Kripto Para Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Kripto Para Nedir?

Kripto Para Nedir?

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi
Yay─▒nlanma: Apr 3, 2023G├╝ncellenme: Aug 17, 2023
10m

K─▒sa ├ľzet

  • Kripto para, e┼čler aras─▒ (P2P) i┼člemleri m├╝mk├╝n k─▒lan blockchain teknolojisine dayal─▒ bir dijital para birimidir.

  • Bitcoin, ether, BNB ve USDT piyasa de─čeri en y├╝ksek kripto paralar─▒n ba┼čl─▒ca ├Ârnekleridir.

  • Kripto paralara kripto c├╝zdanlar─▒ veya borsalar arac─▒l─▒─č─▒yla eri┼čilir. ─░nsanlar genellikle kripto paralar─▒n c├╝zdanlarda "sakland─▒─č─▒n─▒" s├Âylese de asl─▒nda bir blockchain ├╝zerinde saklan─▒rlar.

  • Merkeziyetsizlik, ┼čeffafl─▒k ve de─či┼čmezlik gibi belirli ├Âzelliklere sahiptirler.

Kripto Para Nedir?

Kripto para, g├╝venlik i├žin kriptografi kullanan merkeziyetsiz bir dijital para birimidir. Bankalar ve ├Âdeme i┼čleyiciler gibi arac─▒lardan ba─č─▒ms─▒z olarak ├žal─▒┼čabilir.

Bu merkeziyetsiz yap─▒, do─črudan bireyler aras─▒nda e┼čler aras─▒ (P2P) i┼člemlere imkan tan─▒r. Kripto paralara eri┼čmek i├žin fiziksel c├╝zdanlar ve banka hesaplar─▒ yerine kripto borsalar─▒ veya benzersiz kripto c├╝zdanlar─▒ kullan─▒l─▒r.

─░nsanlar─▒n kripto paran─▒n c├╝zdanlarda "sakland─▒─č─▒n─▒" s├Âyledi─čini duymu┼č olabilirsiniz. Ancak kripto paralar asl─▒nda kripto c├╝zdanlar─▒ veya borsalarda de─čil de her zaman blockchain'de bulunur. ├ľrne─čin bir kripto borsas─▒nda, kullan─▒c─▒lar─▒n bu fonlara eri┼čmesine imkan tan─▒yan ├Âzel anahtarlar borsa taraf─▒ndan tutulur.

─░lk ve en tan─▒nm─▒┼č kripto para, 2009 y─▒l─▒nda Satoshi Nakamoto takma ad─▒n─▒ kullanan bir ki┼či veya grup taraf─▒ndan olu┼čturulan Bitcoin'dir. O zamandan bu yana, her biri benzersiz ├Âzelliklere sahip ve farkl─▒ ama├žlara hizmet eden binlerce kripto para ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

Geleneksel itibari para birimleri gibi kripto paralar da bir takas arac─▒ olarak kullan─▒labilir. Fakat kripto paralar─▒n kullan─▒m alanlar─▒ y─▒llar i├žinde ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeler, merkeziyetsiz finans (DeFi), de─čer saklama arac─▒, y├Âneti┼čim ve benzersiz tokenleri (NFT'ler) de kapsayacak ┼čekilde ├Ânemli ├Âl├ž├╝de geni┼člemi┼čtir.┬á

Kripto para nas─▒l hizmet g├Âr├╝r?

Kripto paralar─▒n g├╝venlik amac─▒yla kriptografi kulland─▒─č─▒ndan bahsetmi┼čtik, ama bu tam olarak ne anlama gelir? Basit├že ifade edecek olursak, kripto paralar i┼člemleri g├╝vence alt─▒na almak ve verileri yetkisiz eri┼čim veya manip├╝lasyondan korumak i├žin ileri d├╝zey matematiksel algoritmalar kullan─▒r. Bu algoritmalar iki temel i┼čleve sahiptir: kullan─▒c─▒ kimliklerinin gizlili─čini korumak ve i┼člemlerin ger├žekli─čini do─črulamak.

