Kompleksowy przewodnik po kategoriach NFT
Strona G艂贸wna
Artyku艂y
Kompleksowy przewodnik po kategoriach NFT

Kompleksowy przewodnik po kategoriach NFT

Pocz膮tkuj膮cy
Opublikowane Aug 31, 2023Zaktualizowane Dec 1, 2023
8m

TL;DR

  • NFT, czyli tokeny niezamienne, to niepowtarzalne aktywa cyfrowe, kt贸re odzwierciedlaj膮 w艂asno艣膰, autentyczno艣膰 i pochodzenie okre艣lonego przedmiotu lub tre艣ci w sieci blockchain.聽

  • NFT mo偶na dzieli膰 na kategorie wed艂ug zastosowa艅 praktycznych, interaktywno艣ci, standardu tokena, licencji oraz praw.聽

  • W艣r贸d innych metod kategoryzacji NFT mo偶na wymieni膰 np. rzadko艣膰, bazow膮 sie膰 blockchain, interoperacyjno艣膰 oraz tw贸rc贸w.聽

  • 艢wiat NFT szybko ewoluuje i regularnie pojawiaj膮 si臋 nowe zastosowania praktyczne. Mo偶liwe, 偶e wraz ze wzrostem popularno艣ci NFT pojawi si臋 wi臋cej rodzaj贸w nowatorskich token贸w NFT.聽

Czym jest NFT?

NFT, czyli token niewymienny, to odr臋bne aktywa cyfrowe, kt贸ry reprezentuje w艂asno艣膰 lub potwierdzenie autentyczno艣ci jedynego w swoim rodzaju przedmiotu lub dobra wirtualnego. W przeciwie艅stwie do kryptowalut takich jak bitcoin czy ether, kt贸re s膮 zamienne i maj膮 tak膮 sam膮 warto艣膰, ka偶dy token NFT jest wyj膮tkowy.聽

NFT powstaj膮 dzi臋ki technologii blockchain, g艂贸wnie w sieci Ethereum. Mo偶na聽je kupowa膰, sprzedawa膰 lub nimi handlowa膰 na r贸偶nych rynkach.

NFT sta艂y si臋 bardzo popularne w r贸偶nych dziedzinach i stanowi膮 dla tw贸rc贸w oraz kolekcjoner贸w nowy spos贸b wymiany i posiadania tre艣ci cyfrowych. Te aktywa cyfrowe obejmuj膮 szeroki zakres kategorii, np. dzie艂a sztuki, nieruchomo艣ci wirtualne, przedmioty do gier i przedmioty kolekcjonerskie.聽

Typowe sposoby klasyfikacji聽 NFT

NFT mo偶na klasyfikowa膰 wed艂ug r贸偶nych kryteri贸w. Oto kilka typowych metod klasyfikacji NFT:

1. Wed艂ug zastosowa艅 praktycznych聽

Najcz臋stszym sposobem klasyfikacji NFT s膮 zastosowania praktyczne, np. sztuka cyfrowa, muzyka, przedmioty kolekcjonerskie, gry i nieruchomo艣ci wirtualne.

2. Wed艂ug standardu tokena聽

NFT mo偶na podzieli膰 na kategorie zgodnie ze standardem tokena, w kt贸rym s膮 tworzone, np. ERC-721 lub ERC-1155.

3. Wed艂ug platformy lub sieci blockchain

NFT mo偶na klasyfikowa膰 wed艂ug bazowej sieci blockchain lub marketplace, na kt贸rym NFT s膮 tworzone lub notowane.聽

4. Wed艂ug interaktywno艣ci

NFT mo偶na og贸lnie klasyfikowa膰 wed艂ug interaktywno艣ci 鈥 od odwzorowa艅 statycznych po wysoce dynamiczne i interaktywne cyfrowe przedmioty kolekcjonerskie.聽

W艣r贸d pozosta艂ych metod kategoryzacji NFT mo偶na wymieni膰 np. ich rzadko艣膰, interoperacyjno艣膰 oraz tw贸rc贸w. Przyjrzyjmy si臋 bardziej szczeg贸艂owo kilku najpopularniejszym metodom klasyfikacji NFT.聽

