Blockchain Köprüsü Nedir?
İçindekiler
Giriş
Neden blockchain köprülerine ihtiyacımız vardır?  
Blockchain köprüleri nasıl işlev görür? 
Farklı blockchain köprüsü türleri nelerdir? 
Blockchain köprülerinin avantajları
Blockchain köprülerinin riskleri
Blockchain köprülerinin geleceği nedir? 
Son Söz
Blockchain Köprüsü Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Blockchain Köprüsü Nedir?

Blockchain Köprüsü Nedir?

Orta Seviye
Yayınlanma: Jun 22, 2022Güncellenme: Nov 11, 2022
7m

Kısa Özet

Bir blockchain köprüsü, aralarında etkileşim kurulmasını mümkün kılmak için iki blockchaini birbirine bağlayan bir protokoldür. Elinizde bitcoin varken Ethereum ağındaki DeFi etkinliklerine katılmak istiyorsanız, bir blockchain köprüsünü kullanarak bitcoinlerinizi satmak zorunda kalmadan bunu yapabilirsiniz. Blockchain köprüleri, blockchain dünyasında birlikte çalışabilirliği mümkün kılmak için temel bir işleve sahiptir.

 

Giriş

Bir blockchain köprüsünün ne olduğunu anlamak için öncelikle bir blockchainin ne olduğunu bilmeniz gerekir. Bitcoin, Ethereum ve BNB Smart Chain önde gelen blockchain ekosistemlerinden bazılardır ve hepsi farklı bir mutabakat mekanizmasına, programlama diline ve sistem kurallarına sahiptir. 

Blockchain köprüsü, aralarında etkileşim kurulmasını mümkün kılmak için farklı ekonomilere ve teknolojilere sahip blockchainleri birbirine bağlayan bir protokoldür. Bu protokoller, bir adayı başka bir adaya bağlayan fiziksel köprüler gibi işlev görür. Burada ise adalar, farklı blockchain ekosistemleridir.

Dolayısıyla da blockchain köprüleri, bir blockchain üzerinde yer alan varlıklar ve verilerin başka bir blockchainle etkileşim kurabilmesi anlamına gelen birlikte çalışabilirliği mümkün kılar. Birlikte çalışabilirlik internetin yapı taşıdır: Dünya genelinde makineler, birbirleriyle konuşmak için aynı açık protokolleri kullanır. Farklı birçok protokolün olduğu blockchain dünyasındaki blockchain köprüleri de benzer bir kolaylık sağlayan, veriler ve değerlerin iletilmesine imkan tanıyan temel bir işleve sahiptir. 


Neden blockchain köprülerine ihtiyacımız vardır?  

Blockchain dünyası geliştikçe ve büyüdükçe, en önemli sınırlamalardan biri de farklı blockchainlerin birlikte çalışamaması olmuştur. Her blockchain kendi kuralları, tokenleri, protokolleri ve akıllı sözleşmelerine sahiptir. Blockchain köprüleri bu farklı unsurların birbirine bağlanmasını ve birbirinden ayrı durumdaki ekosistemlerin bir araya getirilmesini sağlar. Birbiriyle bağlantılı bir blockchain ağı, farklı zincirler arasında tokenlerin ve verilerin sorunsuz bir şekilde iletilebilmesine imkan tanıyabilir. 

Blockchain köprüleri, zincirler arası transferlerin dışında başka avantajlar da sunar. Kullanıcıların diğer zincirlerdeki yeni protokollere erişmesine ve farklı blockchain topluluklarındaki geliştiricilerin iş birliği yapmasına olanak sağlar. Diğer bir deyişle, blockchain köprüleri tüm blockchain sektörünün birlikte çalışabileceği bir geleceğin önemli bir bileşenidir.

 

Blockchain köprüleri nasıl işlev görür? 

Bir blockchain köprüsü için en yaygın kullanım alanı token transferidir. Örneğin, bitcoinlerinizi (BTCEthereum ağına transfer etmek istiyor olabilirsiniz. Bunun bir yolu BTC'lerinizi satmanız ve ether (ETH) satın almanızdır. Fakat bunun için işlem ücreti ödemeniz gerekir ve fiyat oynaklığından da etkilenebilirsiniz. 

