  • Uniswap V4'├╝n daha fazla ki┼čiselle┼čtirme, daha y├╝ksek verimlilik, daha d├╝┼č├╝k gas ve ileri seviye al─▒m sat─▒m stratejileri gibi say─▒s─▒z avantaj sunmas─▒ bekleniyor.

  • Fakat Uniswap V4'te, Uniswap'─▒n ├žekim ├╝cretlerinin bir k─▒sm─▒n─▒ alabilmesi ve kaynak kodunun kullan─▒m─▒n─▒ s─▒n─▒rlayan lisans─▒ gibi baz─▒ potansiyel s─▒n─▒rlamalar da bulunuyor.

Uniswap nedir?  

Uniswap , Ethereum blockchain ├╝zerinde faaliyet g├Âsteren merkeziyetsiz bir borsad─▒r (DEX). Kullan─▒c─▒lar─▒n otomatik piyasa yap─▒c─▒ (AMM) modelini kullanarak ├že┼čitli dijital varl─▒klarla i┼člem yapmalar─▒na imkan tan─▒r ve geleneksel emir defterlerine y├Ânelik ihtiyac─▒ ortadan kald─▒r─▒r.

─░lk olarak Ethereum kurucu orta─č─▒ Vitalik Buterin'in zincir ├╝st├╝ otomatik piyasa yap─▒c─▒ kavram─▒ndan esinlenen Uniswap, Ethereum geli┼čtiricisi Hayden Adams taraf─▒ndan 2018 y─▒l─▒nda yarat─▒lm─▒┼čt─▒r.

Uniswap, ├Ânemli al─▒m sat─▒m hacimlerine ula┼čarak ve di─čer DEX'lere k─▒yasla daha derin likidite ile DEX piyasas─▒nda lider konuma yerle┼čmi┼čtir. 2023 itibar─▒yla Uniswap; i┼člem hacmi, likidite ve aktif kullan─▒c─▒ say─▒s─▒ gibi ├že┼čitli ├Âl├ž├╝tlere g├Âre en iyi DEX'ler aras─▒nda yer almaktad─▒r.

Uniswap, 2020'de Uniswap V2'yi ve 2021'de Uniswap V3'├╝ piyasaya s├╝rerek ├že┼čitli s├╝r├╝mlerden ge├žmi┼čtir. Haziran 2023'te ise ├Ânemli yeni i┼člevler i├žeren Uniswap V4 i├žin bir kod tasla─č─▒ yay─▒nlam─▒┼čt─▒r.

Fakat Uniswap V4'├╝n yeni ├Âzelliklerine ge├žmeden ├Ânce geli┼čim s├╝recini daha iyi anlamak i├žin Uniswap'─▒n ge├žmi┼čteki s├╝r├╝mlerinden bahsedelim.

Uniswap V1  

─░lk s├╝r├╝m olan Uniswap V1, bir kavram ispat─▒ platformu olarak Kas─▒m 2018'de kullan─▒ma sunuldu. Ba┼čl─▒ca yenili─či, Sabit ├ťr├╝n Piyasa Yap─▒c─▒ (CPMM) modelinin kullan─▒ma sunulmas─▒yd─▒.

Uniswap, geleneksel emir defteri tabanl─▒ sistemi kullanmak yerine bo┼čta tokeni olan herkesin bu tokenleri belirli bir al─▒m sat─▒m ├žiftinde (ETH/DAI gibi) bir araya getirmesine ve bunun kar┼č─▒l─▒─č─▒nda da likidite havuzuna kar┼č─▒ al─▒m sat─▒m yapan kullan─▒c─▒lardan toplanan komisyonlardan bir pay almas─▒na imkan tan─▒yordu.

