Domov
Slovn├şk
Kryptografia

Kryptografia

Za─Źiato─Źn├şk

Pokrok vo v├Żpo─Źtovej technike spr├şstupnil d├íta a┬áhoci to m├┤┼że pon├║ka┼ą obrovsk├ę pozit├şvum, prin├í┼ía to aj negat├şvum. Online d├íta s├║ vystaven├ę mnoh├Żm hrozb├ím vr├ítane kr├íde┼ż├ş a┬ákorupcie. Kryptografia (alebo kryptol├│gia) je jedn├Żm z┬árie┼íen├ş, ktor├ę umo┼ż┼łuje chr├íni┼ą inform├ície pred niektor├Żmi rizikami spojen├Żmi s┬áukladan├şm a┬ádistrib├║ciou ├║dajov. Neznamen├í to, ┼że koncept ┼íifrovania ├║dajov je nie─Ź├şm nov├Żm. U┼ż pred digit├ílnou ├ęrou ─żudia maskovali spr├ívy, aby si ich nemohli pre─Ź├şta┼ą pr├şjemcovia, ktor├Żm neboli ur─Źen├ę. Zv├Ż┼íen├ę pou┼ż├şvanie po─Ź├şta─Źov├Żch zariaden├ş v┼íak posunulo vedu ┼íifrovania na ├║plne nov├║ ├║rove┼ł.


─îo je kryptografia?

Stru─Źne povedan├ę, kryptografia je veda o┬áskr├Żvan├ş inform├íci├ş. Presnej┼íie povedan├ę, modern├í kryptografia vyu┼ż├şva matematick├ę te├│rie a┬áv├Żpo─Źty na ┼íifrovanie a┬áde┼íifrovanie ├║dajov alebo na zaru─Źenie integrity a┬áautentickosti inform├íci├ş.

V┬áz├íkladnom procese ┼íifrovania textu sa oby─Źajn├Ż text (├║daje, ktor├Żm je mo┼żn├ę jasne porozumie┼ą) prevedie na ┼íifrovan├Ż text (ne─Źitate─żn├ę ├║daje). T├Żmto sp├┤sobom je mo┼żn├ę zaru─Źi┼ą, ┼że odoslan├ę inform├ície si m├┤┼że pre─Ź├şta┼ą iba osoba, ktor├í vlastn├ş ┼ípecifick├Ż de┼íifrovac├ş k─ż├║─Ź.

Pou┼żit├şm ┼ípecifick├Żch kryptografick├Żch techn├şk je mo┼żn├ę posiela┼ą citliv├ę d├íta aj cez nezabezpe─Źen├ę siete. ├Ürove┼ł ┼íifrovania bude z├ívisie┼ą od stup┼ła ochrany, ktor├║ ├║daje vy┼żaduj├║. Napr├şklad typ zabezpe─Źenia pou┼ż├şvan├Ż v┬ábe┼żn├Żch osobn├Żch s├║boroch (napr├şklad kontakty) nie je rovnak├Ż ako ten, ktor├Ż sa pou┼ż├şva v┬ásie┼ąach kryptomien.

Pre pochopenie jej d├┤le┼żitosti v┬ár├ímci syst├ęmov kryptomien je rozhoduj├║ce nau─Źi┼ą sa, ako kryptografia funguje. V├Ą─Ź┼íina blockchainov├Żch syst├ęmov (ako napr├şklad Bitcoin) vyu┼ż├şva konkr├ętnu sadu kryptografick├Żch techn├şk, ktor├ę im umo┼ż┼łuj├║ fungova┼ą ako decentralizovan├Ż a┬áverejn├Ż ledger (├║─Źtovn├í kniha), prostredn├şctvom ktorej m├┤┼żu prebieha┼ą digit├ílne transakcie ve─żmi bezpe─Źn├Żm sp├┤sobom.


Ako funguje kryptografia?

Modern├í kryptografia pozost├íva z┬ár├┤znych oblast├ş. Z┬ánich najrelevantnej┼í├şch s├║ tie, ktor├ę sa zaoberaj├║ symetrick├Żm ┼íifrovan├şm, asymetrick├Żm ┼íifrovan├şm, ha┼íovac├şmi funkciami a┬ádigit├ílnymi podpismi.
Protokol siete Bitcoin vyu┼ż├şva na zabezpe─Źenie siete a┬ána zabezpe─Źenie platnosti ka┼żdej transakcie kryptografick├ę d├┤kazy. Digit├ílne podpisy zaru─Źuj├║, ┼że ka┼żd├Ż pou┼ż├şvate─ż m├┤┼że min├║┼ą iba prostriedky vo svojej vlastnej pe┼ła┼żenke a┬á┼że tieto prostriedky nemo┼żno min├║┼ą viackr├ít. Napr├şklad, ak Alice po┼íle 2┬ábitcoiny Bobovi, vytvor├ş transakciu, ktor├í je v┬ápodstate spr├ívou potvrdzuj├║cou pridanie 2┬ábitcoinov do Bobovej pe┼ła┼żenky a┬áz├írove┼ł odstr├íni tieto bitcoiny z┬áAlicinej pe┼ła┼żenky. Dok├í┼że to v┼íak urobi┼ą iba poskytnut├şm digit├ílneho podpisu.┬á
─Äal┼í├şm d├┤le┼żit├Żm prvkom protokolu siete Bitcoin je funkcia Hashcash, ktor├í definuje mechanizmus konsenzu Proof of Work a┬áproces ┼ąa┼żby (zodpovedn├Ż za zabezpe─Źenie siete, valid├íciu transakci├ş a┬ágenerovanie nov├Żch coinov). Hashcash vyu┼ż├şva kryptografick├║ funkciu s┬án├ízvom SHA-256.

Kryptografia je nevyhnutnou s├║─Źas┼ąou technol├│gie blockchain. Preto je k─ż├║─Źov├í pre ka┼żd├║ kryptomenu. Kryptografick├ę d├┤kazy aplikovan├ę na distribuovan├ę siete umo┼żnili vytvorenie ekonomick├Żch syst├ęmov bez potreby tret├şch str├ín, v─Ćaka ktor├Żm sa zrodil bitcoin a┬á─Ćal┼íie decentralizovan├ę digit├ílne meny.