Blockchain K├Âpr├╝s├╝ Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Blockchain K├Âpr├╝s├╝ Nedir?

Blockchain K├Âpr├╝s├╝ Nedir?

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Jun 22, 2022G├╝ncellenme: Nov 11, 2022
7m

K─▒sa ├ľzet

Bir blockchain k├Âpr├╝s├╝, aralar─▒nda etkile┼čim kurulmas─▒n─▒ m├╝mk├╝n k─▒lmak i├žin iki blockchaini birbirine ba─člayan bir protokold├╝r. Elinizde bitcoin varken Ethereum a─č─▒ndaki DeFi etkinliklerine kat─▒lmak istiyorsan─▒z, bir blockchain k├Âpr├╝s├╝n├╝ kullanarak bitcoinlerinizi satmak zorunda kalmadan bunu yapabilirsiniz. Blockchain k├Âpr├╝leri, blockchain d├╝nyas─▒nda birlikte ├žal─▒┼čabilirli─či m├╝mk├╝n k─▒lmak i├žin temel bir i┼čleve sahiptir.

 

Giri┼č

Bir blockchain k├Âpr├╝s├╝n├╝n ne oldu─čunu anlamak i├žin ├Âncelikle bir blockchainin ne oldu─čunu bilmeniz gerekir. Bitcoin, Ethereum ve BNB Smart Chain ├Ânde gelen blockchain ekosistemlerinden baz─▒lard─▒r ve hepsi farkl─▒ bir mutabakat mekanizmas─▒na, programlama diline ve sistem kurallar─▒na sahiptir.┬á

Blockchain k├Âpr├╝s├╝, aralar─▒nda etkile┼čim kurulmas─▒n─▒ m├╝mk├╝n k─▒lmak i├žin farkl─▒ ekonomilere ve teknolojilere sahip blockchainleri birbirine ba─člayan bir protokold├╝r. Bu protokoller, bir aday─▒ ba┼čka bir adaya ba─člayan fiziksel k├Âpr├╝ler gibi i┼člev g├Âr├╝r. Burada ise adalar, farkl─▒ blockchain ekosistemleridir.

Dolay─▒s─▒yla da blockchain k├Âpr├╝leri, bir blockchain ├╝zerinde yer alan varl─▒klar ve verilerin ba┼čka bir blockchainle etkile┼čim kurabilmesi anlam─▒na gelen birlikte ├žal─▒┼čabilirli─či m├╝mk├╝n k─▒lar. Birlikte ├žal─▒┼čabilirlik internetin yap─▒ ta┼č─▒d─▒r: D├╝nya genelinde makineler, birbirleriyle konu┼čmak i├žin ayn─▒ a├ž─▒k protokolleri kullan─▒r. Farkl─▒ bir├žok protokol├╝n oldu─ču blockchain d├╝nyas─▒ndaki blockchain k├Âpr├╝leri de benzer bir kolayl─▒k sa─člayan, veriler ve de─čerlerin iletilmesine imkan tan─▒yan temel bir i┼čleve sahiptir.┬á


Neden blockchain k├Âpr├╝lerine ihtiyac─▒m─▒z vard─▒r? ┬á

Blockchain d├╝nyas─▒ geli┼čtik├že ve b├╝y├╝d├╝k├že, en ├Ânemli s─▒n─▒rlamalardan biri de farkl─▒ blockchainlerin birlikte ├žal─▒┼čamamas─▒ olmu┼čtur. Her blockchain kendi kurallar─▒, tokenleri, protokolleri ve┬áak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmelerine sahiptir. Blockchain k├Âpr├╝leri bu farkl─▒ unsurlar─▒n birbirine ba─članmas─▒n─▒ ve birbirinden ayr─▒ durumdaki ekosistemlerin bir araya getirilmesini sa─člar. Birbiriyle ba─člant─▒l─▒ bir blockchain a─č─▒, farkl─▒ zincirler aras─▒nda tokenlerin ve verilerin sorunsuz bir ┼čekilde iletilebilmesine imkan tan─▒yabilir.┬á

