Optimistick├ę rollupy/rollupy s┬ánulovou znalos┼ąou: Ak├Ż je medzi nimi rozdiel?
Domov
Články
Optimistick├ę rollupy/rollupy s┬ánulovou znalos┼ąou: Ak├Ż je medzi nimi rozdiel?

Optimistick├ę rollupy/rollupy s┬ánulovou znalos┼ąou: Ak├Ż je medzi nimi rozdiel?

Roz┼í├şren├ę
Zverejnen├ę Mar 3, 2023Aktualizovan├ę Jul 12, 2023
6m

Zhrnutie

Rast├║ca popularita kryptomien a┬áblockchainov viedla k┬átomu, ┼że v├Żvoj├íri h─żadali sp├┤sob ┼ík├ílovania zlep┼íen├şm schopnosti syst├ęmu uspokoji┼ą rast├║ci dopyt. Pr├şkladmi pr├şstupov k┬á┼ík├ílovaniu s├║ sharding, sidechains, ┼ít├ítne kan├íly a┬árollupy. Blockchainov├ę rollupy od─żah─Źuj├║ ur─Źit├ę transak─Źn├ę procesy do sekund├írneho re┼ąazca, zatia─ż ─Źo ├║daje o┬átransakci├ích ukladaj├║ na hlavn├Ż blockchain vrstvy┬á1. V┬átomto ─Źl├ínku sk├║mame dva typy rollupov v┬ákryptopriestore┬áÔÇô┬áoptimistick├ę rollupy a┬árollupy s┬ánulov├Żm d├┤kazom.

Úvod

Kv├┤li rast├║cemu dopytu po kryptomen├ích s├║ schopnosti niektor├Żch blockchainov testovan├ę a┼ż na hranicu ich mo┼żnost├ş. To m├┤┼że vies┼ą k┬ápre┼ąa┼żeniu siete a┬ávysok├Żm n├íkladom na transakcie. Aby bolo mo┼żn├ę tento probl├ęm vyrie┼íi┼ą, vyv├şjaj├║ a┬átestuj├║ sa rie┼íenia ┼ík├ílovania na zv├Ż┼íenie priepustnosti a┬ár├Żchlosti transakci├ş. Tak├ęto rie┼íenia mo┼żno kategorizova┼ą do dvoch skup├şn: vrstva┬á1 a┬ávrstva┬á2.

Rie┼íenia ┼ík├ílovania vrstvy┬á1 (napr. sharding) vykon├ívaj├║ zmeny priamo v┬ár├ímci hlavn├ęho blockchainu (ktor├Ż sa ozna─Źuje tie┼ż ako z├íkladn├Ż alebo blockchain vrstvy┬á1). Rie┼íenia ┼ík├ílovania vrstvy┬á2 s├║ postaven├ę na blockchainoch vrstvy┬á1. Medzi pr├şklady rie┼íen├ş ┼ík├ílovania vrstvy┬á2 patria napr├şklad ┼ít├ítne kan├íly, sidechainy a┬áblockchainov├ę rollupy.

Blockchainov├ę rollupy s├║ protokoly navrhnut├ę tak, aby umo┼ż┼łovali vysok├║ priepustnos┼ą a┬áni┼ż┼íie n├íklady. Ich cie─żom je vyrie┼íi┼ą probl├ęm, ktor├ęmu ─Źel├ş mnoho ob─ż├║ben├Żch blockchainov, sp├íjan├şm transakci├ş a┬ázmen┼íen├şm ve─żkosti ├║dajov pre efekt├şvnej┼íie spracovanie a┬áukladanie transakci├ş.

─îo s├║ blockchainov├ę rollupy?

Rollupy s├║ rie┼íenia vrstvy┬á2, ktor├ę sp├íjaj├║ ├║daje o┬átransakci├ích a┬ápren├í┼íaj├║ ich mimo hlavn├ęho re┼ąazca (blockchainu vrstvy┬á1). Realiz├ícia transakcie sa potom vykon├íva mimo blockchainu, zatia─ż ─Źo akt├şva s├║ dr┼żan├ę v┬ásmart kontrakte v┬áre┼ąazci. ├Üdaje o┬átransakcii sa po dokon─Źen├ş odo┼íl├║ sp├Ą┼ą do hlavn├ęho blockchainu.