Kategorie NFT wed艂ug zastosowa艅 praktycznych

NFT mo偶na podzieli膰 na wiele kategorii wed艂ug zastosowa艅 praktycznych:

1. Zdj臋cia profilowe (PFP)

Trend ustawiania NFT jako zdj臋膰 profilowych zacz膮艂 zyskiwa膰 na popularno艣ci wraz z powstaniem CryptoPunks stworzonych przez firm臋 Larva Labs w 2017 roku. Innym powszechnie znanym produktem kolekcjonerskim tego rodzaju jest token Bored Ape Yacht Club (BAYC), kt贸rego zastosowania praktyczne wykraczaj膮 daleko poza PFP i obejmuj膮 np. towary fizyczne oraz przynale偶no艣膰 do klub贸w w 艣wiecie rzeczywistym.聽

2. Sztuka cyfrowa

Jest to jedna z najpopularniejszych kategorii NFT. W jej sk艂ad wchodz膮 cyfrowe obrazy, ilustracje, animacje oraz inne formy cyfrowej sztuki wizualnej. Arty艣ci mog膮 tokenizowa膰 w艂asn膮 sztuk臋 cyfrow膮, udowadniaj膮c w ten spos贸b swoj膮 w艂asno艣膰. NFT w sztuce cyfrowej daj膮 artystom nowe sposoby zarabiania na swojej pracy.聽

3. Muzyka聽

Muzycy mog膮 tokenizowa膰 muzyk臋, albumy, a nawet zakulisowe tre艣ci specjalne w formie NFT. Dzi臋ki temu s膮 w stanie sprzedawa膰 swoje utwory bezpo艣rednio fanom, dostarcza膰 tre艣ci specjalne i zarabia膰 tantiemy od sprzeda偶y wt贸rnej.

4. Przedmioty do gier

Przedmioty do gier s膮 jedn膮 z najbardziej powszechnych kategorii NFT w grach, obejmuj膮c膮 zasoby wirtualne, takie jak np. bro艅, zbroje lub inne elementy wyposa偶enia, kt贸re mo偶na wykorzystywa膰 w danej grze. Np. Decentraland Wearables to odzie偶 lub akcesoria, kt贸re mo偶na nosi膰 w Decentraland, wirtualnym 艣wiecie dzia艂aj膮cym na Ethereum. Te NFT daj膮 graczom mo偶liwo艣膰 personalizacji w艂asnych postaci i poprawy odbioru gry.聽

5. Nieruchomo艣ci wirtualne

Do tej kategorii nale偶膮 grunty, nieruchomo艣ci oraz miejsca wirtualne w wirtualnych 艣wiatach i metaverse. U偶ytkownicy mog膮 kupowa膰 oraz sprzedawa膰 wirtualne nieruchomo艣ci i nimi handlowa膰 pod postaci膮 NFT.

6. U偶yteczno艣膰聽

NFT u偶ytkowe s膮 zwi膮zane z r贸偶nymi us艂ugami i towarami, zar贸wno cyfrowymi, jak i fizycznymi. U偶ytkowy token NFT mo偶e np. dawa膰 posiadaczowi dost臋p do towar贸w fizycznych, specjalnych narz臋dzi handlowych, us艂ug sprzeda偶y bilet贸w, specjalnych tre艣ci w sieci oraz cz艂onkostwa. NFT u偶ytkowe maj膮 ogromne mo偶liwo艣ci i nadaj膮 si臋 do personalizacji zgodnie z wyobra藕ni膮 emitenta.

