─îo je zkEVM a┬áako m├┤┼że zlep┼íi┼ą ekosyst├ęm Ethereum?
Domov
Články
─îo je zkEVM a┬áako m├┤┼że zlep┼íi┼ą ekosyst├ęm Ethereum?

─îo je zkEVM a┬áako m├┤┼że zlep┼íi┼ą ekosyst├ęm Ethereum?

Roz┼í├şren├ę
Zverejnen├ę Apr 14, 2023Aktualizovan├ę Jun 15, 2023
8m

Tento ─Źl├ínok je komunitn├Ż pr├şspevok. Autorom je Kenny Li, spoluzakladate─ż siete Manta Network, programovate─żn├ęho protokolu vrstvy┬á1 na ochranu s├║kromia, ktor├Ż vyu┼ż├şva technol├│giu d├┤kazu s┬ánulovou znalos┼ąou.┬á

N├ízory uveden├ę v┬átomto ─Źl├ínku s├║ n├ízory prispievate─ża/autora a nemusia nevyhnutne odr├í┼ża┼ą n├ízory Akad├ęmie Binance.

Zhrnutie

  • Virtu├ílny stroj Ethereum s┬ánulovou znalos┼ąou (zkEVM) je stavov├Ż stroj Ethereum, ktor├Ż dok├í┼że vykon├íva┼ą smart kontrakty sp├┤sobom, ktor├Ż podporuje technol├│giu d├┤kazu s┬ánulovou znalos┼ąou (ZKP).┬á

  • zkEVM roz┼íiruj├║ mo┼żnosti rollupov s┬ánulovou znalos┼ąou v┬ásieti Ethereum na podporu decentralizovan├Żch aplik├íci├ş (DApp).┬á

  • zkEVM u─żah─Źuj├║ nasadenie existuj├║cich aj nov├Żch projektov siete Ethereum pomocou technol├│gie ZKP na zlep┼íenie ekosyst├ęmu Ethereum.

Úvod 

Pri prvotnom navrhovan├ş siete Ethereum v┬ároku 2014 v├Żvoj├íri nezva┼żovali pou┼żitie technol├│gie ZKP. V┬áposledn├Żch rokoch si v┼íak technol├│gia ZKP z├şskala pozornos┼ą a┬áo─Źak├íva sa, ┼że vo svete blockchainu bude hra┼ą ove─ża v├Żznamnej┼íiu ├║lohu. Zintenz├şvnili sa snahy o┬áspojenie technol├│gie ZKP a┬ávirtu├ílneho stroja Ethereum.┬á

Aby sme pochopili, ─Źo je zkEVM, najprv si stru─Źne zopakujme jeho dva z├íkladn├ę koncepty: rollupy s┬ánulovou znalos┼ąou a┬áEVM.┬á

─îo s├║ rollupy s┬ánulovou znalos┼ąou?┬á

Rollup je rie┼íenie ┼ík├ílovania, ktor├ę zhroma┼ż─Ćuje mno┼żstvo vykonan├Żch transakci├ş mimo hlavn├ęho re┼ąazca a┬áodosiela ├║daje sp├Ą┼ą do hlavnej siete ako jednu transakciu. Tento postup zvy┼íuje priepustnos┼ą a┬áz├írove┼ł zni┼żuje n├íklady na vykon├ívanie t├Żchto transakci├ş.

V┬ásieti Ethereum sa transakcie v┬ár├ímci rollupu komprimuj├║ a┬áodosielaj├║ do hlavnej siete Ethereum za n├íklady na overenie jednej transakcie. Hlavn├í sie┼ą Ethereum poskytuje z├║─Źtovanie a┬áoveruje ├║daje o┬átransakci├ích zahrnut├ę v┬árollupe.

Rollup s┬ánulovou znalos┼ąou je typ rollupu, ktor├Ż vyu┼ż├şva technol├│giu ZKP (kryptografick├í technol├│gia, ktor├í umo┼ż┼łuje overi┼ą platnos┼ą inform├ície bez odhalenia samotnej inform├ície). Rollupy s┬ánulovou znalos┼ąou nepotrebuj├║ zverej┼łova┼ą v┼íetky ├║daje o┬átransakcii v┬áhlavnej sieti Ethereum; potrebuj├║ iba rozdiely v┬ástave (napr├şklad zmeny stavu pou┼ż├şvate─żsk├ęho ├║─Źtu) a┬ádoklad o┬áplatnosti. T├Żm sa zni┼żuje v├Ż┼íka poplatkov gas.