Blockchain k├Âpr├╝leri, zincirler aras─▒ transferlerin d─▒┼č─▒nda ba┼čka avantajlar da sunar. Kullan─▒c─▒lar─▒n di─čer zincirlerdeki yeni protokollere eri┼čmesine ve farkl─▒ blockchain topluluklar─▒ndaki geli┼čtiricilerin i┼č birli─či yapmas─▒na olanak sa─člar. Di─čer bir deyi┼čle, blockchain k├Âpr├╝leri t├╝m blockchain sekt├Âr├╝n├╝n birlikte ├žal─▒┼čabilece─či bir gelece─čin ├Ânemli bir bile┼čenidir.

 

Blockchain k├Âpr├╝leri nas─▒l i┼člev g├Âr├╝r?┬á

Bir blockchain k├Âpr├╝s├╝ i├žin en yayg─▒n kullan─▒m alan─▒ token transferidir. ├ľrne─čin, bitcoinlerinizi (BTC)┬áEthereum a─č─▒na transfer etmek istiyor olabilirsiniz. Bunun bir yolu BTC'lerinizi satman─▒z ve ether (ETH) sat─▒n alman─▒zd─▒r. Fakat bunun i├žin i┼člem ├╝creti ├Âdemeniz gerekir ve fiyat oynakl─▒─č─▒ndan da etkilenebilirsiniz.┬á

Bunun yerine, kriptolar─▒n─▒z─▒ satmadan bir blockchain k├Âpr├╝s├╝ kullanarak da ayn─▒ ┼čeyi yapabilirsiniz. 1 BTC'nizi bir Ethereum c├╝zdan─▒na ba─člad─▒─č─▒n─▒zda, bir blockchain k├Âpr├╝s├╝ s├Âzle┼čmesi BTC'nizi kilitler ve Ethereum a─č─▒yla uyumlu bir ERC20 token olan Wrapped BTC'den (WBTC) e┼čit miktarda ├ž─▒kar─▒r. Ta┼č─▒mak istedi─činiz BTC miktar─▒ ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmede kilitlenir ve hedef blockchain a─č─▒nda da e┼čit miktarda token ├ž─▒kar─▒l─▒r.┬áWrapped token, ba┼čka bir kripto paran─▒n tokenle┼čtirilmi┼č bir versiyonudur. De─čeri, temsil etti─či varl─▒─č─▒n de─čerine endekslidir ve istedi─činiz zaman tokeninizi orijinal versiyonuna geri d├Ân├╝┼čt├╝rebilirsiniz (unwrap edebilirsiniz).

Kullan─▒c─▒ a├ž─▒s─▒ndan bu s├╝re├ž birka├ž ad─▒mdan olu┼čur. ├ľrne─čin,┬áBinance K├Âpr├╝s├╝n├╝ kullanmak i├žin ├Âncelikle ba─člamak istedi─činiz zinciri se├žmeniz ve tutar─▒ belirlemeniz gerekir. Bunun ard─▒ndan, kriptolar─▒n─▒z─▒ Binance K├Âpr├╝s├╝ taraf─▒ndan olu┼čturulmu┼č bir kripto adresine yat─▒r─▒rs─▒n─▒z. Belirtilen zaman aral─▒─č─▒ i├žinde kriptolar─▒n bu adrese g├Ânderilmesinin ard─▒ndan, Binance K├Âpr├╝s├╝ di─čer blockchainde ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č e┼čit miktarda wrapped tokeni size g├Ânderecektir. Fonlar─▒n─▒z─▒ orijinal haline geri d├Ân├╝┼čt├╝rmek isterseniz, s├╝recin tam tersini ger├žekle┼čtirmeniz gerekir.