W szybko rosn膮cym 艣wiecie NFT wiele token贸w ma pewien stopie艅 u偶yteczno艣ci, kt贸ry mo偶e prowadzi膰 do nowatorskich zastosowa艅. Np. bran偶a gier mo偶e zyska膰 dzi臋ki u偶ytkowym tokenom NFT nowatorskie sposoby zarabiania na tre艣ciach w grach oraz ich dystrybucji poprzez przyznawanie graczom prawa w艂asno艣ci i wy艂膮czno艣ci.聽

7. To偶samo艣膰

NFT zwi膮zane z to偶samo艣ci膮 s膮 nastawione na reprezentowanie i weryfikacj臋 niepowtarzalnych to偶samo艣ci cyfrowych. Eliminuj膮 one zale偶no艣膰 od scentralizowanych organ贸w weryfikacji to偶samo艣ci, zwi臋kszaj膮 prywatno艣膰 u偶ytkownik贸w i daj膮 osobom indywidualnym wi臋ksz膮 kontrol臋 nad danymi osobowymi.

W艣r贸d innych kategorii NFT zwi膮zanych z zastosowaniami praktycznymi mo偶na wymieni膰 np. materia艂y wideo i filmy, nazwy domen, mod臋, fotografi臋, literatur臋 czy sport. Nie jest to lista ostateczna, poniewa偶 bran偶a NFT szybko ewoluuje i regularnie pojawiaj膮 si臋 nowe zastosowania praktyczne.聽

Kategorie NFT zwi膮zane z interaktywno艣ci膮

NFT mo偶na klasyfikowa膰 wed艂ug interaktywno艣ci 鈥 od odwzorowa艅 statycznych po wysoce dynamiczne i interaktywne cyfrowe przedmioty kolekcjonerskie.聽

1. Statyczne NFT

Statyczne NFT stanowi膮 reprezentacj臋 aktyw贸w cyfrowych o niezmiennych w艂a艣ciwo艣ciach, np. obraz贸w, dzie艂 sztuki i przedmiot贸w kolekcjonerskich. Aktywa te przez ca艂y okres istnienia zachowuj膮 pierwotn膮 form臋. Czo艂owym przyk艂adem jest tu np. kolekcja CryptoPunks.

2. Dynamiczne NFT

Dynamiczne NFT to aktywa cyfrowe, kt贸re maj膮 zmienne w艂a艣ciwo艣ci lub z biegiem czasu podlegaj膮 transformacji, cz臋sto pod wp艂ywem zewn臋trznych czynnik贸w lub 藕r贸de艂 danych. Za przyk艂ad mog膮 tu pos艂u偶y膰 tokeny NFT VRF sieci Chainlink, kt贸re stanowi膮 po艂膮czenie weryfikowalnej losowo艣ci, kt贸ra umo偶liwia wdra偶anie atrybut贸w proceduralnych, ze stworami z krypto-kolekcji World of Ether, kt贸re maj膮 w艂a艣ciwo艣ci ewoluuj膮ce w wyniku interakcji z u偶ytkownikiem i dynamicznego systemu hodowli.

3. Interaktywne NFT

Interaktywne NFT to aktywa cyfrowe, kt贸re maj膮 umo偶liwia膰 bezpo艣redni膮 interakcj臋 z danym aktywem lub jego w艂a艣ciwo艣ciami, cz臋sto w grach lub 艣rodowiskach wirtualnych. Mo偶na tu wymieni膰 np. kolekcjonerskie stworzenia Axie Infinity, kt贸re mog膮 walczy膰 i rozmna偶a膰 si臋 w ekosystemie gry, oraz wirtualne grunty Decentraland, kt贸re w艂a艣ciciele mog膮 zabudowywa膰 i personalizowa膰, tworz膮c immersyjne atrakcje cyfrowe.

Kategorie NFT wed艂ug standardu tokena

NFT mo偶na klasyfikowa膰 wed艂ug standardu tokena.聽

1. ERC-721

ERC-721 to powszechnie przyj臋ty standard token贸w Ethereum przewidziany specjalnie do tworzenia NFT. Standard ten umo偶liwia odwzorowywanie indywidualnie odr臋bnych, cyfrowo rzadkich aktyw贸w i daje mo偶liwo艣膰 bezpiecznego posiadania oraz przesy艂ania r贸偶nych form przedmiot贸w cyfrowych i rzeczywistych w sieci blockchain Ethereum oraz zarz膮dzania nimi.