Blockchain i┼člemleri herkese a├ž─▒kt─▒r ve adresler (herkese a├ž─▒k anahtarlar) tamamen anonim olmasa da takma ad ile kullan─▒l─▒r. Di─čer bir deyi┼čle, i┼člemler blockchain'de g├Âr├╝nt├╝lenir, ancak bu i┼člemleri ger├žekle┼čtiren kullan─▒c─▒lar kolayca belirlenemez. Kripto paralar bunu hash i┼člevleri ve dijital imzalar gibi kriptografik tekniklerin kullan─▒m─▒yla ba┼čar─▒r.

Kripto para, esasen a─čdaki bir├žok ├Âzel bilgisayarda i┼člem verilerini depolayan merkeziyetsiz bir dijital kay─▒t defteri olan ve topluca blockchain olarak adland─▒r─▒lan da─č─▒t─▒k bir bilgisayar a─č─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla otonomi sa─člar.

D├╝─č├╝m olarak da adland─▒r─▒lan bu bilgisayarlar─▒n her biri, kay─▒t defterinin bir kopyas─▒n─▒ tutar ve bir mutabakat algoritmas─▒ da sahte veya tutars─▒z kopyalar─▒n reddedilmesini sa─člayarak blockchain'i korur. Bu da─č─▒t─▒k mimari, k├Ât├╝ niyetli ki┼čilerin yararlanabilece─či banka kasas─▒ gibi bir tek hata noktas─▒ olmad─▒─č─▒ i├žin a─č─▒n g├╝venli─čini art─▒r─▒r.

Kripto paralar, ki┼čilerin do─črudan birbirlerine fon transfer etmesine imkan tan─▒r. Tipik bir kripto para i┼čleminde g├Ânderen, kendi ├Âzel anahtar─▒n─▒ kullan─▒p bir dijital imza olu┼čturarak transferi ba┼člat─▒r. Bunun ard─▒ndan i┼člem a─ča g├Ânderilir ve burada d├╝─č├╝mler dijital imzay─▒ do─črulayarak ve g├Ânderenin yeterli fona sahip oldu─čundan emin olarak i┼člemi do─črular.

Do─črulanmas─▒n─▒n ard─▒ndan i┼člem yeni bir bloka ve bu blok da mevcut blockchain'e eklenir. Bu s├╝re├ž kula─ča karma┼č─▒k gelse de asl─▒nda kullan─▒c─▒n─▒n endi┼čelenmesine gerek kalmadan madenciler bu ad─▒mlar─▒ tamamlar.

Kripto paray─▒ benzersiz k─▒lan nedir?

Kripto paralar, geleneksel protokollerden ve para birimlerinden farkl─▒, yenilik├ži ├Âzellikler sunarak finanstan teknolojiye kadar ├že┼čitli ekosistemleri etkilemi┼čtir. Kripto paralar─▒n benzersiz ├Âzelliklerinden baz─▒lar─▒ ┼čunlard─▒r:

1. Merkeziyetsizlik

Kripto paran─▒n merkeziyetsiz mimarisi, merkezi bir otoriteye duyulan ihtiyac─▒ ortadan kald─▒r─▒r. Bu da daha fazla ├Âzerkli─čin yan─▒ s─▒ra tek bir birimin manip├╝lasyon veya kontrol├╝ne kar┼č─▒ daha diren├žli olmaya imkan tan─▒r.

2. ┼×effafl─▒k ve de─či┼čmezlik

Blockchain teknolojisi, t├╝m i┼člemleri ┼čeffaf ve kurcalamaya kar┼č─▒ korumal─▒ bir kay─▒t defterine kaydeder. Bu nedenle, blockchain'e eklenmesinin ard─▒ndan bir i┼člem herkes taraf─▒ndan g├Âr├╝nt├╝lenebilir ve hi├žbir ┼čekilde de─či┼čtirilemez veya silinemez.

