Rollupy Optymistyczne i z Wiedz膮 Zerow膮: Jaka Jest R贸偶nica?
Strona G艂贸wna
Artyku艂y
Rollupy Optymistyczne i z Wiedz膮 Zerow膮: Jaka Jest R贸偶nica?

Rollupy Optymistyczne i z Wiedz膮 Zerow膮: Jaka Jest R贸偶nica?

Zaawansowany
Opublikowane Mar 3, 2023Zaktualizowane Jul 12, 2023
6m

TL;DR

W zwi膮zku ze wzrostem popularno艣ci krypto i technologii blockchain, programi艣ci szukaj膮 mo偶liwo艣ci skalowania poprzez popraw臋 wydajno艣ci system贸w, aby by艂y w stanie sprosta膰 rosn膮cemu zapotrzebowaniu. W艣r贸d metod skalowania mo偶na wymieni膰 np. sharding, 艂a艅cuchy boczne, kana艂y stanu i rollupy. Rollupy sieci blockchain powoduj膮 przeniesienie niekt贸rych proces贸w transakcyjnych na 艂a艅cuch wt贸rny, podczas gdy dane transakcji zostaj膮 na g艂贸wnym blockchainie Warstwy 1. W tym artykule przyjrzymy si臋 dw贸m rodzajom rollup贸w w 艣wiecie krypto 鈥 rollupom optymistycznym i z wiedz膮 zerow膮.

Wprowadzenie

Rosn膮cy popyt na kryptowaluty testuje granice mo偶liwo艣ci niekt贸rych blockchain贸w. Mo偶e to prowadzi膰 do przeci膮偶enia sieci i wysokich koszt贸w transakcji. Aby temu zaradzi膰, opracowuje si臋 i sprawdza rozwi膮zania skaluj膮ce, kt贸re s艂u偶膮 zwi臋kszeniu przepustowo艣ci oraz szybko艣ci transakcji. Takie rozwi膮zania mo偶na podzieli膰 na dwie grupy: rozwi膮zania Warstwy 1 i Warstwy 2.

Rozwi膮zania w zakresie skalowania Warstwy 1, np. sharding, wprowadzaj膮 zmiany bezpo艣rednio w g艂贸wnym 艂a艅cuchu blok贸w (zwanym r贸wnie偶 艂a艅cuchem podstawowym lub 艂a艅cuchem blok贸w Warstwy 1). Rozwi膮zania w zakresie skalowania Warstwy 2 dzia艂aj膮 na zasadzie nak艂adki na blockchain Warstwy 1. Do przyk艂ad贸w rozwi膮za艅 w zakresie skalowania Warstwy 2 mo偶na zaliczy膰 kana艂y stanu, 艂a艅cuchy boczne i rollupy sieci blockchain.

Rollupy sieci blockchain to protoko艂y, kt贸re maj膮 zapewnia膰 wzrost przepustowo艣ci i obni偶k臋 koszt贸w. Stanowi膮 pr贸b臋 rozwi膮zania problemu, z kt贸rym boryka si臋 wiele popularnych sieci blockchain, poprzez 艂膮czenie transakcji i zmniejszanie rozmiaru danych, a co za tym idzie wydajniejsze przetwarzanie i przechowywanie transakcji.

Czym S膮 Rollupy Sieci Blockchain?

Rollupy s膮 Rozwi膮zaniem Warstwy 2, w ramach kt贸rego dochodzi do po艂膮czenia danych transakcji i ich przeniesienia poza 艂a艅cuch g艂贸wny (czy te偶 艂a艅cuch blok贸w Warstwy 1). Realizacja transakcji odbywa si臋 nast臋pnie w trybie off-chain, natomiast aktywa znajduj膮 si臋 na smart kontrakcie w trybie on-chain. Po realizacji dane transakcji zostaj膮 odes艂ane z powrotem do g艂贸wnego 艂a艅cucha blok贸w.

Teoretycznie ka偶de rozwi膮zanie Warstwy 1 mo偶e zaimplementowa膰 rollupy, aby zwi臋kszy膰 wydajno艣膰 transakcji pod wzgl臋dem przepustowo艣ci. Dzi臋ki rollupom sie膰 blockchain jest w stanie zwi臋kszy膰 liczb臋 przetwarzanych i rejestrowanych transakcji w okre艣lonym przedziale czasowym.

Obecnie s膮 dwa rodzaje rollup贸w 鈥 rollupy optymistyczne i rollupy z wiedz膮 zerow膮 (zero knowledge, zk).

Czym Jest Rollup Optymistyczny?