Bezpe─Źnos┼ą rollupov s┬ánulovou znalos┼ąou funguje na z├íklade kryptografie ZKP, kde sa na overenie d├┤kazu a┬ápou┼ż├şvaj├║ kryptografick├ę prostriedky bez potreby tret├şch str├ín. Toto sa l├ş┼íi od in├Żch rollupov (napr. optimistick├ę rollupy), ktor├Żch bezpe─Źnos┼ą funguje na z├íklade te├│rie ekonomick├Żch hier, kde zl├ş akt├ęri s├║ odr├ídzan├ş mo┼żnos┼ąou str├ít a┬ávyz├Żvatelia s├║ motivovan├ş stimulmi.

─îo je EVM?

EVM je stavov├Ż stroj, na ktorom funguje syst├ęm ├║─Źtov siete Ethereum a┬ásmart kontrakty. Ka┼żd├ę vykonanie smart kontraktu spust├ş prechod EVM zo star├ęho stavu do nov├ęho. EVM definuje pravidlo pre v├Żpo─Źet nov├Żch a┬áplatn├Żch stavov z┬ájedn├ęho bloku do druh├ęho.

V┬ásieti Ethereum je stav d├┤le┼żit├Żm konceptom. Je to d├ítov├í ┼ítrukt├║ra Merkle Patricia Trie, ktor├í predstavuje aktu├ílny stav siete Ethereum a┬áumo┼ż┼łuje komuko─żvek sledova┼ą inform├ície o┬átransakci├ích od aktu├ílneho bloku a┼ż po ├║plne prv├Ż blok (blok genesis).

V┼íetky uzly zapojen├ę do udr┼żiavania siete Ethereum existuj├║, aby sa zabezpe─Źila kontinuita a┬ákonsenzus, ─Źo umo┼ż┼łuje ka┼żd├ęmu uzlu vidie┼ą presn├Ż aktu├ílny stav. EVM zohr├íva rozhoduj├║cu ├║lohu pri udr┼żiavan├ş tejto konzistencie.

Ako funguje ZkEVM? 

EVM ┼ítandardne nepodporuje technol├│giu ZKP. Cie─żom zkEVM je zabezpe─Źi┼ą kontinuitu stavu siete Ethereum a┬áz├írove┼ł poskytn├║┼ą d├┤kaz, ┼że v┼íetky inform├ície s├║ spr├ívne. T├Żmto sp├┤sobom sa overuj├║ r├┤zne faktory zapojen├ę do v├Żpo─Źtu t├Żchto procesov pri zachovan├ş bezpe─Źnosti a┬ás├║kromia.┬á

zkEVM to vykon├íva replik├íciou prostredia Ethereum ako rollupov s┬ánulovou znalos┼ąou. Zoberie po─Źiato─Źn├Ż stav, vypo─Ź├şta v┼íetky transakcie a┬ápotom poskytne v├Żstup, ktor├Żm je nov├Ż, aktualizovan├Ż stav spolu so sprievodn├Żm ZKP. Tento d├┤kaz sa odo┼íle smart kontraktu overovate─ża, ktor├Ż skontroluje spr├ívnos┼ą v├Żstupu p├┤vodn├ęho aj nov├ęho stavu bez toho, aby bolo potrebn├ę overova┼ą v┼íetky transakcie jednotlivo.┬á

Ke─Ć┼że zkEVM s├║ zalo┼żen├ę na EVM, v├Żvoj├íri m├┤┼żu jednoducho pres├║va┼ą decentralizovan├ę aplik├ície siete Ethereum a┬ásmart kontrakty do zkEVM bez toho, aby museli pracova┼ą na v├Żvoji ZKP. In├Żmi slovami, okrem v├Żmeny tokenov a┬áplatieb, ktor├ę boli predt├Żm podporovan├ę bez zkEVM, umo┼ż┼łuj├║ zkEVM rollupom s┬ánulovou znalos┼ąou vykon├íva┼ą aj smart kontrakty.┬á┬á┬á

