Čo sú validiá a ako fungujú?
Domov
Články
Čo sú validiá a ako fungujú?

Čo sú validiá a ako fungujú?

Stredne pokro─Źil├Ż
Zverejnen├ę May 24, 2024Aktualizovan├ę Jun 26, 2024
6m

K─ż├║─Źov├ę poznatky

  • Validi├í s├║ rie┼íenia ┼ík├ílovania pre sie┼ą Ethereum, ktor├ę spracov├ívaj├║ transakcie off-chain a┬áz├írove┼ł pou┼ż├şvaj├║ d├┤kazy s┬ánulovou znalos┼ąou, aby sa zabezpe─Źila ich platnos┼ą.

  • Validi├í umo┼ż┼łuj├║ efekt├şvne spracovanie transakci├ş t├Żm, ┼że vyu┼ż├şvaj├║ oper├ítorov na d├ívkovanie a┬áoverovanie transakci├ş, ─Ź├şm sa zni┼żuje ukladanie ├║dajov on-chain (na re┼ąazci) a┬ápoplatky gas.

  • Hoci validi├í pon├║kaj├║ v├Żhody (napr. zv├Ż┼íen├í r├Żchlos┼ą transakci├ş a┬ás├║kromie), ─Źelia aj v├Żzvam (napr. rizik├í dostupnosti ├║dajov a┬ápotenci├ílne obavy z┬ácentraliz├ície).┬á

Úvod

V┬ápriebehu rokov sa technol├│gia blockchain v├Żrazne zlep┼íila, ┼ík├ílovate─żnos┼ą v┼íak st├íle zost├íva jedn├Żm z┬ák─ż├║─Źov├Żch probl├ęmov. V┬átomto ─Źl├ínku sa pozrieme na validi├í, ako funguj├║ a┬áako m├┤┼żu zlep┼íi┼ą ┼ík├ílovate─żnos┼ą siete Ethereum.

Čo sú validiá?

Validi├í s├║ rie┼íenia ┼ík├ílovate─żnosti pre sie┼ą Ethereum, ktor├ę vyu┼ż├şvaj├║ dostupnos┼ą ├║dajov off-chain a┬áv├Żpo─Źty na efekt├şvnej┼íie spracovanie transakci├ş. Na rozdiel od rollupov s┬ánulovou znalos┼ąou (zk-rollup), ktor├ę ukladaj├║ niektor├ę ├║daje on-chain, validi├í dr┼żia transakcie off-chain a┬ána overenie ich platnosti pou┼ż├şvaj├║ d├┤kazy s┬ánulovou znalos┼ąou (ZKP).

Ako fungujú validiá?

Validi├í funguj├║ tak, ┼że vykon├ívaj├║ transakcie mimo hlavnej siete Ethereum a┬ávyu┼ż├şvaj├║ smart kontrakty na sieti Ethereum, aby zabezpe─Źili ich platnos┼ą a┬áintegritu. Prejdime si niektor├ę z┬ák─ż├║─Źov├Żch aspektov validi├ş.

Transakcie

Ke─Ć chce pou┼ż├şvate─ż uskuto─Źni┼ą transakciu pomocou validia, odo┼íle ju oper├ítorovi. Oper├ítori s├║ uzly zodpovedn├ę za vykon├ívanie transakci├ş na re┼ąazci validia. M├┤┼że to by┼ą jeden subjekt alebo skupina subjektov vybran├Żch prostredn├şctvom syst├ęmu Proof of Stake (PoS ÔÇô D├┤kaz o┬ávklade).┬á

Oper├ítor zbiera transakcie do d├ívky a┬áspracov├íva ich off-chain. Akon├íhle je d├ívka pripraven├í, oper├ítor pou┼ż├şva ┼ípeci├ílny syst├ęm naz├Żvan├Ż preukazovac├ş okruh na vytvorenie d├┤kazu, ┼że transakcie boli vykonan├ę spr├ívne.

Z├ív├Ązky stavu

Predstavte si stav validia (z├íznam v┼íetk├Żch ├║─Źtov a┬áich zostatkov) ako ve─żk├Ż strom zn├ímy pod n├ízvom strom Merkle. Kore┼ł tohto stromu (naz├Żvan├Ż kore┼ł stavu) je ako odtla─Źok prsta, ktor├Ż predstavuje cel├Ż stav. Tento kore┼ł stavu je ulo┼żen├Ż v┬ásieti Ethereum.┬á

Ke─Ć oper├ítor spracov├íva transakcie, aktualizuje kore┼ł stavu tak, aby odr├í┼żal nov├ę zostatky a┬ástavy ├║─Źtov. Potom po┼íle tento nov├Ż kore┼ł stavu spolu s┬ád├┤kazom, ┼że v┼íetko bolo vykonan├ę spr├ívne, do hlavnej hlavnej siete Ethereum.┬á

Na rozdiel od zk-rollupov, v├Żrobcovia blokov na validiu nemusia zverej┼łova┼ą v┼íetky podrobnosti o┬átransakcii na sieti Ethereum. Ak Ethereum over├ş d├┤kaz, nov├Ż stav sa prijme a┬ávalidium sa aktualizuje.