 

Farkl─▒ blockchain k├Âpr├╝s├╝ t├╝rleri nelerdir?┬á

Blockchain k├Âpr├╝leri i┼člevleri, mekanizmalar─▒ ve merkezilik d├╝zeylerine g├Âre s─▒n─▒fland─▒r─▒labilir.┬á

Emanete dayal─▒ olan ve emanete dayal─▒ olmayan k├Âpr├╝ler

Yayg─▒n s─▒n─▒fland─▒rmalardan biri blockchain k├Âpr├╝lerini iki gruba ay─▒rmakt─▒r: emanete dayal─▒ (merkezi) ve emanete dayal─▒ olmayan (merkeziyetsiz).┬á

Emanete dayal─▒ k├Âpr├╝ler, kullan─▒c─▒lar─▒n sistemi d├╝zg├╝n ve g├╝venli bir ┼čekilde ├žal─▒┼čt─▒rmas─▒ i├žin merkezi bir kuruma g├╝venmesini gerekir. Kullan─▒c─▒lar, bu kurumun g├╝venilir oldu─čundan emin olmak i├žin kapsaml─▒ bir ara┼čt─▒rma yapmal─▒d─▒r.┬á

Emanete dayal─▒ olmayan k├Âpr├╝ler, kripto kilitleme ve ├ž─▒karma s├╝re├žlerini y├Ânetmek i├žin ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeleri kullanarak merkeziyetsiz bir ┼čekilde ├žal─▒┼č─▒r. B├Âylece, bir k├Âpr├╝ operat├Âr├╝ne g├╝venme ihtiyac─▒ ortadan kalkar. Bu durumda, sistemin g├╝venli─či kodun ne kadar g├╝venilir oldu─čuna ba─čl─▒d─▒r.

─░┼člevlerine g├Âre blockchain k├Âpr├╝leri

Di─čer bir s─▒n─▒fland─▒rma, bir blockchain k├Âpr├╝s├╝n├╝n nas─▒l i┼člev g├Ârd├╝─č├╝ne g├Âre yap─▒labilir. Wrapped varl─▒k k├Âpr├╝leri ve yan zincir k├Âpr├╝leri bunlara ├Ârnek olarak verilebilir.

Wrapped varl─▒k k├Âpr├╝leri kriptolar─▒n birlikte ├žal─▒┼čabilmesini m├╝mk├╝n k─▒lar. ├ľrne─čin, bitcoinleri Ethereum a─č─▒yla uyumlu bir ERC20 token olan┬áWrapped BTC (WBTC)'ye d├Ân├╝┼čt├╝rerek Ethereum a─č─▒na ta┼č─▒yabilir. Yan zincir k├Âpr├╝leri ise ana blockchaini yavru yan zincirine ba─člayarak bu iki zincirin birlikte ├žal─▒┼čabilmesini sa─člar. Bu k├Âpr├╝lere ihtiya├ž duyulur, ├ž├╝nk├╝ ana ve yan zincir farkl─▒ mutabakat mekanizmalar─▒na sahip olabilir. Buna ├Ârnek olarak Ethereum ana a─č─▒n─▒ Ethereum tabanl─▒ istikrarl─▒ bir yan zincir olan Gnosis Chain'e (eski ad─▒yla xDai blockchain) ba─člayan xDai K├Âpr├╝s├╝ verilebilir. xDai, Ethereum a─č─▒ndakilerden farkl─▒ bir do─črulay─▒c─▒ grubu taraf─▒ndan g├╝vende tutulur. xDai K├Âpr├╝s├╝, bu iki zincir aras─▒nda kolayca de─čer transferi yap─▒lmas─▒na imkan tan─▒r.