V─Ćaka funkcii kompatibility s┬áEVM m├┤┼żu v├Żvoj├íri vytv├íra┼ą nov├ę produkty pomocou existuj├║cich n├ístrojov EVM a┬áprogramovacieho jazyka Solidity, pri─Źom si m├┤┼żu u┼ż├şva┼ą vylep┼íen├ę zabezpe─Źenie, ktor├ę prich├ídza so zkEVM. Rovnak├ę v├Żhody platia aj pre pou┼ż├şvate─żov. Na─Ćalej m├┤┼żu pou┼ż├şva┼ą rovnak├ę DApp a┬ázn├íme n├ístroje, ale s┬ápridanou bezpe─Źnos┼ąou a┬ás├║krom├şm.

Porovnanie: kompatibilita s EVM/ekvivalencia s EVM 

Ke─Ć sa blockchain ozna─Źuje ako kompatibiln├Ż s┬áEVM, znamen├í to, ┼że pon├║ka prostredie, kde je mo┼żn├ę nasadi┼ą DApp nap├şsan├ę v┬áprogramovacom jazyku Solidity. Jazyk Solidity je ur─Źen├Ż na v├Żvoj smart kontraktov, ktor├ę be┼żia na sieti Ethereum.┬á

V┬áskuto─Źnosti m├┤┼żu v├Żvoj├íri siete Ethereum skop├şrova┼ą a┬ávlo┼żi┼ą k├│d existuj├║cich DApp zo siete Ethereum a┬ás┬áminim├ílnymi ├║pravami ho nasadi┼ą na in├ę re┼ąazce kompatibiln├ę s┬áEVM. Pre pou┼ż├şvate─żov je ka┼żd├í adresa na re┼ąazci kompatibiln├í s┬áEVM rovnak├í ako ich adresa Ethereum.┬á

To znamen├í, ┼że adresy s├║ kompatibiln├ę s┬ábe┼żn├Żmi pe┼ła┼żenkami, ako napr├şklad Metamask a┬áTrust Wallet. V┬ás├║─Źasnosti medzi hlavn├ę re┼ąazce kompatibiln├ę s┬áEVM patria BNB Chain, Avalanche C-Chain a┬áPolygon.┬á

Kompatibilita s┬áEVM sa nesmie zamie┼ła┼ą s┬áekvivalenciou s┬áEVM. To znamen├í, ┼że z┬ápoh─żadu v├Żvoj├írov DApp sa rollupy vrstvy┬á2 takmer zhoduj├║ s┬ávrstvou┬á1 siete Ethereum.┬á

Ak chcete pou┼żi┼ą anal├│giu opera─Źn├ęho syst├ęmu, ekvivalencia EVM je podobn├í obnove s├║borov a┬ánastaven├ş cez Apple Cloud, ak predch├ídzaj├║ci po─Ź├şta─Ź pou┼ż├şvate─ża aj nov├Ż po─Ź├şta─Ź be┼żia na opera─Źnom syst├ęme Apple.

Naproti tomu kompatibilita s┬áEVM znamen├í, ┼że ak nov├Ż po─Ź├şta─Ź pou┼ż├şva syst├ęm Windows, p├┤vodn├ę s├║bory je potrebn├ę stiahnu┼ą cez ├║lo┼żisko cloud a┬áskonvertova┼ą, aby sa obnovili preferovan├ę nastavenia a┬ástar├ę s├║bory.┬á

Rôzne typy zkEVM 

Generovanie a┬áoverovanie ZKP priamo pomocou EVM je extr├ęmne pomal├ę, preto┼że sie┼ą Ethereum nebola p├┤vodne navrhnut├í na podporu technol├│gie ZKP. V┬ániektor├Żch pr├şpadoch to m├┤┼że trva┼ą aj nieko─żko hod├şn. Je v┼íak nevyhnutn├ę n├íjs┼ą rovnov├íhu medzi kompatibilitou s┬áEVM a┬á├║─Źinnos┼ąou ZKP.