W艣r贸d przyk艂adowych NFT ERC-721 mo偶na wymieni膰 m.in. Cryptokitties, wirtualn膮 gr臋 kolekcjonersko-hodowlan膮, w kt贸rej ka偶dy token CryptoKitty reprezentuje cyfrowego kota o odr臋bnych cechach i wygl膮dzie.聽

2. ERC-1155

ERC-1155 to standard token贸w Ethereum przeznaczony do tworzenia zar贸wno NFT, jak i token贸w zamiennych. Dzi臋ki opcji obs艂ugi wielu rodzaj贸w token贸w w ramach jednego smart kontraktu standard ERC-1155 umo偶liwia sprawne zarz膮dzanie szerok膮 gam膮 aktyw贸w cyfrowych. Usprawnia transakcje i ogranicza komplikacje zwi膮zane z wdra偶aniem kilku standard贸w token贸w oraz zarz膮dzaniem nimi.

Jako przyk艂ad token贸w ERC-1155 mo偶na wymieni膰 The Sandbox (SAND), wirtualny 艣wiat, w kt贸rym u偶ytkownicy mog膮 tworzy膰 aktywa cyfrowe oraz gry, posiada膰 je i na nich zarabia膰.聽

3. Inne sieci blockchain

Opr贸cz Ethereum pojawi艂o si臋 wiele sieci blockchain, kt贸re maj膮 w艂asne standardy NFT i stanowi膮 alternatyw臋 wobec nowatorskich zastosowa艅 lub rozwi膮za艅 kwestii skalowalno艣ci i koszt贸w.

Kilka popularnych sieci blockchain, kt贸re zas艂uguj膮 na uwag臋, to sie膰 blockchain Flow, BNB Smart Chain i Polkadot.聽

Kategorie NFT聽 wed艂ug praw i licencji

NFT mo偶na podzieli膰 na kilka rodzaj贸w zgodnie z prawami i licencjami.聽

1. Licencje otwarte聽

NFT z licencj膮 otwart膮 daj膮 posiadaczom szerokie prawa oraz uprawnienia, umo偶liwiaj膮c im prezentowanie, kopiowanie, modyfikowanie lub redystrybucj臋 bazowych aktyw贸w cyfrowych w r贸偶nych kontekstach. Najwa偶niejsze funkcje to m.in. mo偶liwo艣膰 tworzenia dzie艂 pochodnych, udost臋pniania innym i ponownego wykorzystywania tre艣ci na r贸偶nych platformach bez znacz膮cych ogranicze艅 ani konsekwencji prawnych.聽

Licencja otwarta sprzyja atmosferze wsp贸艂pracy i kreatywno艣ci w ekosystemie NFT. W艣r贸d przyk艂ad贸w mo偶na wymieni膰 CryptoPunki oraz Bored Ape Yacht Club.

2. Licencje zamkni臋te聽

Licencje zamkni臋te聽 wymuszaj膮 艣cis艂e ograniczenia w zakresie u偶ytkowania, dystrybucji i modyfikacji NFT. Przede wszystkim zatrzymuj膮 prawa token贸w NFT przy oryginalnym tw贸rcy lub posiadaczu praw autorskich i zapobiegaj膮 bezprawnemu powielaniu, wykorzystywaniu w celach komercyjnych lub zmianie tre艣ci bez wyra藕nej zgody.聽

Licencje zamkni臋te maj膮 chroni膰 w艂asno艣膰 intelektualn膮 oraz zachowanie wy艂膮cznej kontroli nad prawami, dystrybucj膮 i modyfikacj膮 NFT. Przyk艂adem dobrze znanego projektu NFT na licencji zamkni臋tej jest kolekcja NBA Top Shot autorstwa Dapper Labs. W艂a艣ciciele tej kolekcji mog膮 ni膮 handlowa膰 wy艂膮cznie w ramach ekosystemu platformy i nie mog膮 jej wykorzystywa膰 do cel贸w komercyjnych.聽