Mekanizmalar─▒na g├Âre blockchain k├Âpr├╝leri┬á

K├Âpr├╝ler tek y├Ânl├╝ veya iki y├Ânl├╝ olabilir. Tek y├Ânl├╝ k├Âpr├╝, kullan─▒c─▒lar─▒n varl─▒klar─▒ yaln─▒zca bir hedef blockchaine ba─člayabilece─či, fakat di─čer blockchainden yerel blockchainine geri ba─člayamayaca─č─▒ anlam─▒na gelir. ─░ki y├Ânl├╝ k├Âpr├╝ler ise varl─▒klar─▒n her iki y├Ânde de ba─članmas─▒na imkan tan─▒r.┬á

 

Blockchain k├Âpr├╝lerinin avantajlar─▒

Blockchain k├Âpr├╝lerinin en ├Ânemli avantaj─▒ birlikte ├žal─▒┼čabilirli─či art─▒rmalar─▒d─▒r.┬á
Token, varl─▒k ve verilerin gerek┬ákatman 1 ve katman 2 protokoller gerekse de farkl─▒ yan zincirler aras─▒nda iletilmesine imkan tan─▒rlar. ├ľrne─čin WBTC, kullan─▒c─▒lar─▒n Ethereum ekosistemindeki merkeziyetsiz uygulamalar─▒ (DApp'ler) ve┬áDeFi hizmetlerini ke┼čfetmesine olanak sunar. Sekt├Âr├╝n gelecekteki ba┼čar─▒s─▒ i├žin birlikte ├žal─▒┼čabilen bir blockchain sekt├Âr├╝ ├žok ├Ânemlidir.

Blockchain k├Âpr├╝lerinin bir di─čer avantaj─▒ ise ├Âl├žeklenebilirli─či art─▒rmalar─▒d─▒r. Baz─▒ blockchain k├Âpr├╝leri ├žok say─▒da i┼člem ger├žekle┼čtirebilir ve verimlili─či art─▒r─▒r. ├ľrne─čin Ethereum-Polygon K├Âpr├╝s├╝, Ethereum a─č─▒ i├žin ├Âl├žeklendirme ├ž├Âz├╝m├╝ sunan bir merkeziyetsiz iki y├Ânl├╝ k├Âpr├╝d├╝r. Bu sayede kullan─▒c─▒lar daha h─▒zl─▒ i┼člem s├╝releri ve daha d├╝┼č├╝k i┼člem ├╝cretlerinden faydalanabilir.

 

Blockchain k├Âpr├╝lerinin riskleri

Blockchain k├Âpr├╝leri baz─▒ s─▒n─▒rlamalara da sahiptir. Sald─▒rganlar─▒n baz─▒ blockchain k├Âpr├╝lerinin ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmelerindeki a├ž─▒klardan faydaland─▒─č─▒ ├Ârnekler ya┼čanm─▒┼čt─▒r. K├Ât├╝ niyetli ki┼čiler, zincirler aras─▒ k├Âpr├╝lerden ├žok y├╝ksek miktarlarda kriptoyu ele ge├žirmi┼čtir.┬á

Emanete dayal─▒ k├Âpr├╝ler kullan─▒c─▒lar─▒ emanete y├Ânelik risklere de a├ž─▒k hale getirir. Emanete dayal─▒ bir k├Âpr├╝n├╝n arkas─▒ndaki merkezi kurum, teorik olarak kullan─▒c─▒lar─▒n fonlar─▒n─▒ ├žalabilir. Emanete dayal─▒ k├Âpr├╝leri kullan─▒rken uzun ve ba┼čar─▒l─▒ bir ge├žmi┼če sahip tan─▒nm─▒┼č markalar─▒ tercih etmeniz gerekir.┬á

Bir di─čer potansiyel teknik s─▒n─▒rlama ise i┼člem h─▒z─▒ darbo─čazlar─▒d─▒r. Tek bir zincirin i┼člem oran─▒ kapasitesindeki bir darbo─čaz, blockchainlerin birlikte ├žal─▒┼čmas─▒n─▒ b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de engelleyebilir.┬á

K├Âpr├╝ler yo─čun bir a─čdaki t─▒kan─▒kl─▒─č─▒ hafifletebilse de varl─▒klar─▒ bir zincirden di─čerine ta┼č─▒mak ├Âl├žeklenebilirlik sorununu ├ž├Âzmez, ├ž├╝nk├╝ kullan─▒c─▒lar─▒n her zaman ayn─▒ dapp'ler ve hizmetlere eri┼čmesi m├╝mk├╝n olmayacakt─▒r. ├ľrne─čin, baz─▒ Ethereum dapp'leri┬áPolygon K├Âpr├╝s├╝nde mevcut de─čildir ve bu da k├Âpr├╝n├╝n ├Âl├žeklendirme imkan─▒n─▒ s─▒n─▒rlar.┬á