Rollupy optymistyczne to protoko艂y, kt贸re zwi臋kszaj膮 wydajno艣膰 transakcji poprzez 艂膮czenie kilku transakcji w partie, kt贸re s膮 przetwarzane w trybie off-chain. Nast臋pnie dane transakcji s膮 zapisywane w 艂a艅cuchu g艂贸wnym przy u偶yciu technik kompresji danych, kt贸re pomagaj膮 obni偶y膰 koszty i zwi臋kszy膰 szybko艣膰. Wed艂ug Ethereum rollupy optymistyczne s膮 w stanie poprawi膰 skalowalno艣膰 od 10 do 100 razy.

W jaki spos贸b rollupy optymistyczne weryfikuj膮 transakcje?

Aby zwi臋kszy膰 wydajno艣膰, transakcje s膮 domy艣lnie uznawane za poprawne. Pojawia si臋 zatem pytanie, czy zwi臋kszenie szybko艣ci przetwarzania transakcji nie odbywa si臋 kosztem bezpiecze艅stwa sieci. Jednak rollupy optymistyczne maj膮 system wykrywania oszustw i okres rozstrzygania spor贸w, czyli tzw. okres kwestionowania. W tym okresie ka偶dy, kto nadzoruje dany rollup, mo偶e zakwestionowa膰 prawid艂owo艣膰 rozpatrzenia transakcji przy u偶yciu dowodu oszustwa.

Je偶eli si臋 oka偶e, 偶e w danej partii s膮 b艂臋dy, rollup je naprawia, ponownie wykonuj膮c nieprawid艂owe transakcje i aktualizuj膮c blok. Strony, kt贸re zatwierdz膮 realizacj臋 nieprawid艂owych transakcji, podlegaj膮 karze.

Ograniczenia rollup贸w optymistycznych

Wprawdzie nie ma tu procedury sprawdzania poprawno艣ci transakcji, ale jest okres kwestionowania, kt贸rego nie ma w rollupach zk, co wyd艂u偶a czas potrzebny na sfinalizowanie transakcji.

Nieodwracalno艣膰 艂a艅cuch贸w z rollupami optymistycznymi jest r贸wnie偶 ni偶sza ni偶 w przypadku rollup贸w zk. Nieodwracalno艣膰 jest miar膮 tego, jak d艂ugo u偶ytkownik musi czeka膰 na racjonalnie uzasadnion膮 gwarancj臋, 偶e nie dojdzie do cofni臋cia ani zmiany transakcji. Wyp艂aty z rollup贸w optymistycznych s膮 op贸藕nione, poniewa偶 zanim b臋dzie mo偶liwe zwolnienie 艣rodk贸w, musi up艂yn膮膰 okres kwestionowania. Natomiast wyp艂aty z rollup贸w zk wchodz膮 w 偶ycie od razu po weryfikacji potwierdzenia wa偶no艣ci smart kontraktu przez rollup zk.

Cz臋艣膰 os贸b uwa偶a r贸wnie偶, 偶e rollupy optymistyczne s膮 mniej wydajne ni偶 rollupy zk. W przypadku rollup贸w optymistycznych w celu finalizacji transakcji wszystkie dane, kt贸re ich dotycz膮, musz膮 zosta膰 opublikowane w trybie on-chain. W przypadku rollup贸w zk w trybie on-chain konieczne s膮 tylko potwierdzenia wa偶no艣ci.

Czym Jest Rollup z Wiedz膮 Zerow膮 (zk)?

Rollupy z wiedz膮 zerow膮 to protoko艂y, kt贸re 艂膮cz膮 transakcje w partie do wykonania poza 艂a艅cuchem g艂贸wnym. W przypadku ka偶dej partii operator rollupa zk przesy艂a podsumowanie koniecznych zmian po wykonaniu transakcji w partii. Zadaniem operator贸w przy tworzeniu dowod贸w wa偶no艣ci jest r贸wnie偶 potwierdzanie dok艂adno艣ci zmian. Potwierdzenia te s膮 znacznie mniejsze ni偶 dane transakcyjne 鈥 dlatego ich weryfikacja jest szybsza i ta艅sza.

W sieci Ethereum rollupy zk zmniejszaj膮 dane transakcyjne przy u偶yciu technik kompresji, zapisuj膮c transakcje na blockchainie Ethereum jako dane wywo艂a艅, co skutecznie zmniejsza op艂aty ponoszone przez u偶ytkownik贸w.

W jaki spos贸b rollupy zk weryfikuj膮 transakcje?

Rollupy zk weryfikuj膮 poprawno艣膰 transakcji przy u偶yciu dowod贸w z wiedz膮 zerow膮 (ZKP). Przy u偶yciu dowod贸w ZKP tzw. udowadniaj膮cy, kt贸ry chce przekona膰 drug膮 stron臋, zwan膮 weryfikatorem, udowadnia, 偶e posiada wiedz臋, weryfikuj膮c w ten spos贸b transakcj臋.