3. Programlanabilirlik

ETH gibi bir├žok kripto para programlanabilir. Bu sayede geli┼čtiricilerin blockchain ├╝zerinde merkeziyetsiz uygulamalar (DApp) ve di─čer yenilik├ži ├ž├Âz├╝mler geli┼čtirmek i├žin ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeleri konu┼čland─▒rmas─▒na olanak tan─▒r. Buna ek olarak, izne dayal─▒ olmayan blockchain'ler a├ž─▒k kaynakl─▒ oldu─čundan, herkes bir blockchain ├╝zerinde kod konu┼čland─▒rmaya ve kendi DApp'lerini olu┼čturmaya ba┼člayabilir.

4. S─▒n─▒r tan─▒mama

Kripto paralar, d├╝nya genelinde kolayca aktar─▒labilir ve takas edebilir. Bu sayede, uluslararas─▒ i┼člemler ve d├Âviz transferleri i├žin kullan─▒labilirler.

5. Coin arz─▒n─▒n ├Ânceden belirli olmas─▒

Bir├žok kripto paran─▒n arz─▒ s─▒n─▒rl─▒d─▒r. Bu da kripto paralar─▒n arkas─▒ndaki ekiplerin yaln─▒zca s─▒n─▒rl─▒ say─▒da coin ├ž─▒karabilece─či anlam─▒na gelir. Nadirli─čin talebi art─▒rmas─▒ nedeniyle kripto paralar─▒n bu deflasyonist ├Âzelli─či zaman i├žinde olumlu etkiler yaratabilir.

Bunun aksine, itibari para birimleri genellikle enflasyonisttir, ├ž├╝nk├╝ merkez bankalar─▒ daha fazla para basabilir. Fakat kripto parada enflasyon, arz─▒n s─▒n─▒rl─▒ olmas─▒ sayesinde daha iyi kontrol edilebilir, ├ž├╝nk├╝ toplam coin say─▒s─▒ ├Ânceden belirlenmi┼čtir.┬á

Kripto Para T├╝rleri

Say─▒s─▒z kripto para aras─▒nda ├Âne ├ž─▒kan d├Ârt ├Ârnek Bitcoin (BTC) ve pop├╝ler altcoin'ler ether (ETH), Binance Coin (BNB) ve Tether'dir (USDT).

Bitcoin (BTC)

BTC en pop├╝ler kripto parad─▒r. Madencilerin i┼člemleri do─črulamak i├žin rekabet etti─či ve a─č─▒ ├žal─▒┼č─▒r durumda tuttu─ču i┼č ispat─▒ (PoW) ad─▒nda bir mutabakat mekanizmas─▒ kullan─▒r. Buna ek olarak, BTC'nin 21 milyonluk s─▒n─▒rl─▒ arz─▒ onu nispeten nadir bir hale getirir ve zaman i├žinde de─čerini korumas─▒n─▒ sa─člar.

Ether (ETH)

ETH, 2015 y─▒l─▒nda Vitalik Buterin ve ekibi taraf─▒ndan kullan─▒ma sunulan en pop├╝ler ikinci kripto parad─▒r. De─čer transferine ek olarak ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeler arac─▒l─▒─č─▒yla programlanabilirli─če de imkan tan─▒r.┬á

BTC gibi ETH'de de ba┼člang─▒├žta bir PoW mutabakat mekanizmas─▒ kullan─▒lm─▒┼č, ancak daha ├ževre dostu ve enerji a├ž─▒s─▒ndan daha verimli hisse ispat─▒ (PoS) modeline ge├žilmi┼čtir. Bu ge├ži┼č, kullan─▒c─▒lar─▒n hesaplama g├╝c├╝ kullanan d├╝─č├╝mler yerine ETH'lerini stake ederek i┼člemleri do─črulamas─▒na ve a─č─▒ g├╝vende tutmas─▒na olanak sa─člam─▒┼čt─▒r.

BNB

Eski ad─▒ Binance Coin olan BNB (Build and Build / Geli┼čtir ve Geli┼čtir anlam─▒na gelir), 2017 y─▒l─▒nda kripto para borsas─▒ Binance taraf─▒ndan Ethereum blockchain'i ├╝zerinde bir ERC-20 tokeni olarak kullan─▒ma sunulmu┼čtur. 2019'da BEP-2 tokeni olarak kendi blockchain'i BNB Chain'e ge├žmi┼čtir.