Teoreticky, ak├ęko─żvek rie┼íenie vrstvy┬á1 m├┤┼że implementova┼ą rollupy na zv├Ż┼íenie efekt├şvnosti transakci├ş z┬áh─żadiska priepustnosti. Pomocou rollupov dok├í┼że blockchain zv├Ż┼íi┼ą po─Źet spracovan├Żch a┬ázaznamenan├Żch transakci├ş v┬áur─Źitom ─Źasovom r├ímci.

V┬ás├║─Źasnosti existuj├║ dva typy rollupov: optimistick├ę rollupy a┬árollupy s┬ánulovou znalos┼ąou (zk).

─îo je optimistick├Ż rollup?

Optimistick├ę rollupy s├║ protokoly, ktor├ę zvy┼íuj├║ v├Żkon transakci├ş sp├íjan├şm viacer├Żch transakci├ş do d├ívok, ktor├ę sa spracov├ívaj├║ mimo blockchainu. N├ísledne sa ├║daje o┬átransakci├ích zaznamen├ívaj├║ v┬áhlavnom re┼ąazci pomocou techn├şk kompresie ├║dajov, ktor├ę pom├íhaj├║ zni┼żova┼ą n├íklady a┬ázvy┼íova┼ą r├Żchlos┼ą. Pod─ża blockchainu Ethereum dok├í┼żu optimistick├ę rollupy zlep┼íi┼ą ┼ík├ílovate─żnos┼ą 10 a┼ż 100-n├ísobne.

Ako optimistick├ę rollupy overuj├║ transakcie?

Na zv├Ż┼íenie efektivity s├║ transakcie ┼ítandardne platn├ę. Mo┼żno sa p├Żtate, ─Źi to neohrozuje bezpe─Źnos┼ą v┬áprospech r├Żchlosti spracovania transakci├ş. Optimistick├ę rollupy v┼íak vyu┼ż├şvaj├║ sch├ęmu dokazovania podvodu s┬áobdob├şm rie┼íenia sporov zn├ímym ako ÔÇ×obdobie v├ŻzvyÔÇť. Po─Źas tohto obdobia m├┤┼że ka┼żd├Ż, kto monitoruje rollup, poda┼ą v├Żzvu s┬ácie─żom overi┼ą, ─Źi bola transakcia spracovan├í spr├ívne, prostredn├şctvom d├┤kazu o┬ápodvode.

Ak sa zist├ş, ┼że v┬ápr├şslu┼ínej v├írke s├║ chyby, protokol rollupu ich oprav├ş op├Ątovn├Żm vykonan├şm nespr├ívnych transakci├ş a┬áaktualiz├íciou bloku. Z├║─Źastnen├ę strany, ktor├ę schv├ília nespr├ívne transakcie na vykonanie, bud├║ potrestan├ę.

Obmedzenia optimistick├Żch rollupov

Hoci neexistuje proces overovania transakci├ş, existuje obdobie v├Żzvy (ktor├ę rollupy s┬ánulovou znalos┼ąou nemaj├║), ─Źo predl┼żuje ─Źas potrebn├Ż na dokon─Źenie transakci├ş.

Finalita re┼ąazcov s┬áoptimistick├Żmi rollupmi je tie┼ż ni┼ż┼íia ako u┬árollupov s┬ánulovou znalos┼ąou. Finalita je miera toho, ako dlho mus├ş pou┼ż├şvate─ż ─Źaka┼ą na primeran├║ z├íruku, ┼że transakcie nebud├║ stornovan├ę alebo zmenen├ę. V├Żbery pri optimistick├Żch rollupoch sa oneskoruj├║, preto┼że pred uvo─żnen├şm prostriedkov mus├ş uplyn├║┼ą obdobie v├Żzvy. Naopak, v├Żbery pri rollupoch s┬ánulovou znalos┼ąou nadobudn├║ ├║─Źinnos┼ą hne─Ć po tom, ako smart kontrakt rollupu s┬ánulovou znalos┼ąou over├ş d├┤kaz o┬áplatnosti.