Wygl膮da to tak:

  1. Udowadniaj膮cy przedstawia dow贸d matematyczny, kt贸ry tylko on mo偶e wygenerowa膰.

  2. Weryfikator przy u偶yciu tego dowodu matematycznego weryfikuje wa偶no艣膰 transakcji.

  3. Informacja mo偶e dosta膰 dow贸d wa偶no艣ci bez ujawniania tre艣ci weryfikatorowi.

Zalety rollup贸w zk

Przy odpowiedniej implementacji rollupy zk s膮 w stanie zapewni膰 u偶ytkownikom wysoki poziom bezpiecze艅stwa. Jedn膮 z kluczowych w艂a艣ciwo艣ci, kt贸ra zapewnia to bezpiecze艅stwo, jest stosowanie dowod贸w wa偶no艣ci z zerow膮 wiedz膮. Dzi臋ki nim sie膰 jest w stanie dzia艂a膰 tylko w stanie prawid艂owym, a operatorzy nie mog膮 kra艣膰 funduszy u偶ytkownik贸w ani w 偶aden spos贸b szkodzi膰 systemowi.

Kolejn膮 zalet膮 rollup贸w zk jest to, 偶e u偶ytkownicy nie musz膮 nadzorowa膰 sieci. Rollupy zk przechowuj膮 wszystkie dane w trybie on-chain i wymagaj膮 dowod贸w wa偶no艣ci. Dlatego operator nie mo偶e oszukiwa膰, a u偶ytkownicy nie musz膮 si臋 martwi膰 o niew艂a艣ciwe zachowanie sieci. Ponadto rollupy zk daj膮 u偶ytkownikom mo偶liwo艣膰 wyp艂aty 艣rodk贸w do sieci g艂贸wnej bez konieczno艣ci wsp贸艂pracy z operatorami i udowadniania w艂asno艣ci tokena poprzez dost臋pno艣膰 danych.

Podobnie jak rollupy optymistyczne, rollupy ZK implementuj膮 r贸wnie偶 mechanizm wykonywania w trybie off-chain, aby zwi臋kszy膰 szybko艣膰 wykonywania transakcji.

R贸偶nice Mi臋dzy Rollupami zk a Rollupami Optymistycznymi

Poni偶ej znajduje si臋 podsumowanie r贸偶nic mi臋dzy rollupami optymistycznymi i zk.

R贸偶nice Mi臋dzy Rollupami zk a Rollupami Optymistycznymi

Jaka jest przysz艂o艣膰 rollup贸w z wiedz膮 zerow膮 i rollup贸w optymistycznych?

Przysz艂o艣膰 rollup贸w z wiedz膮 zerow膮 i rollup贸w optymistycznych wci膮偶 stoi pod znakiem zapytania. Poniewa偶 w 艣wiat krypto i technologii blockchain wchodzi coraz wi臋cej os贸b, rollupy mog膮 odegra膰 istotn膮 rol臋 w poprawie wydajno艣ci blockchain贸w. Sieci blockchain prawdopodobnie b臋d膮 nadal testowa膰 r贸偶ne rozwi膮zania w zakresie skalowania, w tym sharding, rollupy i warstw臋 0. Mo偶liwe, 偶e b臋dziemy r贸wnie偶 艣wiadkami tworzenia i wdra偶ania nowych rozwi膮za艅 鈥 opr贸cz rollup贸w lub zamiast nich.

Wnioski Ko艅cowe

Poniewa偶 popyt na kryptowaluty ro艣nie i testuje granice mo偶liwo艣ci obecnych sieci blockchain, padaj膮 propozycje r贸偶nych rozwi膮za艅 w zakresie skalowania. W tym artykule om贸wili艣my charakterystyczne r贸偶nice mi臋dzy dwiema odmianami rollup贸w 鈥 optymistycznymi i zk. Poniewa偶 rollupy s膮 ci膮gle testowane w warunkach bojowych, by膰 mo偶e w ko艅cu doczekamy si臋 ich lepszej wersji, kt贸ra pomo偶e nam osi膮gn膮膰 skalowalno艣膰 konieczn膮 do masowej adopcji.

Dalsza Lektura

Wy艂膮czenie Odpowiedzialno艣ci i Ostrze偶enie o Ryzyku: Niniejsza tre艣膰 jest prezentowana bez r臋kojmi, wy艂膮cznie w celach informacyjnych i edukacyjnych, bez jakichkolwiek gwarancji. Nie nale偶y jej traktowa膰 jako porady finansowej ani nie ma ona na celu rekomendacji zakupu konkretnego produktu lub us艂ugi. Ceny aktyw贸w cyfrowych mog膮 by膰 zmienne. Warto艣膰 Twojej inwestycji mo偶e spa艣膰 lub wzrosn膮膰 i mo偶esz nie odzyska膰 zainwestowanej kwoty. Ponosisz wy艂膮czn膮 odpowiedzialno艣膰 za swoje decyzje inwestycyjne, a Binance nie ponosi odpowiedzialno艣ci za ewentualne straty. To nie jest porada finansowa.