Daha sonra Binance Smart Chain (BSC, ┼čimdiki ad─▒yla BNB Smart Chain) olu┼čturulmu┼č ve BNB g├╝n├╝m├╝zde hem BNB Chain'de BEP-2 tokeni olarak hem de BSC'de BEP-20 tokeni olarak yer almaktad─▒r. BNB Chain'in EVM uyumlu BSC ve y├Âneti┼čim, staking ve oylamay─▒ kapsayan BNB Beacon Chain (eski ad─▒yla Binance Chain) ad─▒nda iki zincirden olu┼čtu─čunu da belirtmek gerekir.

BNB Chain, ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čme ve DApp'lerin olu┼čturulmas─▒ i├žin bir ortam sa─člar ve di─čer bir├žok blockchain'den daha d├╝┼č├╝k i┼člem ├╝cretleri ve daha h─▒zl─▒ i┼člem s├╝releri sunar.

BNB'nin ├že┼čitli kullan─▒m alanlar─▒ vard─▒r. Bu kullan─▒m alanlar─▒ndan baz─▒lar─▒ BNB Chain'de i┼člem ├╝cretlerini ve Binance'te al─▒m sat─▒m komisyonlar─▒n─▒ ├Âdemek, token sat─▒┼člar─▒na kat─▒lmak ve BNB Chain'de a─č do─črulamas─▒ i├žin staking yapmakt─▒r. Binance, toplam BNB arz─▒n─▒ s─▒n─▒rlayan ve belirli aral─▒klarla ger├žekle┼čtirilen bir token yakma mekanizmas─▒ da kullan─▒r.

Tether (USDT)

USDT, USD'ye endeksli bir sabit coin'dir ve 2014 y─▒l─▒nda Tether Limited Inc. taraf─▒ndan kullan─▒ma sunulmu┼čtur. Sabit coin'ler, ├Ârne─čin itibari para gibi rezerv bir varl─▒k kar┼č─▒s─▒nda sabit bir de─čere sahip olacak ┼čekilde tasarlanm─▒┼č kripto paralard─▒r. USDT ├Ârne─činde her bir token, ┼čirketin rezervlerinde tutulan e┼č de─čer miktarda varl─▒kla desteklenir. Bunun sonucunda da USDT, bir kripto paran─▒n faydalar─▒n─▒ sunarken fiyat dalgalanmalar─▒n─▒ en aza indirir.

Kripto Piyasa De─čeri Nedir?

"Kripto piyasa de─čeri", bir kripto paran─▒n g├Âreli b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝ ve de─čerini belirlemek i├žin kullan─▒lan bir ├Âl├ž├╝tt├╝r. Piyasa de─čeri, bir coin'in g├╝ncel fiyat─▒ ile dola┼č─▒mdaki toplam coin say─▒s─▒ ├žarp─▒larak hesaplan─▒r. Fakat bir├žok kripto para platformu bu hesaplamay─▒ zaten yapt─▒─č─▒ i├žin ├žo─ču zaman sizin u─čra┼čman─▒za gerek kalmaz.

Kripto piyasa de─čeri genellikle kripto paralar─▒ s─▒ralamak i├žin kullan─▒l─▒r ve daha y├╝ksek bir piyasa de─čeri ├žo─ču zaman daha istikrarl─▒ ve yayg─▒n olarak kabul g├Âren bir kripto paray─▒ i┼čaret eder. Buna kar┼č─▒l─▒k, d├╝┼č├╝k bir piyasa de─čeri ise genellikle varl─▒─č─▒n daha spek├╝latif veya oynak oldu─čunu g├Âsterir.

Bununla birlikte, piyasa de─čerinin bir kripto paran─▒n potansiyelini de─čerlendirirken dikkate al─▒nmas─▒ gereken bir├žok etmenden yaln─▒zca biri oldu─ču unutulmamal─▒d─▒r. Kripto paralar─▒ ara┼čt─▒r─▒rken teknoloji, ekip, token ekonomisi ve kullan─▒m alanlar─▒ gibi di─čer etmenler de dikkate al─▒nmal─▒d─▒r.