3. Licencje cz臋艣ciowe

Licencje cz臋艣ciowe na NFT zapewniaj膮 zr贸wnowa偶one podej艣cie, przyznaj膮c okre艣lone prawa i zezwolenia na u偶ytkowanie posiadaczom NFT, a jednocze艣nie zatrzymuj膮 cz臋艣膰 praw wy艂膮czno艣ci przy pierwotnym tw贸rcy lub posiadaczu praw autorskich. Najwa偶niejsze w艂a艣ciwo艣ci to m.in. zezwalanie na ograniczone u偶ytkowanie i dystrybucj臋, udzielanie zezwole艅 na wybrane zastosowania komercyjne lub zezwalanie na pewne rodzaje modyfikacji przy jednoczesnym zakazywaniu innych.聽

W tej kategorii licencji chodzi o to, aby uwzgl臋dni膰 r贸偶ne potrzeby i preferencje zar贸wno tw贸rc贸w, jak i kolekcjoner贸w, co sprzyja wsp贸艂pracy bez naruszania praw pierwotnych.

Przemy艣lenia Ko艅cowe聽

Tokeny NFT wprowadzaj膮 prze艂omowe zastosowania w r贸偶nych bran偶ach, definiuj膮c na nowo cyfrow膮 w艂asno艣膰 i generowanie warto艣ci w erze cyfrowej. NFT mo偶na klasyfikowa膰 wed艂ug wielu czynnik贸w, np. zastosowa艅 praktycznych, interaktywno艣ci, standardu tokena i praw licencyjnych.聽

R贸偶ne rodzaje NFT zapewniaj膮 nowatorskie sposoby ochrony kreatywnych wypowiedzi i ponownie definiuj膮 w艂asno艣膰 cyfrow膮. Dynamiczny charakter NFT ujawnia ich potencja艂 transformacyjny i pokazuje, jakie maj膮 mo偶liwo艣ci, je偶eli chodzi o przekszta艂canie 艣wiata cyfrowego.

Nale偶y jednak pami臋ta膰 o potencjalnych zagro偶eniach i o tym, 偶e technologia jest dopiero na wczesnym etapie rozwoju. W miar臋 dalszego odkrywania fascynuj膮cego 艣wiata NFT kluczowe znaczenie dla uwolnienia ich unikalnego potencja艂u i z艂agodzenia mo偶liwych wad b臋dzie mia艂o przyj臋cie czujnego i ostro偶nego podej艣cia.

Dalsza Lektura聽

Wy艂膮czenie Odpowiedzialno艣ci i Ostrze偶enie o Ryzyku: Niniejsza tre艣膰 jest prezentowana bez r臋kojmi, wy艂膮cznie w celach og贸lnoinformacyjnych i edukacyjnych, bez jakichkolwiek gwarancji. Nie nale偶y jej interpretowa膰 jako porady finansowej, prawnej ani innej porady specjalistycznej. Nie ma ona r贸wnie偶 charakteru zach臋ty do zakupu jakiegokolwiek konkretnego produktu lub us艂ugi. U偶ytkownik powinien zasi臋gn膮膰 w艂asnej porady u odpowiednich zawodowych doradc贸w. Je偶eli artyku艂 jest napisany przez osob臋 z zewn膮trz, nale偶y pami臋ta膰, 偶e wyra偶one pogl膮dy s膮 pogl膮dami tej osoby i nie musz膮 odzwierciedla膰 pogl膮d贸w Akademii Binance. Wi臋cej informacji mo偶na znale藕膰 w naszym pe艂nym wy艂膮czeniu odpowiedzialno艣ci tutaj. Ceny aktyw贸w cyfrowych mog膮 by膰 zmienne. Warto艣膰 Twojej inwestycji mo偶e spa艣膰 lub wzrosn膮膰 i mo偶esz nie odzyska膰 zainwestowanej kwoty. Ponosisz wy艂膮czn膮 odpowiedzialno艣膰 za swoje decyzje inwestycyjne, a Akademia Binance nie ponosi odpowiedzialno艣ci za jakiekolwiek straty, jakie mo偶esz ponie艣膰. To nie jest porada z zakresu finans贸w, prawa ani innej dziedziny. Aby uzyska膰 wi臋cej informacji, zapoznaj si臋 z naszymi Warunkami u偶ytkowania i Ostrze偶eniem o Ryzyku.