Son olarak da blockchain k├Âpr├╝leri, dayanak protokolleri g├╝ven seviyelerindeki farklardan kaynaklanan risklere maruz b─▒rakabilir. Blockchain k├Âpr├╝leri farkl─▒ blockchainleri ba─člad─▒─č─▒ i├žin, birbirine ba─članm─▒┼č a─člar─▒n genel g├╝venli─či ancak en zay─▒f halkan─▒nki kadar g├╝├žl├╝d├╝r.┬á

 

Blockchain k├Âpr├╝lerinin gelece─či nedir?┬á

─░nternetin devrimsel bir sistem olmas─▒ y├╝ksek oranda birlikte ├žal─▒┼čabilmesinden de kaynaklan─▒r. Blockchain k├Âpr├╝leri, blockchain sekt├Âr├╝n├╝n birlikte ├žal─▒┼čabilirli─čini ve geni┼č ├žapta benimsenmesini art─▒rmak i├žin ├žok ├Ânemlidir. Bu k├Âpr├╝ler, baz─▒ ├Ânemli yenilikleri m├╝mk├╝n k─▒larak kullan─▒c─▒lara varl─▒klar─▒n─▒ bir├žok blockchain protokol├╝ aras─▒nda transfer etme olana─č─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r. Blockchain k├Âpr├╝leri toplam i┼člem hacmi, k├Âpr├╝ say─▒s─▒ ve kullan─▒c─▒ say─▒s─▒ anlam─▒nda ├Ânemli ├Âl├ž├╝de b├╝y├╝m├╝┼čt├╝r. ┬á

─░nternetin Web3'e do─čru ilerlemesiyle blockchain k├Âpr├╝lerine y├Ânelik ihtiya├ž da artmaya muhtemelen devam edecektir. Gelecekteki inovasyonlar, kullan─▒c─▒ ve geli┼čtiricilere daha fazla ├Âl├žeklenebilirlik ve verimlilik sunabilir. K├Âpr├╝lerin i├žerdi─či g├╝venlik risklerini gideren yenilik├ži ├ž├Âz├╝mler ortaya at─▒labilir. Blockchain k├Ârp├╝leri birlikte ├žal─▒┼čabilir, a├ž─▒k ve merkeziyetsiz bir blockchain d├╝nyas─▒ in┼ča etmek i├žin b├╝y├╝k bir ├Âneme sahiptir.┬á


Son S├Âz

Blockchain sekt├Âr├╝, s├╝rekli yap─▒lan inovasyonlarla geli┼čmektedir. Bitcoin ve Ethereum a─člar─▒ gibi ├Ânc├╝ protokolleri takiben bir├žok alternatif katman 1 ve katman 2 blockchain ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Kripto coin ve tokenlerinin say─▒s─▒ da katlanarak artm─▒┼čt─▒r.┬á

Farkl─▒ kural ve teknolojilere sahip olan bu varl─▒klar─▒n birbirine ba─članabilmesi i├žin blockchain k├Âpr├╝lerine ihtiya├ž duyulmaktad─▒r. K├Âpr├╝lerle birbirine ba─članm─▒┼č bir blockchain ekosistemi daha uyumlu ve birlikte ├žal─▒┼čabilir bir hale gelerek ├Âl├žeklenebilirli─čin ve verimlili─čin artmas─▒ i├žin yeni f─▒rsatlar ortaya koyabilir. Zincirler aras─▒ k├Âpr├╝lere d├╝zenlenmi┼č say─▒s─▒z sald─▒r─▒lar sonucunda, daha g├╝venli ve g├╝├žl├╝ k├Âpr├╝ tasar─▒mlar─▒na y├Ânelik ihtiya├ž devam etmektedir.┬á