Kriptoya Nas─▒l G├╝venle Yat─▒r─▒m Yap─▒l─▒r?

Di─čer finansal varl─▒klar gibi kripto paralara yat─▒r─▒m yapmak da riskli olabilir ve finansal kay─▒plarla sonu├žlanabilir. Kripto para al─▒m sat─▒m─▒n─▒ daha g├╝venli hale getirmek i├žin be┼č temel ipucu ┼čunlard─▒r:

1. DYOR

DYOR k─▒saltmas─▒ "kendi ara┼čt─▒rman─▒z─▒ yap─▒n" anlam─▒na gelir. Herhangi bir kripto paraya yat─▒r─▒m yapmadan ├Ânce farkl─▒ kripto para t├╝rleri ve piyasa dinamikleri gibi blockchain teknolojisinin temellerini bilmek gerekir.

Kitaplar, bloglar, podcast'ler ve ├ževrimi├ži kurslar iyi birer ba┼člang─▒├ž noktas─▒d─▒r. Ayr─▒ca bilin├žli kararlar almak i├žin projeler, ekipler ve farkl─▒ kripto paralar─▒n arkas─▒ndaki teknolojiler hakk─▒nda da bilgi edinmeniz gerekir.

2. K├╝├ž├╝k k├╝├ž├╝k ba┼člay─▒n ve ├že┼čitlendirme yap─▒n

Kripto piyasas─▒, ├Âzellikle de daha az pop├╝ler coin'ler s├Âz konusu oldu─čunda oynak ve ├Âng├Âr├╝lemez olabilir. Bu nedenle, cebinize zarar vermeyecek k├╝├ž├╝k yat─▒r─▒mlarla ba┼člamak ak─▒ll─▒ca olacakt─▒r. Bu yakla┼č─▒m, ki┼činin ciddi bir finansal kay─▒p riskine girmeden deneyim kazanmas─▒n─▒ ve piyasa trendlerini daha iyi anlamas─▒n─▒ sa─člar.

Kripto paralara yat─▒r─▒m yaparken ├že┼čitlendirme yapmak da faydal─▒ olabilir. Tek bir kripto paraya odaklanmak yerine farkl─▒ kripto paralara yat─▒r─▒m yapmak toplam riskinizi azaltabilir ve varl─▒klar─▒n─▒z─▒n bakiyelerinin uzun vadede artma ┼čans─▒n─▒ y├╝kseltebilir.

3. Takipte kal─▒n

Kripto para d├╝nyas─▒ s├╝rekli de─či┼čim halinde oldu─ču i├žin zamanl─▒ kararlar alabilmek ad─▒na haberleri, teknolojik geli┼čmeleri ve d├╝zenleme alan─▒ndaki g├╝ncellemeleri takip etmek gerekir. Bir kripto toplulu─čuna kat─▒lmak, bunu yapman─▒n m├╝kemmel bir yoludur.

4. ─░tibarl─▒ bir kripto para borsas─▒ se├žin

Kripto yat─▒r─▒mlar─▒n─▒z i├žin tan─▒nm─▒┼č ve g├╝venli bir kripto para borsas─▒ se├žmek, g├╝venlik ├Ânlemleri a├ž─▒s─▒ndan birinci ├Ânceli─činiz olmal─▒d─▒r. Do─čru kripto borsas─▒n─▒, farkl─▒ se├ženekleri ara┼čt─▒rarak ve bunlar─▒n ├╝cretlerini, m├╝┼čteri hizmetlerini, aray├╝zlerini ve sunduklar─▒ kripto paralar─▒ k─▒yaslayarak bulabilirsiniz.