Uniswap V1, ERC-20 tokenleri ve ether (ETH) aras─▒ndaki token takaslar─▒n─▒ destekliyordu. Ayr─▒ca, iki ERC-20 tokeni aras─▒nda takas yap─▒lmas─▒na da imkan tan─▒yordu. ─░ki ERC-20 tokeni aras─▒nda takas iki a┼čamal─▒ bir s├╝re├žten olu┼čuyordu:

ERC-20 Token 1'i ether (ETH) ile takas etme.

Ether'i (ETH) ERC-20 Token 2 ile takas etme.

Bu s├╝re├ž, Uniswap V1 ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmelerinin yaln─▒zca ERC-20 tokenleri ve ether (ETH) aras─▒ndaki do─črudan likidite havuzlar─▒n─▒ desteklemesi nedeniyle gerekliydi.

Uniswap V1 ├ž─▒─č─▒r a├ž─▒c─▒ olsa da arbitraj yapanlar taraf─▒ndan istismar edilebilecek fiyatland─▒rma algoritmas─▒ndaki verimsizlikler ve y├╝ksek hacimli i┼člemlerde slipaj─▒n y├╝ksek olmas─▒ gibi s─▒n─▒rlamalara sahipti.

Uniswap V2  

Uniswap V1'in kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ zorluklara yan─▒t olarak Uniswap V2, May─▒s 2020'de ├Ânemli birka├ž iyile┼čtirmeyle piyasaya s├╝r├╝ld├╝. Uniswap V2, AMM modelini tokenler aras─▒ do─črudan takaslar─▒ dahil edecek ┼čekilde ayarlad─▒. Bu sayede, daha d├╝┼č├╝k slipaj elde edildi ve sermaye verimlili─či art─▒r─▒ld─▒.┬á

Buna ek olarak, V2 kullan─▒c─▒lar─▒n bir likidite havuzundan istedikleri kadar ├žekim yapmalar─▒na ve ├žekilen tutar─▒ (art─▒ bir ├╝creti) ayn─▒ i┼člem dahilinde iade ettikleri s├╝rece bu fonlarla istedikleri herhangi bir ┼čeyi yapmalar─▒na imkan tan─▒yan fla┼č takaslar─▒ da kullan─▒ma sundu. Bu da ├Ân sermayeye gerek olmadan arbitraj ve yield farming f─▒rsatlar─▒n─▒ m├╝mk├╝n k─▒ld─▒.

Uniswap V2, di─čer merkeziyetsiz uygulamalar─▒n Uniswap fiyatlar─▒n─▒ g├╝venli bir ┼čekilde kullanmas─▒n─▒ kolayla┼čt─▒ran Zaman A─č─▒rl─▒kl─▒ Ortalama Fiyatlar (TWAP) kavram─▒n─▒ da tan─▒tt─▒.

Uniswap V3

May─▒s 2021'de kullan─▒ma sunulan Uniswap V3, sermaye verimlili─či ve likiditenin belirli seviyelerde yo─čunla┼čmas─▒yla ilgili sorunlar─▒ ├ž├Âzmeye odakland─▒. Uniswap V3, likidite sa─člay─▒c─▒lar─▒n varl─▒klar─▒n─▒n kullan─▒laca─č─▒ belirli fiyat aral─▒klar─▒n─▒ se├žmesine, dolay─▒s─▒yla da artan sermaye kullan─▒m─▒ sonucunda daha y├╝ksek komisyonlar kazanmalar─▒na imkan tan─▒d─▒.

Bu s├╝r├╝mde farkl─▒ risk seviyeleri ve i┼člem hacimlerine daha iyi uyum sa─člamak amac─▒yla farkl─▒ komisyon seviyeleri de (%0,05, %0,30 ve %1,00) yer al─▒yordu.┬á

Likidite sa─člay─▒c─▒lar─▒n likidite havuzlar─▒ndaki paylar─▒n─▒ temsil eden NFT'leri almas─▒na ve kullan─▒c─▒lar─▒n havuzdaki dayanak varl─▒klar─▒ etkilemeden likidite pozisyonlar─▒n─▒ almas─▒na, satmas─▒na veya transfer etmesine imkan tan─▒yan yeni bir ├Âzellik olan Benzersiz Likidite (NFL) de eklendi.