Vitalik Buterin, zakladate─ż siete Ethereum, kategorizoval zkEVM do nasleduj├║cich ┼ítyroch typov. Podobne ako pri blockchainovej trileme, ka┼żd├Ż z┬ánich pon├║ka r├┤zne kompromisy medzi efekt├şvnos┼ąou v├Żkonu ZKP a┬ákompatibilitou s┬áEVM.┬á┬á┬á┬á

Typ┬á1: Ekvivalencia na ├║rovni konsenzu┬áÔÇô┬ázkEVM, ktor├Ż je ├║plne ekvivalentn├Ż so sie┼ąou Ethereum

Na ├║rovni konsenzu je zkEVM typu┬á1 (tie┼ż zn├ímy pod n├ízvom ÔÇ×zakotven├Ż rollupÔÇť) ekvivalentn├Ż sieti Ethereum a┬ástav re┼ąazca a┬átransakcie zkEVM s├║ identick├ę so sie┼ąou Ethereum. M├┤┼żu vz├íjomne overova┼ą bloky a┬áby┼ą priamo pou┼żit├ę s┬áklientmi vykon├ívania siete Ethereum.

V─Ćaka ZkEVM typu┬á1 je samotn├í sie┼ą Ethereum ┼ík├ílovate─żnej┼íia a┬ázkEVM m├┤┼żu by┼ą zaveden├ę priamo na hlavnej sieti Ethereum. Nev├Żhodou je, ┼że ├║─Źinnos┼ą ZKP je extr├ęmne n├şzka a┬ána overenie sa vy┼żaduje ve─żk├ę mno┼żstvo v├Żpo─Źtov. Rie┼íen├şm do bud├║cnosti je pou┼żitie ve─żk├Żch paraleln├Żch valid├ítorov alebo ┼ípecializovan├Żch integrovan├Żch obvodov pre zk-SNARK.

ZkEVM typu┬á1 s┬ávysokou ├║─Źinnos┼ąou nulovej znalosti by boli najide├ílnej┼íou formou zkEVM. V┬ás├║─Źasnosti existuje ve─ża projektov, ktor├ę buduj├║ alebo sk├║maj├║ tento typ zkEVM.

Typ┬á2: Ekvivalencia na ├║rovni bajtk├│duÔÇô ├║pln├í ekvivalencia s┬áEVM

Typ┬á2 je ├║plne ekvivalentn├Ż s┬áEVM, nie v┼íak so sie┼ąou Ethereum. L├ş┼íi sa od siete Ethereum z┬áh─żadiska d├ítov├Żch ┼ítrukt├║r (napr├şklad ┼ítrukt├║ra bloku a┬ástavov├Ż strom) a┬áodstra┼łuje niektor├ę oper├ície so z├ísobn├şkom, ktor├ę nie s├║ pr├şvetiv├ę k┬ánulovej znalosti.┬á

Je plne kompatibiln├Ż s┬áexistuj├║cimi DApp siete Ethereum, n├ístrojmi na ladenie a┬áinfra┼ítrukt├║rou pre v├Żvoj├írov. Ekvivalencia na ├║rovni bajtk├│du m├┤┼że ur├Żchli┼ą ─Źasy overovania, aj ke─Ć nie v├Żrazne. Jednozna─Źnou nev├Żhodou typu┬á2 je, ┼że je drah├Ż, nie je synergick├Ż s┬ánulovou znalos┼ąou a┬ájeho ├║─Źinnos┼ą je n├şzka a┬án├íkladn├í.┬á

Typ┬á2.5: Podobn├Ż ako typ┬á2, ale s┬á├║pravami poplatkov gas

Typ┬á2.5 zdie─ża v├Żhody a┬ánev├Żhody typu┬á2, m├í v┼íak o┬ánie─Źo ni┼ż┼íie poplatky gas.

Typ┬á3: Ekvivalencia na ├║rovni bajtk├│duÔÇô takmer ├║pln├í ekvivalencia s┬áEVM

Zalo┼żen├Ż na type┬á2, typ┬á3 ─Ćalej obetuje kompatibilitu v┬áprospech vy┼í┼íej ├║─Źinnosti nulovej znalosti. Odstra┼łuje funkcie, ktor├ę sa ┼ąa┼żko implementuj├║ na zkEVM, ako napr├şklad predkompil├ície, tak┼że niektor├ę k├│dovanie pou┼ż├şvan├ę v DApp, ktor├ę vy┼żaduje t├║to funkciu, sa mus├ş prep├şsa┼ą.

