Czym Jest Dow贸d z Wiedz膮 Zerow膮 i Jaki Ma Wp艂yw na Blockchain?
Strona G艂贸wna
Artyku艂y
Czym Jest Dow贸d z Wiedz膮 Zerow膮 i Jaki Ma Wp艂yw na Blockchain?

Czym Jest Dow贸d z Wiedz膮 Zerow膮 i Jaki Ma Wp艂yw na Blockchain?

艢rednio zaawansowany
Opublikowane Jan 18, 2023Zaktualizowane Nov 16, 2023
7m


Ten artyku艂 zosta艂 nades艂any ze spo艂eczno艣ci. Jego autorem jest Kenny Li, wsp贸艂za艂o偶yciel Manta Network, programowalnego protoko艂u prywatno艣ci Warstwy 1, kt贸rego podstaw膮 jest technologia dowodu z wiedz膮 zerow膮.聽聽

TL;DR

Dow贸d z wiedz膮 zerow膮 (z ang. Zero-knowledge proof, ZKP) to technologia kryptograficzna, kt贸ra umo偶liwia weryfikacj臋 prawdziwo艣ci fragmentu informacji bez ujawniania samej informacji. W 艣wiecie blockchain, krypto i finans贸w zdecentralizowanych (DeFi) staje si臋 technologi膮 coraz wa偶niejsz膮, aby mo偶liwe by艂o zwi臋kszenie prywatno艣ci oraz bezpiecze艅stwa.聽

Wiele projekt贸w DeFi ju偶 wykorzystuje dow贸d z wiedz膮 zerow膮 do zapewniania u偶ytkownikom wi臋kszej prywatno艣ci i bezpiecze艅stwa w ramach takich us艂ug, jak udzielanie po偶yczek, zaci膮ganie po偶yczek oraz handel. Wiele blockchain贸w Warstwy 1 wprowadza roll-upy na dowodach z wiedz膮 zerow膮 lub zkEVM. Wed艂ug przewidywa艅 dowody z wiedz膮 zerow膮 b臋d膮 odgrywa膰 coraz bardziej kluczow膮 rol臋 w 艣wiecie blockchain i Web3, poniewa偶 przewiduje si臋, 偶e ich zastosowania b臋d膮 coraz powszechniejsze.

Na Czym Polega Dow贸d z Wiedz膮 Zerow膮?

Dow贸d z wiedz膮 zerow膮 to metoda, w ramach kt贸rej jedna strona (udowadniaj膮ca) jest w stanie udowodni膰 drugiej stronie (sprawdzaj膮cej), 偶e dane stwierdzenie jest prawdziwe, bez ujawniania jakichkolwiek dalszych informacji. Jest to szczeg贸lnie przydatne, kiedy informacje s膮 wra偶liwe i udowadniaj膮cy nie chce, aby sprawdzaj膮cy mia艂 do nich dost臋p.

Udowadniaj膮cy dostarcza dow贸d matematyczny, kt贸ry tylko on jest w stanie wygenerowa膰, a sprawdzaj膮cy mo偶e przy u偶yciu tego dowodu sprawdzi膰 prawdziwo艣膰 twierdzenia. Nie jest jednak w stanie przy u偶yciu dowodu odtworzy膰 pierwotnej informacji.

Wyobra藕my sobie tunel z dwoma wej艣ciami 鈥 A i B. S膮 zamkni臋te drzwi z tajnym kodem, kt贸re stoj膮 na jedynej drodze i uniemo偶liwiaj膮 ludziom przej艣cie przez tunel z jednego ko艅ca na drugi (z A do B). Znasz tajny kod i chcesz go sprzeda膰 pani X, kt贸ra chce wej艣膰 do tunelu.

Chcesz, 偶eby zap艂aci艂a z g贸ry, zanim ujawnisz jej kod, ale ona najpierw chce mie膰 dow贸d, 偶e naprawd臋 znasz kod. W tym przypadku mo偶e to sprawdzi膰, staj膮c przed tunelem i patrz膮c, jak wchodzisz jednym z wej艣膰, a wychodzisz drugim. W ten spos贸b b臋dzie mie膰 pewno艣膰, 偶e naprawd臋 znasz tajny kod.