Bunun yerine, kriptolarınızı satmadan bir blockchain köprüsü kullanarak da aynı şeyi yapabilirsiniz. 1 BTC'nizi bir Ethereum cüzdanına bağladığınızda, bir blockchain köprüsü sözleşmesi BTC'nizi kilitler ve Ethereum ağıyla uyumlu bir ERC20 token olan Wrapped BTC'den (WBTC) eşit miktarda çıkarır. Taşımak istediğiniz BTC miktarı akıllı sözleşmede kilitlenir ve hedef blockchain ağında da eşit miktarda token çıkarılır. Wrapped token, başka bir kripto paranın tokenleştirilmiş bir versiyonudur. Değeri, temsil ettiği varlığın değerine endekslidir ve istediğiniz zaman tokeninizi orijinal versiyonuna geri dönüştürebilirsiniz (unwrap edebilirsiniz).

Kullanıcı açısından bu süreç birkaç adımdan oluşur. Örneğin, Binance Köprüsünü kullanmak için öncelikle bağlamak istediğiniz zinciri seçmeniz ve tutarı belirlemeniz gerekir. Bunun ardından, kriptolarınızı Binance Köprüsü tarafından oluşturulmuş bir kripto adresine yatırırsınız. Belirtilen zaman aralığı içinde kriptoların bu adrese gönderilmesinin ardından, Binance Köprüsü diğer blockchainde çıkarılmış eşit miktarda wrapped tokeni size gönderecektir. Fonlarınızı orijinal haline geri dönüştürmek isterseniz, sürecin tam tersini gerçekleştirmeniz gerekir.

 

Farklı blockchain köprüsü türleri nelerdir? 

Blockchain köprüleri işlevleri, mekanizmaları ve merkezilik düzeylerine göre sınıflandırılabilir. 

Emanete dayalı olan ve emanete dayalı olmayan köprüler

Yaygın sınıflandırmalardan biri blockchain köprülerini iki gruba ayırmaktır: emanete dayalı (merkezi) ve emanete dayalı olmayan (merkeziyetsiz). 

Emanete dayalı köprüler, kullanıcıların sistemi düzgün ve güvenli bir şekilde çalıştırması için merkezi bir kuruma güvenmesini gerekir. Kullanıcılar, bu kurumun güvenilir olduğundan emin olmak için kapsamlı bir araştırma yapmalıdır. 

Emanete dayalı olmayan köprüler, kripto kilitleme ve çıkarma süreçlerini yönetmek için akıllı sözleşmeleri kullanarak merkeziyetsiz bir şekilde çalışır. Böylece, bir köprü operatörüne güvenme ihtiyacı ortadan kalkar. Bu durumda, sistemin güvenliği kodun ne kadar güvenilir olduğuna bağlıdır.

İşlevlerine göre blockchain köprüleri

Diğer bir sınıflandırma, bir blockchain köprüsünün nasıl işlev gördüğüne göre yapılabilir. Wrapped varlık köprüleri ve yan zincir köprüleri bunlara örnek olarak verilebilir.

Wrapped varlık köprüleri kriptoların birlikte çalışabilmesini mümkün kılar. Örneğin, bitcoinleri Ethereum ağıyla uyumlu bir ERC20 token olan Wrapped BTC (WBTC)'ye dönüştürerek Ethereum ağına taşıyabilir. Yan zincir köprüleri ise ana blockchaini yavru yan zincirine bağlayarak bu iki zincirin birlikte çalışabilmesini sağlar. Bu köprülere ihtiyaç duyulur, çünkü ana ve yan zincir farklı mutabakat mekanizmalarına sahip olabilir. Buna örnek olarak Ethereum ana ağını Ethereum tabanlı istikrarlı bir yan zincir olan Gnosis Chain'e (eski adıyla xDai blockchain) bağlayan xDai Köprüsü verilebilir. xDai, Ethereum ağındakilerden farklı bir doğrulayıcı grubu tarafından güvende tutulur. xDai Köprüsü, bu iki zincir arasında kolayca değer transferi yapılmasına imkan tanır.

Mekanizmalarına göre blockchain köprüleri 

Köprüler tek yönlü veya iki yönlü olabilir. Tek yönlü köprü, kullanıcıların varlıkları yalnızca bir hedef blockchaine bağlayabileceği, fakat diğer blockchainden yerel blockchainine geri bağlayamayacağı anlamına gelir. İki yönlü köprüler ise varlıkların her iki yönde de bağlanmasına imkan tanır. 

 

Blockchain köprülerinin avantajları

Blockchain köprülerinin en önemli avantajı birlikte çalışabilirliği artırmalarıdır. 
Token, varlık ve verilerin gerek katman 1 ve katman 2 protokoller gerekse de farklı yan zincirler arasında iletilmesine imkan tanırlar. Örneğin WBTC, kullanıcıların Ethereum ekosistemindeki merkeziyetsiz uygulamaları (DApp'ler) ve DeFi hizmetlerini keşfetmesine olanak sunar. Sektörün gelecekteki başarısı için birlikte çalışabilen bir blockchain sektörü çok önemlidir.