Uniswap V3'├╝n dikkate de─čer bir di─čer ├Âzelli─či ise Ethereum'un i┼člem ├╝cretlerini d├╝┼č├╝rmeyi ve platformun ├Âl├žeklenebilirli─čini iyile┼čtirmeyi ama├žlayan Katman 2 ├ž├Âz├╝m├╝ Optimism ile entegrasyonuydu.┬á

Uniswap V4'teki Yenilikler Nelerdir? 

Uniswap V4 hen├╝z resmi olarak piyasaya s├╝r├╝lmemi┼č olsa da potansiyel ├Âzellikler ve iyile┼čtirmeler kod tasla─č─▒ ve whitepaper'da yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r. Yenilikler aras─▒nda ┼čunlar yer almaktad─▒r:┬á

1. ÔÇťKancalarÔÇŁ ve ├Âzel havuzlar┬á

Uniswap V4, bir likidite havuzunun ya┼čam d├Âng├╝s├╝n├╝n ├že┼čitli noktalar─▒nda ├žal─▒┼čan s├Âzle┼čmeler olan "kancalar─▒n" kullan─▒ma sunulmas─▒yla herkesin ├Âzelle┼čtirme yapmas─▒na imkan tan─▒yacakt─▒r.┬á

"Kancalar─▒" daha iyi anlamak i├žin her bir likidite havuzunun olu┼čturulmas─▒ndan likiditenin eklenmesine, kald─▒r─▒lmas─▒na veya ayarlanmas─▒na kadar bir ya┼čam d├Âng├╝s├╝ne sahip oldu─čunu bilmek ├Ânemlidir. "Kancalar", geli┼čtiricilerin havuzun ya┼čam d├Âng├╝s├╝n├╝n ├Ânemli noktalar─▒nda belirli eylemleri ger├žekle┼čtiren kodlar eklemelerine imkan tan─▒r.┬á

├ľrne─čin "kancalar", likidite havuzlar─▒n─▒n dinamik komisyonlar─▒ yerel olarak desteklemesine, zincir ├╝st├╝ limit emirleri eklemesine veya fiyat etkisini en aza indirmek amac─▒yla b├╝y├╝k emirleri zamana yaymak i├žin zaman a─č─▒rl─▒kl─▒ ortalama piyasa yap─▒c─▒ (TWAMM) olarak hareket etmesine imkan tan─▒mak i├žin eklenebilir.

Likidite havuzlar─▒n─▒n "kancalarla" ├Âzelle┼čtirilmesi, ├že┼čitli zincir ├╝st├╝ oracle'lar kullanmaktan bo┼čta duran likiditeyi bor├ž verme protokollerine yat─▒rmaya kadar s─▒n─▒rs─▒z ┼čekilde olabilir. Sonu├žta "kancalar", geli┼čtiricilere belirli ihtiya├žlara g├Âre ├Âzelle┼čtirilmi┼č likidite havuzlar─▒ olu┼čturma konusunda ├Ânemli bir esneklik sunacakt─▒r.┬á

2. Tekil tasarım 

Uniswap V3'te her likidite havuzu i├žin yeni bir s├Âzle┼čmenin konu┼čland─▒r─▒lmas─▒ havuz olu┼čturmay─▒ ve ├žoklu havuz takaslar─▒ yapmay─▒ daha maliyetli hale getiriyordu.┬á