5. Risk y├Ânetimi uygulay─▒n

Herhangi bir kripto paraya yat─▒r─▒m yapmadan ├Ânce baz─▒ risk y├Ânetimi tekniklerini uygulamak ├žok ├Ânemlidir. ├ľrne─čin, yat─▒r─▒mc─▒lar yaln─▒zca kaybetmeyi g├Âze alabilecekleri kadar yat─▒r─▒m yapmal─▒d─▒r. Buna ek olarak, olas─▒ kay─▒plar─▒ s─▒n─▒rlamak i├žin zarar─▒ durdur emirleri vermek ve kazan├žlar─▒ g├╝vence alt─▒na almak i├žin ├Ânceden belirlenmi┼č seviyelerde k├ór─▒ almak b├╝y├╝k bir fark yaratabilir.┬á

Son S├Âz

Kripto para ekosistemi, finans ve teknolojiye devrim niteli─činde bir yakla┼č─▒m─▒ temsil etmektedir. Fakat kripto paran─▒n gelece─činde neler olaca─č─▒, soruyu kime sordu─čunuza ba─čl─▒d─▒r.

Baz─▒lar─▒ bitcoin'in alt─▒n─▒n yerini alaca─č─▒na ve mevcut finansal sistemi k├Âkten de─či┼čtirece─čine inan─▒rken, baz─▒lar─▒ da kripto paran─▒n her zaman ikincil bir sistem ve ni┼č bir piyasa olaca─č─▒n─▒ savunur. Ethereum'un yeni internetin belkemi─či olarak hizmet eden merkeziyetsiz bir bilgisayar haline gelece─čine inananlar da vard─▒r.

Olas─▒ bir├žok sonu├ž olsa da bundan bir y─▒l sonra bile ne olaca─č─▒n─▒ belirlemek i├žin hen├╝z ├žok erkendir. Yine de ├Ân├╝m├╝zdeki y─▒llarda daha da geli┼čmesi muhtemel olan kripto paran─▒n ├že┼čitli sekt├Ârler ├╝zerinde halihaz─▒rda g├Âzle g├Âr├╝l├╝r bir etki yaratt─▒─č─▒ inkar edilemez.

Ek Okumalar

Sorumluluk Reddi ve Risk Uyar─▒s─▒: Bu i├žerik, size herhangi bir beyan veya garanti verilmeksizin yaln─▒zca genel bilgi sunma ve e─čitim amac─▒yla "oldu─ču gibi" sunulmaktad─▒r. Bu i├žerik finansal, yasal veya di─čer herhangi bir profesyonel tavsiye olarak yorumlanmamal─▒d─▒r ve belirli bir hizmet veya ├╝r├╝n├╝n sat─▒n al─▒nmas─▒n─▒ ├Ânerme amac─▒ ta┼č─▒mamaktad─▒r. Uygun profesyonel dan─▒┼čmanlarla g├Âr├╝┼čerek kendinize y├Ânelik tavsiye alman─▒z gereklidir. ├ť├ž├╝nc├╝ bir taraf├ža haz─▒rlanan makalelerde yer alan g├Âr├╝┼člerin bu ├╝├ž├╝nc├╝ tarafa ait oldu─čunu ve Binance Academy'nin g├Âr├╝┼člerini yans─▒tmayabilece─čini l├╝tfen dikkate al─▒n─▒z. Daha fazla bilgi i├žin sorumluluk reddimizin tam metnini l├╝tfen buradan okuyun. Dijital varl─▒k fiyatlar─▒ dalgalanabilir. Yat─▒r─▒m─▒n─▒z─▒n de─čeri y├╝kselebilece─či gibi d├╝┼čebilir de ve yat─▒r─▒m yapt─▒─č─▒n─▒z tutar─▒ geri alamayabilirsiniz. Yat─▒r─▒m kararlar─▒n─▒z─▒n t├╝m sorumlulu─ču size aittir ve Binance ya┼čanacak hi├žbir kay─▒p i├žin sorumluluk kabul etmez. Yat─▒r─▒m tavsiyesi de─čildir. Daha fazla bilgi i├žin Kullan─▒m Ko┼čullar─▒ ve Risk Uyar─▒s─▒ b├Âl├╝mlerimize bakabilirsiniz.