Blockchain köprülerinin bir diğer avantajı ise ölçeklenebilirliği artırmalarıdır. Bazı blockchain köprüleri çok sayıda işlem gerçekleştirebilir ve verimliliği artırır. Örneğin Ethereum-Polygon Köprüsü, Ethereum ağı için ölçeklendirme çözümü sunan bir merkeziyetsiz iki yönlü köprüdür. Bu sayede kullanıcılar daha hızlı işlem süreleri ve daha düşük işlem ücretlerinden faydalanabilir.

 

Blockchain köprülerinin riskleri

Blockchain köprüleri bazı sınırlamalara da sahiptir. Saldırganların bazı blockchain köprülerinin akıllı sözleşmelerindeki açıklardan faydalandığı örnekler yaşanmıştır. Kötü niyetli kişiler, zincirler arası köprülerden çok yüksek miktarlarda kriptoyu ele geçirmiştir. 

Emanete dayalı köprüler kullanıcıları emanete yönelik risklere de açık hale getirir. Emanete dayalı bir köprünün arkasındaki merkezi kurum, teorik olarak kullanıcıların fonlarını çalabilir. Emanete dayalı köprüleri kullanırken uzun ve başarılı bir geçmişe sahip tanınmış markaları tercih etmeniz gerekir. 

Bir diğer potansiyel teknik sınırlama ise işlem hızı darboğazlarıdır. Tek bir zincirin işlem oranı kapasitesindeki bir darboğaz, blockchainlerin birlikte çalışmasını büyük ölçüde engelleyebilir. 

Köprüler yoğun bir ağdaki tıkanıklığı hafifletebilse de varlıkları bir zincirden diğerine taşımak ölçeklenebilirlik sorununu çözmez, çünkü kullanıcıların her zaman aynı dapp'ler ve hizmetlere erişmesi mümkün olmayacaktır. Örneğin, bazı Ethereum dapp'leri Polygon Köprüsünde mevcut değildir ve bu da köprünün ölçeklendirme imkanını sınırlar. 

Son olarak da blockchain köprüleri, dayanak protokolleri güven seviyelerindeki farklardan kaynaklanan risklere maruz bırakabilir. Blockchain köprüleri farklı blockchainleri bağladığı için, birbirine bağlanmış ağların genel güvenliği ancak en zayıf halkanınki kadar güçlüdür. 

 

Blockchain köprülerinin geleceği nedir? 

İnternetin devrimsel bir sistem olması yüksek oranda birlikte çalışabilmesinden de kaynaklanır. Blockchain köprüleri, blockchain sektörünün birlikte çalışabilirliğini ve geniş çapta benimsenmesini artırmak için çok önemlidir. Bu köprüler, bazı önemli yenilikleri mümkün kılarak kullanıcılara varlıklarını birçok blockchain protokolü arasında transfer etme olanağı sağlamıştır. Blockchain köprüleri toplam işlem hacmi, köprü sayısı ve kullanıcı sayısı anlamında önemli ölçüde büyümüştür.  

İnternetin Web3'e doğru ilerlemesiyle blockchain köprülerine yönelik ihtiyaç da artmaya muhtemelen devam edecektir. Gelecekteki inovasyonlar, kullanıcı ve geliştiricilere daha fazla ölçeklenebilirlik ve verimlilik sunabilir. Köprülerin içerdiği güvenlik risklerini gideren yenilikçi çözümler ortaya atılabilir. Blockchain körpüleri birlikte çalışabilir, açık ve merkeziyetsiz bir blockchain dünyası inşa etmek için büyük bir öneme sahiptir. 


Son Söz

Blockchain sektörü, sürekli yapılan inovasyonlarla gelişmektedir. Bitcoin ve Ethereum ağları gibi öncü protokolleri takiben birçok alternatif katman 1 ve katman 2 blockchain ortaya çıkmıştır. Kripto coin ve tokenlerinin sayısı da katlanarak artmıştır. 

Farklı kural ve teknolojilere sahip olan bu varlıkların birbirine bağlanabilmesi için blockchain köprülerine ihtiyaç duyulmaktadır. Köprülerle birbirine bağlanmış bir blockchain ekosistemi daha uyumlu ve birlikte çalışabilir bir hale gelerek ölçeklenebilirliğin ve verimliliğin artması için yeni fırsatlar ortaya koyabilir. Zincirler arası köprülere düzenlenmiş sayısız saldırılar sonucunda, daha güvenli ve güçlü köprü tasarımlarına yönelik ihtiyaç devam etmektedir.