Uniswap V4'teki ├Ânemli bir de─či┼čiklik, t├╝m havuzlar─▒n tek bir s├Âzle┼čmede tutulmas─▒d─▒r. Bu da takaslar i├žin farkl─▒ s├Âzle┼čmelerde tutulan havuzlar aras─▒nda token transferi yap─▒lmas─▒na gerek kalmayaca─č─▒ i├žin gas'ten ├Ânemli ├Âl├ž├╝de tasarruf edilmesini sa─člayacakt─▒r. Uniswap'a g├Âre tahminler, Uniswap V4'├╝n havuz olu┼čturma gas maliyetini %99'a kadar d├╝┼č├╝rebilece─čini g├Âstermektedir.┬á

3. Fla┼č hesaplama┬á

Tekil tasar─▒m, Uniswap V4'teki fla┼č hesaplama ad─▒ndaki bir di─čer mimari de─či┼čikli─či tamamlar.┬á

Uniswap'─▒n ├Ânceki s├╝r├╝mlerinde token takaslar─▒ ve bir havuza likidite ekleme gibi t├╝m i┼člemler tokenlerin transfer edilmesiyle sonland─▒r─▒l─▒yordu. Uniswap V4'te, harici transferler yaln─▒zca u├žta yap─▒l─▒r, bu da havuz i┼člemlerini basitle┼čtirir ve maliyetleri azalt─▒r.┬á

Tekil tasar─▒m ve fla┼č hesaplama, birden fazla havuz aras─▒nda daha verimli ve ekonomik y├Ânlendirme sa─člar. "Kancalar─▒n" kullan─▒ma sunulmas─▒n─▒n likidite havuzlar─▒n─▒n say─▒s─▒n─▒ art─▒raca─č─▒ g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nd─▒─č─▒nda, bu avantaj ├Âzellikle kullan─▒┼čl─▒d─▒r.┬á

4. Yerel ETH al─▒m sat─▒m ├žiftleri┬á

Uniswap V4, yerel ETH'leri al─▒m sat─▒m ├žiftlerini tekrar kullan─▒ma sunmaktad─▒r.┬á

Yukar─▒da da bahsetti─čimiz gibi Uniswap V1 yaln─▒zca ETH/ERC-20 token ├žiftleriyle s─▒n─▒rl─▒d─▒r. Fakat Uniswap V2'de yerel ETH ├žiftleri, uygulaman─▒n karma┼č─▒kl─▒─č─▒ ve likiditenin WETH ve ETH ├žiftlerinde da─č─▒lmas─▒ endi┼čeleriyle kald─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r.┬á

Hem Uniswap V2 hem de Uniswap V3, kullan─▒c─▒lar─▒n b├╝y├╝k bir ├žo─čunlu─čunun Uniswap Protokol├╝nde al─▒m sat─▒m yapmadan ├Ânce ETH'lerini WETH'ye wrap etmelerini gerektiriyor, bu da ekstra gas maliyeti getiriyordu.┬á

Uniswap V4, tekil tasar─▒m ve fla┼č hesaplamalar─▒n─▒n kullan─▒ma sunulmas─▒yla hem WETH hem de ETH ├žiftlerinin al─▒n─▒p sat─▒lmas─▒na imkan tan─▒r. Yerel ETH transferlerinin (21.000 gas) gas maliyetinin ERC-20 transferlerinin (40.000 gas) yar─▒s─▒ kadar olmas─▒ kullan─▒c─▒lar a├ž─▒s─▒ndan avantajl─▒ olacakt─▒r.

Uniswap V4'ün Avantajları Nelerdir? 

Uniswap V4, likiditenin nas─▒l yarat─▒ld─▒─č─▒ ve tokenlerin zincir ├╝zerinde nas─▒l al─▒n─▒p sat─▒ld─▒─č─▒na y├Ânelik yeni olanaklar sunmak ├╝zere tasarlanm─▒┼čt─▒r. Avantajlar─▒ aras─▒nda ┼čunlar yer al─▒r:┬á

1. ├ľzelle┼čtirme┬á

"Kancalar", geli┼čtiricilerin b├╝y├╝k bir esneklikle likidite havuzlar─▒na yeni i┼člevler eklemesine imkan tan─▒r. Bunun ├Âzelle┼čtirilmi┼č al─▒m sat─▒m ├Âzelliklerine sahip yenilik├ži havuzlar─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒n─▒ te┼čvik etmesi beklenmektedir.┬á

2. Verimlilik

"Kancalar─▒n", tekil s├Âzle┼čmelerin ve flash hesaplaman─▒n kullan─▒ma sunulmas─▒, i┼člem y├Ânlendirmede verimlili─čin artmas─▒na yol a├žabilir.