Po Co U偶ywa膰 Dowod贸w z Wiedz膮 Zerow膮?聽

Popularno艣膰 dowod贸w z wiedz膮 zerow膮 w 艣wiecie blockchain i krypto wynika z rosn膮cego zapotrzebowania na prywatno艣膰 i bezpiecze艅stwo w transakcjach cyfrowych. Wraz z rozwojem technologii blockchain i krypto ro艣nie zapotrzebowanie na metod臋 weryfikacji transakcji bez ujawniania informacji wra偶liwych 鈥 potrzeb臋 t臋 mog膮 zaspokoi膰 dowody z wiedz膮 zerow膮.

Dowody z wiedz膮 zerow膮 w ostatnich latach przyci膮gaj膮 coraz wi臋ksz膮 uwag臋 i zainteresowanie 鈥 zosta艂o uruchomionych wiele protoko艂贸w wykorzystuj膮cych dowody z wiedz膮 zerow膮, a du偶e blockchainy tworz膮 roll-upy z wiedz膮 zerow膮. Wyra藕n膮 oznak臋 popularno艣ci dowod贸w z wiedz膮 zerow膮 by艂o wida膰 na konferencji DevCon 2022, na kt贸rej ponad 20% wszystkich rozm贸w dotyczy艂o tej technologii.

Najwa偶niejsze Osi膮gni臋cia

Jednym z kluczowych kierunk贸w rozwoju w dziedzinie dowod贸w z wiedz膮 zerow膮 jest coraz cz臋stsze stosowanie zk-SNARK贸w, szczeg贸lnego rodzaju dowodu z wiedz膮 zerow膮. Zk-SNARKi dobrze si臋 przyjmuj膮 w r贸偶nych zastosowaniach DeFi, np. przy transakcjach token贸w prywatnych oraz zaci膮ganiu i udzielaniu po偶yczek ukrytych. Kolejnym wa偶nym osi膮gni臋ciem w dziedzinie dowod贸w z wiedz膮 zerow膮 jest zwi臋kszenie nacisku na skalowalno艣膰 i wydajno艣膰 poprzez ZK roll-upy.聽

Zk-SNARKs

Zwi臋z艂e nieinteraktywne argumenty wiedzy z wiedz膮 zerow膮 (zk-SNARKs) to szczeg贸lny rodzaj dowodu z wiedz膮 zerow膮, kt贸ry umo偶liwia sprawdzenie twierdzenia bez ujawniania jakiejkolwiek informacji o samym twierdzeniu.

Zk-SNARKs s膮 ju偶 wdro偶one w takich zastosowaniach, jak Zcash i blockchainowy system p艂atno艣ci JP Morgan Chase. S艂u偶膮 r贸wnie偶 do bezpiecznego uwierzytelniania klient贸w na serwerach.

zkRoll-ups

zkRoll-ups to rozwi膮zanie skaluj膮ce dla sieci blockchain u艂atwiaj膮ce grupowanie wielu transakcji w jedn膮 wi臋ksz膮 transakcj臋, kt贸ra jest nast臋pnie rejestrowana na blockchainie. Np. sie膰 BNB Chain uruchomi艂a w 2022 roku sie膰 testow膮 zkBNB zbudowan膮 na architekturze zkRoll-up.

zkBNB potrafi po艂膮czy膰 setki transakcji w jedn膮 parti臋 off-chain i wygenerowa膰 dow贸d kryptograficzny, aby udowodni膰 wa偶no艣膰 wszystkich transakcji. zkRoll-ups zapewniaj膮 r贸wnowag臋 mi臋dzy skalowalno艣ci膮 a bezpiecze艅stwem i nadaj膮 si臋 do zastosowa艅 wysokoskalowych i o niskich op贸藕nieniach.