Vklady a┬áv├Żbery

Pou┼ż├şvatelia m├┤┼żu vlo┼żi┼ą svoje finan─Źn├ę prostriedky zo siete Ethereum do validia zaslan├şm ETH alebo in├Żch tokenov na ┼ípeci├ílny kontrakt na sieti Ethereum. Kontrakt ozn├ími tento vklad validiu off-chain a┬áprip├ş┼íe ho na ├║─Źet pou┼ż├şvate─ża off-chain.┬á

Pri v├Żbere finan─Źn├Żch prostriedkov sp├Ą┼ą na Ethereum pou┼ż├şvate─ż odo┼íle oper├ítorovi ┼żiados┼ą o┬áv├Żber. Oper├ítor zahrnie ┼żiados┼ą do d├ívky a┬ápo overen├ş d├ívky na sieti Ethereum si m├┤┼że pou┼ż├şvate─ż vybra┼ą svoje finan─Źn├ę prostriedky.

Validiá a kompatibilita EVM

Jednoduch├ę aplik├ície┬á

Validi├í s├║ ├║─Źinn├ę pre jednoduch├ę aplik├ície (napr. v├Żmeny tokenov a┬áplatby), preto┼że dok├í┼żu r├Żchlo spracova┼ą mnoho transakci├ş bez toho, aby museli uklada┼ą v┼íetky ├║daje na hlavnej sieti Ethereum. V─Ćaka tomu sa ide├ílne hodia pre aplik├ície, kde s├║ transakcie jednoduch├ę a┬ánevy┼żaduj├║ zlo┼żit├ę v├Żpo─Źty.┬á

V├Żzvy s├║visiace so smart kontraktmi┬á

Smart kontrakty s├║ programy, ktor├ę be┼żia na blockchaine a┬á─Źasto zah┼Ľ┼łaj├║ zlo┼żit├ę oper├ície. Validi├í maj├║ s┬ánimi probl├ęm, preto┼że dok├íza┼ą, ┼że zlo┼żit├ę oper├ície boli vykonan├ę spr├ívne, si vy┼żaduje v├Ą─Ź┼í├ş v├Żpo─Źtov├Ż v├Żkon. To s┼ąa┼żuje validi├ím podporu ┼íirokej ┼ík├íly funkci├ş, ktor├ę m├┤┼żu pon├║knu┼ą smart kontrakty.┬á

Mo┼żn├ę rie┼íenia

Niektor├ę projekty pracuj├║ na sp├┤soboch, ako dosiahnu┼ą v├Ą─Ź┼íiu kompatibilitu validi├ş s┬áfunkciami smart kontraktov siete Ethereum. Jedn├Żm z┬ápr├şstupov je vytvorenie ┼ípeci├ílnych verzi├ş programovac├şch jazykov, ako je Solidity (pou┼ż├şvan├Ż na p├şsanie smart kontraktov na sieti Ethereum), ktor├ę s├║ optimalizovan├ę pre validi├í. To v┼íak m├┤┼że by┼ą obmedzuj├║ce, preto┼że nemus├ş podporova┼ą v┼íetky funkcie be┼żn├ęho programovacieho prostredia siete Ethereum.

V├Żhody validi├ş

Efekt├şvnos┼ą

Validi├í dok├í┼żu spracova┼ą a┼ż 9┬á000 transakci├ş za sekundu (TPS) t├Żm, ┼że premiestnia d├ítov├ę ├║lo┼żisko a┬áv├Żpo─Źty mimo hlavnej siete Ethereum. To je mimoriadne d├┤le┼żit├ę pre aplik├ície, ako s├║ decentralizovan├ę burzy (DEX), kde je d├┤le┼żit├í r├Żchlos┼ą a┬án├íkladov├í efekt├şvnos┼ą.

Zn├ş┼żenie n├íkladov

Validi├í m├┤┼żu v├Żrazne zn├ş┼żi┼ą poplatky gas t├Żm, ┼że nezverejnia ├║daje o┬átransakci├ích on-chain, ─Źo pou┼ż├şvate─żom umo┼żn├ş vyu┼ż├şva┼ą ni┼ż┼íie n├íklady na transakcie.