3. Gas azaltma 

Uniswap V4'├╝n yeni ├Âzelliklerinin gas maliyetlerini daha da d├╝┼č├╝rmesi beklenmektedir. Bu da daha fazla kullan─▒c─▒y─▒ protokole ├žekebilir.┬á

4. LP'ler i├žin daha y├╝ksek kazan├ž potansiyeli┬á

Likidite sa─člay─▒c─▒lara (LP'ler) daha fazla kontrol ve daha y├╝ksek kazan├ž potansiyeli sunan dinamik komisyon yap─▒lar─▒ olabilir.┬á

5. İleri seviye alım satım stratejileri 

Zaman a─č─▒rl─▒kl─▒ ortalama piyasa yap─▒c─▒ (TWAMM), limit emirleri ve dinamik komisyonlar gibi yeni ├Âzellikler, ├Ânceki s├╝r├╝mlerde m├╝mk├╝n olmayan daha ileri seviye al─▒m sat─▒m stratejilerini m├╝mk├╝n k─▒labilir. Bunlar sofistike yat─▒r─▒mc─▒lar i├žin cazip olabilir.

Uniswap V4'ün Potansiyel Sınırlamaları Nelerdir? 

Uniswap V4'├╝n baz─▒ potansiyel s─▒n─▒rlamalar─▒ vard─▒r. Bu s─▒n─▒rlamalar aras─▒nda ┼čunlar yer al─▒r:┬á

1. ├ťcret tahsilat─▒

Uniswap V4, iki ayr─▒ y├Âneti┼čim ├╝creti mekanizmas─▒na sahiptir: her biri farkl─▒ mekanizmalara sahip takas ├╝cretleri ve ├žekim ├╝cretleri. Uniswap y├Âneti┼čimi (Uniswap DAO ve UNI token sahipleri), Uniswap V3'e benzer ┼čekilde belirli bir havuzdaki takas ├╝cretinden s─▒n─▒rl─▒ bir y├╝zdeyi almay─▒ se├žebilir.┬á

Uniswap V4'te "kancalar─▒n" ba┼člang─▒├žta bir havuz i├žin ├žekim ├╝cretlerini etkinle┼čtirmeyi se├žmesi durumunda y├Ânetim, bu ├žekim ├╝cretinin s─▒n─▒rl─▒ bir y├╝zdesini alabilir.┬á

2. Kullanımı sınırlayan lisanslar 

Uniswap V4, Uniswap V4 kaynak kodunun ticari veya ├╝retim ortam─▒nda kullan─▒m─▒n─▒ d├Ârt y─▒la kadar s─▒n─▒rlayan ─░┼č Kayna─č─▒ Lisans─▒ 1.1 kapsam─▒nda piyasaya s├╝r├╝lecek ve bu s├╝renin sonunda kal─▒c─▒ olarak Genel Kamu Lisans─▒na (GPL) d├Ân├╝┼čecektir. Bu da baz─▒ topluluk ├╝yelerinin Uniswap'─▒n bu son versiyonunun asl─▒nda a├ž─▒k kaynakl─▒ olmad─▒─č─▒ y├Ân├╝nde ele┼čtirilerine neden olmu┼čtur.┬á