Zastosowania Praktyczne Dowodu z Wiedz膮 Zerow膮

Dowody z wiedz膮 zerow膮 maj膮 wiele zastosowa艅 praktycznych, z kt贸rych niekt贸re ju偶 si臋 urzeczywistni艂y, a inne maj膮 si臋 urealni膰 w przysz艂o艣ci. Kilka podstawowych zastosowa艅 praktycznych dowod贸w z wiedz膮 zerow膮 to m.in.:聽

Cyfrowa weryfikacja to偶samo艣ci

Dowody z wiedz膮 zerow膮 mog膮 s艂u偶y膰 do weryfikacji to偶samo艣ci u偶ytkownik贸w bez ujawniania jakichkolwiek wra偶liwych informacji osobistych. Mo偶e to by膰 przydatne w takich zastosowaniach jak cyfrowe systemy g艂osowania, w kt贸rych to偶samo艣膰 wyborc贸w musi by膰 weryfikowana bez naruszania ich anonimowo艣ci.

Transakcje zapewniaj膮ce ochron臋 prywatno艣ci

Jednym z najbardziej popularnych zastosowa艅 praktycznych dowod贸w z wiedz膮 zerow膮 w 艣wiecie krypto jest to, 偶e umo偶liwiaj膮 transakcje zapewniaj膮ce ochron臋 prywatno艣ci. Np. w zdecentralizowanej aplikacji (DApp) MantaPay Manta Network dowody z wiedz膮 zerow膮 umo偶liwiaj膮 u偶ytkownikom dokonywanie transakcji na gie艂dzie zdecentralizowanej (DEX) bez ujawniania swojej to偶samo艣ci ani szczeg贸艂贸w transakcji. Dzi臋ki temu u偶ytkownicy mog膮 zachowa膰 prywatno艣膰, a jednocze艣nie realizowa膰 transakcje na platformie.

Transakcje ukryte

Zcash jest kryptowalut膮, kt贸ra dzi臋ki dowodom z wiedz膮 zerow膮 umo偶liwia realizacj臋 transakcji ukrytych. W takich transakcjach adresy nadawcy i odbiorcy, a tak偶e kwoty transakcji s膮 ukryte przed publicznym blockchainem, co zapewnia u偶ytkownikom wi臋ksz膮 prywatno艣膰.

Tokenizacja i weryfikacja w艂asno艣ci

Przy u偶yciu dowod贸w z wiedz膮 zerow膮 mo偶na r贸wnie偶 tokenizowa膰 aktywa i weryfikowa膰 ich potwierdzenia w艂asno艣ci. Mo偶na np. stokenizowa膰 nieruchomo艣膰, a dowolny podmiot mo偶e zweryfikowa膰 jej w艂asno艣膰 bez publicznego ujawniania jakichkolwiek innych informacji.

Globalna zgodno艣膰 z przepisami

Niekt贸re kraje maj膮 surowe przepisy w zakresie zbierania i udost臋pniania informacji finansowych, kt贸rych spe艂nienie mo偶e by膰 trudne dla platform zdecentralizowanych. Przy u偶yciu dowod贸w z wiedz膮 zerow膮 mo偶na udost臋pni膰 konieczne informacje organom regulacyjnym przy jednoczesnym zachowaniu ich poufno艣ci wobec innych stron.

Mo偶e to pom贸c w wype艂nieniu luki mi臋dzy platformami zdecentralizowanymi a tradycyjnymi instytucjami finansowymi, u艂atwiaj膮c sektorowi DeFi przestrzeganie przepis贸w w r贸偶nych jurysdykcjach.