Niektor├ş ─żudia tie┼ż pova┼żuj├║ optimistick├ę rollupy za menej efekt├şvne ako rollupy s┬ánulovou znalos┼ąou. Pri optimistick├Żch rollupoch sa v┼íetky ├║daje o┬átransakci├ích musia zverejni┼ą na re┼ąazci, aby sa transakcie dokon─Źili. Pri rollupoch s┬ánulovou znalos┼ąou sa na re┼ąazci vy┼żaduj├║ iba d├┤kazy o┬áplatnosti.

─îo je rollup s┬ánulovou znalos┼ąou?

Rollupy s┬ánulovou znalos┼ąou s├║ protokoly, ktor├ę sp├íjaj├║ transakcie do d├ívok. Tie sa vykon├ívaj├║ mimo hlavn├ęho re┼ąazca. Pre ka┼żd├║ d├ívku predlo┼ż├ş oper├ítor rollupu s┬ánulovou znalos┼ąou s├║hrn po┼żadovan├Żch zmien po vykonan├ş transakci├ş v┬ád├ívke. Oper├ítori maj├║ ─Ćal┼íiu ├║lohu pri vytv├íran├ş d├┤kazov platnosti, aby dok├ízali, ┼że zmeny s├║ presn├ę. Tieto d├┤kazy s├║ podstatne men┼íie ako ├║daje o┬átransakci├ích; preto je ich overovanie r├Żchlej┼íie a┬álacnej┼íie.

Na blockchaine Ethereum rollupy s┬ánulovou znalos┼ąou redukuj├║ ├║daje o┬átransakcii prostredn├şctvom techn├şk kompresie pri zapisovan├ş transakci├ş do blockchainu Ethereum ako calldata, ─Ź├şm efekt├şvne zni┼żuj├║ poplatky pre pou┼ż├şvate─żov.

Ako rollupy s┬ánulovou znalos┼ąou overuj├║ transakcie?

Rollupy s┬ánulovou znalos┼ąou pou┼ż├şvaj├║ na overenie transakci├ş d├┤kazy s┬ánulovou znalos┼ąou (ZKP). ZKP pou┼ż├şva niekto, kto sa naz├Żva dokazovate─ż. Dokazovate─ż chce presved─Źi┼ą druh├║ stranu, zn├ímu ako overovate─ż, ┼że m├í znalosti, a┬át├Żm overi┼ą transakciu.

Funguje to takto:

  1. Dokazovate─ż poskytne matematick├Ż d├┤kaz, ktor├Ż m├┤┼że vygenerova┼ą len on.

  2. Overovate─ż pou┼żije tento matematick├Ż d├┤kaz na overenie platnosti transakcie.

  3. Inform├ície m├┤┼żu z├şska┼ą d├┤kaz o┬áplatnosti bez toho, aby sa ich obsah odhalil overovate─żovi.

V├Żhody rollupov s┬ánulovou znalos┼ąou

V┬ápr├şpade spr├ívnej implement├ície dok├í┼żu rollupy s┬ánulovou znalos┼ąou poskytn├║┼ą pou┼ż├şvate─żom vysok├║ ├║rove┼ł zabezpe─Źenia. Jednou z┬ák─ż├║─Źov├Żch funkci├ş, ktor├ę prispievaj├║ k┬átejto bezpe─Źnosti, je pou┼żitie d├┤kazov o┬áplatnosti s┬ánulovou znalos┼ąou. Zabezpe─Źuj├║, aby sie┼ą fungovala len v┬áplatnom stave a┬áaby oper├ítori nemohli ukradn├║┼ą prostriedky pou┼ż├şvate─żov ani nijak├Żm sp├┤sobom naru┼íi┼ą syst├ęm.

─Äal┼íou v├Żhodou rollupov s┬ánulovou znalos┼ąou je, ┼że pou┼ż├şvatelia nemusia monitorova┼ą sie┼ą. Rollupy s┬ánulovou znalos┼ąou uchov├ívaj├║ v┼íetky ├║daje v┬áblockchaine a┬ávy┼żaduj├║ d├┤kazy o┬áplatnosti. Z┬átoho d├┤vodu oper├ítor nem├┤┼że podv├ídza┼ą a┬ápou┼ż├şvatelia sa nemusia ob├íva┼ą podvodn├ęho spr├ívania siete. Rollupy s┬ánulovou znalos┼ąou okrem toho umo┼ż┼łuj├║ pou┼ż├şvate─żom vybra┼ą si prostriedky do hlavnej siete bez toho, aby museli spolupracova┼ą s┬áoper├ítormi preukazovan├şm vlastn├şctva tokenu prostredn├şctvom dostupnosti ├║dajov.