Typ┬á4: Ekvivalencia na ├║rovni v├Żvojov├ęho jazyka┬áÔÇô┬ávysok├í ├║rove┼ł ekvivalentnosti jazyka s┬áEVM

EVM typu┬á4 maj├║ najvy┼í┼í├ş v├Żkon nulovej znalosti, ale relat├şvne podpriemern├║ kompatibilitu.

Z├ívere─Źn├ę my┼ílienky┬á

Hlavn├Żm ├║─Źelom implement├ície zkEVM je roz┼í├şri┼ą podporu v├Żpo─Źtov d├┤kazov s┬ánulovou znalos┼ąou na vykon├ívanie smart kontraktov a┬át├Żm roz┼í├şri┼ą DApp na v┼íetky protokoly kompatibiln├ę s┬áEVM. Aplik├ície d├┤kazov s┬ánulovou znalos┼ąou tu v┼íak nekon─Źia.┬á

Technol├│gia d├┤kazov s┬ánulovou znalos┼ąou m├┤┼że by┼ą potenci├ílne kompatibiln├í s┬ápr├şpadmi pou┼żitia Web2. Kombin├íciou r├┤znych pr├şpadov pou┼żitia Web2 s┬ád├┤kazmi s┬ánulovou znalos┼ąou by mohli by┼ą aplik├ície Web3 plynulej┼íie a┬ápou┼ż├şvate─żsky pr├şvetivej┼íie. Pou┼ż├şvate─żom, ktor├ş s├║ u┼ż zvyknut├ş na tradi─Źn├ę internetov├ę prehliada─Źe, by to tie┼ż umo┼żnilo pr├şstup k┬áWeb3 a┬án├ísledne by podporilo prijatie Web3.

Pre─Ź├ştajte si tie┼ż


Zrieknutie sa zodpovednosti a┬ávarovanie pred rizikom:Tento obsah tu vid├şte ÔÇ×tak├Ż ak├Ż jeÔÇť a┬ásl├║┼żi len ako v┼íeobecn├í inform├ícia a┬ána ├║─Źely vzdel├ívania, bez akejko─żvek reprezent├ície alebo z├íruky. Tieto inform├ície by sa nemali pova┼żova┼ą za finan─Źn├ę poradenstvo a┬áani nie s├║ ur─Źen├ę ako odpor├║─Źanie na n├íkup ak├ęhoko─żvek konkr├ętneho produktu alebo slu┼żby. Mali by ste po┼żiada┼ą o┬áradu odborn├ęho poradcu. V┬ápr├şpade, ┼że autorom ─Źl├ínku je tretia osoba, upozor┼łujeme, ┼że n├ízory uveden├ę v┬á─Źl├ínku s├║ n├ízormi tohto prispievate─ża/autora a┬ánemusia nevyhnutne odr├í┼ża┼ą n├ízory Akad├ęmie Binance. ─Äal┼íie podrobnosti n├íjdete v┬ána┼íom ├║plnom zrieknut├ş sa zodpovednosti, ktor├ę sa nach├ídza tu. Ceny digit├ílnych akt├şv m├┤┼żu by┼ą volatiln├ę. Hodnota va┼íej invest├şcie m├┤┼że klesa┼ą alebo st├║pa┼ą a┬áinvestovan├í ─Źiastka sa v├ím nemus├ş vr├íti┼ą. Za svoje investi─Źn├ę rozhodnutia nesiete v├Żhradn├║ zodpovednos┼ą a┬áAkad├ęmia Binance nezodpoved├í za ┼żiadne straty, ktor├ę v├ím m├┤┼żu vznikn├║┼ą. Tento materi├íl by sa nemal pova┼żova┼ą za finan─Źn├ę, pr├ívne ani in├ę profesion├ílne poradenstvo. Viac inform├íci├ş n├íjdete v┬ána┼íich Podmienkach pou┼ż├şvania a┬áVarovaniach pred rizikom.