Przysz艂o艣膰 Dowod贸w z Wiedz膮 Zerow膮 w 艢wiecie Blockchain

Dowody z wiedz膮 zerow膮 prawdopodobnie przynios膮 w przysz艂o艣ci nowe innowacje technologiczne. Oto kilka przysz艂ych aspekt贸w zwi膮zanych z dowodami z wiedz膮 zerow膮, na kt贸re warto zwr贸ci膰 uwag臋:聽

Cross-chainowe warstwy prywatno艣ci

Poniewa偶 ekosystemy blockchain oraz DeFi ci膮gle rosn膮 i ewoluuj膮, ro艣nie zapotrzebowanie na interoperacyjno艣膰 r贸偶nych sieci blockchain. Cross-chainowe warstwy prywatno艣ci umo偶liwi膮 przeprowadzanie transakcji w r贸偶nych sieciach blockchain z zachowaniem prywatno艣ci stron, kt贸re bior膮 w nich udzia艂.

zk-STARKs

Kolejnym obszarem, na kt贸ry nale偶y zwr贸ci膰 uwag臋, jest zwi臋kszone wykorzystanie zk-STARKs (skalowalnych przejrzystych argument贸w wiedzy z wiedz膮 zerow膮), nowszego rodzaju dowodu z wiedz膮 zerow膮, kt贸ry jest uwa偶any za bardziej wydajny i bezpieczny ni偶 zk-SNARKs. Kolejn膮 przewag膮 zk-STARKs nad zk-SNARKs jest to, 偶e te pierwsze szybciej si臋 weryfikuj艣 i nie wymagaj膮 zaufanej konfiguracji.

艁atwe w obs艂udze zestawy narz臋dzi

Technologia dowodu z wiedz膮 zerow膮 mo偶e by膰 z艂o偶ona, a nie ka偶dy zesp贸艂 programist贸w ma do艣wiadczenie akurat w tej dziedzinie kryptografii. 艁atwe w obs艂udze zestawy narz臋dzi do ZKP mog膮 pom贸c wype艂ni膰 t臋 luk臋 i u艂atwi膰 korzystanie z tej technologii programistom z r贸偶nych 艣rodowisk.聽

Ograniczenia Dowodu z Wiedz膮 Zerow膮

Dowody z wiedz膮 zerow膮 stanowi膮 wyj膮tkow膮 metod臋 weryfikacji prawdziwo艣ci informacji przy zachowaniu prywatno艣ci, ale nie daj膮 stuprocentowej gwarancji. Chocia偶 prawdopodobie艅stwo, 偶e weryfikacja si臋 powiedzie, kiedy udowadniaj膮cy k艂amie, jest znikome, u偶ytkownicy powinni mie膰 艣wiadomo艣膰, 偶e dowody z wiedz膮 zerow膮 nie s膮 kuloodporne.

Poza tym algorytmy wykorzystywane przez dowody z wiedz膮 zerow膮 wymagaj膮 intensywnych zasob贸w obliczeniowych. W przypadku niekt贸rych rodzaj贸w dowod贸w z wiedz膮 zerow膮 konieczne s膮 intensywne obliczenia, poniewa偶 potrzebnych jest du偶o interakcji sprawdzaj膮cych z udowadniaj膮cymi. W innych przypadkach niezwykle intensywne obliczeniowo s膮 algorytmy, co mo偶e potencjalnie ograniczy膰 zastosowania ZKP.

Wnioski Ko艅cowe

Dowody z wiedz膮 zerow膮 szybko zyskuj膮 na zainteresowaniu ze wzgl臋du na swoje wyj膮tkowe w艂a艣ciwo艣ci zwi膮zane z ochron膮 prywatno艣ci i mo偶liwo艣ci膮 skalowania. Coraz powszechniejsze stosowanie tej technologii w bran偶y blockchain, krypto i DeFi prawdopodobnie przyniesie wi臋cej nowatorskich us艂ug, kt贸re zapewni膮 ogromne korzy艣ci u偶ytkownikom. Wed艂ug przewidywa艅 dowody z wiedz膮 zerow膮 odegraj膮 kluczow膮 rol臋 w tworzeniu ekosystem贸w DApp, kt贸re b臋d膮 bardziej bezpieczne, prywatne i wydajne.

Dalsza Lektura