Podobne ako optimistick├ę rollupy, rollupy s┬ánulovou znalos┼ąou tie┼ż implementuj├║ mechanizmus vykon├ívania mimo blockchainu na zv├Ż┼íenie r├Żchlosti uskuto─Ź┼łovania transakci├ş.

Rozdiely medzi rollupmi s┬ánulovou znalos┼ąou a┬áoptimistick├Żmi rollupmi

Ni┼ż┼íie je uveden├Ż s├║hrn rozdielov medzi optimistick├Żmi rollupmi a┬árollupmi s┬ánulovou znalos┼ąou.

Rozdiely medzi rollupmi s┬ánulovou znalos┼ąou a┬áoptimistick├Żmi rollupmi

Ak├í je bud├║cnos┼ą rollupov s┬ánulovou znalos┼ąou a┬áoptimistick├Żch rollupov?

Bud├║cnos┼ą rollupov s┬ánulovou znalos┼ąou a┬áoptimistick├Żch rollupov je st├íle ot├ízna. Ke─Ć┼że ─Źoraz viac ─żud├ş pou┼ż├şva kryptomeny a┬áblockchainy, rollupy m├┤┼żu hra┼ą z├ísadn├║ ├║lohu pri zlep┼íovan├ş ├║─Źinnosti blockchainu. Je pravdepodobn├ę, ┼że blockchainy bud├║ na─Ćalej testova┼ą r├┤zne rie┼íenia ┼ík├ílovania vr├ítane shardingu, rollupov a┬ávrstvy┬á0. Mohli by sme by┼ą tie┼ż svedkami vytvorenia a┬áimplement├ície nov├Żch rie┼íen├ş, ─Źi u┼ż spolu s┬árollupmi alebo namiesto nich.

Z├ívere─Źn├ę my┼ílienky

Ke─Ć┼że dopyt po kryptomen├ích sa zvy┼íuje a┬ánap├şna limity s├║─Źasn├Żch blockchainov na maximum, mnoh├ş navrhuj├║ r├┤zne rie┼íenia ┼ík├ílovania. V┬átomto ─Źl├ínku sme si objasnili z├íkladn├ę rozdiely medzi dvoma typmi rollupov: optimistick├Żmi rollupmi a┬árollupmi so z├íkladnou znalos┼ąou. Ke─Ć┼że rollupy s├║ na─Ćalej testovan├ę priamo v┬áre├ílnom ┼żivote, mo┼żno sa nakoniec do─Źk├íme skvelej rozmanitosti, ktor├í by n├ím mohla pom├┤c┼ą dosiahnu┼ą ┼ík├ílovate─żnos┼ą pre masov├ę prijatie.

Pre─Ź├ştajte si tie┼ż

Zrieknutie sa zodpovednosti a varovanie pred rizikom: Tento obsah tu vid├şte ÔÇ×tak├Ż ak├Ż jeÔÇť a sl├║┼żi len ako v┼íeobecn├í inform├ícia a na ├║─Źely vzdel├ívania, bez akejko─żvek reprezent├ície alebo z├íruky. Tieto inform├ície by ste nemali pova┼żova┼ą za finan─Źn├ę poradenstvo a ani nie s├║ ur─Źen├ę ako odpor├║─Źanie na n├íkup ak├ęhoko─żvek konkr├ętneho produktu alebo slu┼żby. Ceny digit├ílnych akt├şv m├┤┼żu by┼ą volatiln├ę. Hodnota va┼íej invest├şcie m├┤┼że klesa┼ą alebo st├║pa┼ą a┬áinvestovan├í suma sa v├ím nemus├ş vr├íti┼ą. Za svoje investi─Źn├ę rozhodnutia nesiete v├Żhradn├║ zodpovednos┼ą a┬áAkad├ęmia Binance nezodpoved├í za ┼żiadne straty, ktor├ę v├ím m├┤┼żu vznikn├║┼ą. Toto nie je finan─Źn├ę poradenstvo.