Son S├Âz┬á

Merkeziyetsiz borsa (DEX) piyasas─▒, s├╝rekli olarak yeni protokollerin ve platformlar─▒n ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒, devaml─▒ geli┼čen bir d├╝nyad─▒r. Uniswap, DEX d├╝nyas─▒nda hakimiyeti elinde tutan bir oyuncudur ve 2018'de kullan─▒ma sunulmas─▒ndan be┼č y─▒l sonra d├Ârd├╝nc├╝ s├╝r├╝m├╝n├╝ yay─▒nlamaktad─▒r. Protokol├╝n ge├žmi┼čteki s├╝r├╝mlerinin her biri i┼člevselli─či art─▒ran yeni y├╝kseltmeler eklemi┼čtir.┬á

Uniswap V4'├╝n tasar─▒m─▒ DEX'lerde s─▒n─▒rs─▒z olas─▒l─▒k yaratmay─▒ ama├žlayan b├╝y├╝k de─či┼čiklikler i├žermektedir. Bu a├ž─▒k tasar─▒m geli┼čtiricilere denemeler yapmalar─▒ i├žin neredeyse s─▒n─▒rs─▒z bir alan sunsa da kullan─▒c─▒ deneyimi a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemli bir karma┼č─▒kl─▒k da yaratabilir. Kullan─▒c─▒lar─▒n bir likidite havuzunun nas─▒l ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ dikkatle incelemesi ve havuzla etkile┼čime ge├žmeden ├Ânce her bir "kancan─▒n" ne yapt─▒─č─▒n─▒ ├Â─črenmesi gerekecektir.┬á

Bununla birlikte, Uniswap V4'├╝n sunabilece─či faydalar dikkate de─čerdir. Kullan─▒c─▒lar─▒n kendi ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒ yapmas─▒ (DYOR) ve tam olarak neyle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya olduklar─▒n─▒ anlamalar─▒ her zaman i├žin ├žok ├Ânemlidir.┬á

Ek Okumalar

Sorumluluk Reddi ve Risk Uyar─▒s─▒: Bu i├žerik, size hi├žbir beyan veya garanti verilmeksizin yaln─▒zca genel bilgi sunma ve e─čitim amac─▒yla "oldu─ču gibi" sunulmaktad─▒r. Bu i├žerik finansal, hukuki veya di─čer herhangi bir mesleki tavsiye olarak yorumlanmamal─▒d─▒r ve belirli bir hizmet veya ├╝r├╝n├╝n sat─▒n al─▒nmas─▒n─▒ ├Ânerme amac─▒ ta┼č─▒mamaktad─▒r. Uygun profesyonel dan─▒┼čmanlarla g├Âr├╝┼čerek kendinize y├Ânelik tavsiye alman─▒z gerekir. ├ť├ž├╝nc├╝ bir taraf─▒n katk─▒da bulundu─ču makalelerde yer alan g├Âr├╝┼člerin bu ├╝├ž├╝nc├╝ tarafa ait oldu─čunu ve Binance Academy'nin g├Âr├╝┼člerini yans─▒tmayabilece─čini l├╝tfen dikkate al─▒n─▒z. Daha fazla bilgi i├žin sorumluluk reddimizin tam metnini buradan okuyabilirsiniz. Dijital varl─▒k fiyatlar─▒ dalgalanabilir. Yat─▒r─▒m─▒n─▒z─▒n de─čeri y├╝kselebilece─či gibi d├╝┼čebilir de ve yat─▒r─▒m yapt─▒─č─▒n─▒z tutar─▒ geri alamayabilirsiniz. Yat─▒r─▒m kararlar─▒n─▒z─▒n t├╝m sorumlulu─ču size aittir ve Binance ya┼čanacak hi├žbir kay─▒p i├žin sorumluluk kabul etmez. Yat─▒r─▒m tavsiyesi de─čildir. Daha fazla bilgi i├žin Kullan─▒m Ko┼čullar─▒ ve Risk Uyar─▒s─▒ b├Âl├╝mlerimize bakabilirsiniz.