Vylep┼íen├í bezpe─Źnos┼ą

V─Ćaka ukladaniu ├║dajov off-chain dok├í┼żu validi├í pon├║knu┼ą lep┼íie s├║kromie pre transakcie a┬á─Ćal┼íiu vrstvu zabezpe─Źenia bez ohrozenia ┼ík├ílovate─żnosti.

V├Żzvy, ktor├Żm validi├í ─Źelia

Riziká dostupnosti údajov

Fakt, ┼że sa validi├í spoliehaj├║ na dostupnos┼ą ├║dajov off-chain, prin├í┼ía aj rizik├í. Ak oper├ítori alebo mana┼ż├ęri dostupnosti ├║dajov zadr┼żia ├║daje o┬átransakci├ích, m├┤┼że by┼ą nemo┼żn├ę vygenerova┼ą potrebn├Ż d├┤kaz o┬áv├Żbere finan─Źn├Żch prostriedkov pou┼ż├şvate─ża.

Riziká centralizácie

Potreba ┼ípecializovan├ęho hardv├ęru na vytv├íranie d├┤kazov o┬áplatnosti m├┤┼że potenci├ílne vies┼ą k┬ácentraliz├ícii. Ak si potrebn├ę zdroje m├┤┼że dovoli┼ą len nieko─żko subjektov, mohli by dominova┼ą sieti a┬ápodkop├íva┼ą jej decentralizovan├║ povahu.

Z├ívere─Źn├ę my┼ílienky

Validi├í s├║ rie┼íenia ┼ík├ílovania navrhnut├ę na zlep┼íenie siete Ethereum spracovan├şm transakci├ş off-chain a┬áz├írove┼ł zabezpe─Źen├şm integrity transakci├ş prostredn├şctvom d├┤kazov s┬ánulovou znalos┼ąou. Vyrie┼íen├şm obmedzen├ş ukladania ├║dajov on-chain dok├í┼żu validi├í zlep┼íi┼ą priepustnos┼ą transakci├ş, ─Źo predstavuje d├┤le┼żit├Ż krok smerom k┬árie┼íeniu probl├ęmu ┼ík├ílovate─żnosti blockchainu.

Pre─Ź├ştajte si tie┼ż

Zrieknutie sa zodpovednosti a┬ávarovanie pred rizikom: Tento obsah tu vid├şte ÔÇ×tak├Ż ak├Ż jeÔÇť a┬ásl├║┼żi len ako v┼íeobecn├í inform├ícia a┬ána ├║─Źely vzdel├ívania, bez akejko─żvek reprezent├ície alebo z├íruky. Tieto inform├ície by sa nemali pova┼żova┼ą za finan─Źn├ę, pr├ívne alebo odborn├ę poradenstvo a┬áani nie s├║ ur─Źen├ę ako odpor├║─Źanie na n├íkup ak├ęhoko─żvek konkr├ętneho produktu alebo slu┼żby. Mali by ste po┼żiada┼ą o┬áradu odborn├ęho poradcu. V┬ápr├şpade, ┼że autorom ─Źl├ínku je tretia osoba, upozor┼łujeme, ┼że n├ízory uveden├ę v┬á─Źl├ínku s├║ n├ízormi tohto prispievate─ża/autora a┬ánemusia nevyhnutne odr├í┼ża┼ą n├ízory Akad├ęmie Binance. ─Äal┼íie podrobnosti n├íjdete v┬ána┼íom ├║plnom zrieknut├ş sa zodpovednosti, ktor├ę sa nach├ídza tu. Ceny digit├ílnych akt├şv m├┤┼żu by┼ą volatiln├ę. Hodnota va┼íej invest├şcie m├┤┼że klesa┼ą alebo st├║pa┼ą a┬áinvestovan├í ─Źiastka sa v├ím nemus├ş vr├íti┼ą. Za svoje investi─Źn├ę rozhodnutia nesiete v├Żhradn├║ zodpovednos┼ą a┬áAkad├ęmia Binance nezodpoved├í za ┼żiadne straty, ktor├ę v├ím m├┤┼żu vznikn├║┼ą. Tento materi├íl by sa nemal pova┼żova┼ą za finan─Źn├ę, pr├ívne ani in├ę odborn├ę poradenstvo. Viac inform├íci├ş n├íjdete v┬ána┼íich Podmienkach pou┼ż├şvania a┬áVarovaniach pred rizikom.