Kriptografi

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi

Bilgisayar teknolojisindeki ilerlemeler verileri daha eri┼čilebilir hale getirmi┼čtir ve bu ├Âzellik b├╝y├╝k bir avantaj sunsa da dezavantaja da sahiptir. ├çevrimi├ži veriler, h─▒rs─▒zl─▒k ve yolsuzluk gibi bir├žok tehdide a├ž─▒kt─▒r. Kriptografi (veya kriptoloji), bilgilerin veri depolama ve da─č─▒t─▒m─▒yla ili┼čkili baz─▒ risklerden korunmas─▒n─▒ m├╝mk├╝n k─▒lan ├ž├Âz├╝mlerden biridir. Verileri ┼čifreleme kavram─▒n─▒n yeni oldu─čunu s├Âylenemez. Dijital ├ža─čdan ├Ânce bile insanlar mesajlar─▒n istenmeyen ki┼čilerce okumas─▒n─▒ engellemek i├žin mesajlar─▒ gizlemi┼čtir. Fakat bilgi i┼člem cihazlar─▒n─▒n kullan─▒m─▒ndaki art─▒┼č, ┼čifreleme bilimini yepyeni bir seviyeye ta┼č─▒m─▒┼čt─▒r.


Kriptografi Nedir?

K─▒saca ifade edecek olursak, kriptografi bilgiyi gizleme sanat─▒d─▒r. Modern kriptografi, verileri ┼čifrelemek ve de┼čifre etmek veya bilginin b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ ve orijinalli─čini garanti alt─▒na almak i├žin matematiksel teorilerden ve hesaplamalardan faydalan─▒r.

Temel bir metin ┼čifreleme s├╝recinde d├╝z metin (a├ž─▒k├ža anla┼č─▒labilen veriler), onu ┼čifreli metne (okunamayan) d├Ân├╝┼čt├╝ren bir ┼čifreleme i┼čleminden ge├žer. Bu sayede, g├Ânderilen bilgilerin yaln─▒zca belirli bir ┼čifre ├ž├Âzme anahtar─▒na sahip olan bir ki┼či taraf─▒ndan okunabilece─či garanti alt─▒na al─▒nabilir.

Hassas veriler, belirli kriptografik teknikleri kullanarak g├╝venli olmayan a─člar ├╝zerinden bile g├Ânderilebilir. ┼×ifreleme seviyesi, verinin gerektirdi─či koruma derecesine ba─čl─▒d─▒r. ├ľrne─čin, standart ki┼čisel dosyalarda (ki┼čiler gibi) kullan─▒lan g├╝venlik t├╝r├╝, kripto para a─člar─▒nda kullan─▒lanla ayn─▒ de─čildir.

Kriptografinin nas─▒l ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ ├Â─črenmek, kripto para sistemlerinde kriptonun ├Ânemini anlamak i├žin ├žok ├Ânemlidir. Bitcoin gibi ├žo─ču blockchain sistemi, dijital i┼člemleri ├žok g├╝venli bir ┼čekilde ger├žekle┼čtirebilen merkeziyetsiz ve herkese a├ž─▒k bir kay─▒t defteri olarak i┼člev g├Ârmelerine imkan tan─▒yan belirli bir dizi kriptografik teknikten yararlan─▒r.


Kriptografi Nas─▒l ├çal─▒┼č─▒r?

Modern kriptografi ├že┼čitli ├žal─▒┼čma alanlar─▒ndan olu┼čur, fakat blockchainle en ilgili olanlardan baz─▒lar─▒ simetrik ┼čifreleme, asimetrik ┼čifreleme, hash fonksiyonlar─▒ ve dijital imzalarla ilgilenenlerdir.
Bitcoin protokol├╝, a─č─▒ g├╝vende tutmak ve t├╝m i┼člemlerin ge├žerli oldu─čunu g├╝vence alt─▒na almak i├žin kriptografik ispatlar─▒ kullan─▒r. Dijital imzalar, her bir kullan─▒c─▒n─▒n yaln─▒zca kendi c├╝zdan─▒ndaki fonlar─▒ harcayabilece─čini ve bu fonlar─▒n birden fazla harcanamayaca─č─▒n─▒ garanti eder. ├ľrne─čin Alice Bob'a 2 bitcoin g├Ânderirse, asl─▒nda bu 2 bitcoin'in Alice'in c├╝zdan─▒ndan al─▒narak Bob'un c├╝zdan─▒na eklendi─čini do─črulayan bir mesaj olan bir i┼člem olu┼čturur. Fakat bunu yaln─▒zca bir dijital imza sunarak yapabilir.┬á
Bitcoin Protokol├╝n├╝n bir di─čer ├Ânemli unsuru, Proof of Work mutabakat mekanizmas─▒n─▒ ve madencilik s├╝recini (a─č─▒n g├╝venli─činden, i┼člemlerin do─črulanmas─▒ndan ve yeni coinlerin olu┼čturulmas─▒ndan sorumludur) tan─▒mlayan Hashcash i┼člevidir. Hashcash, SHA-256 ad─▒nda bir kriptografik fonksiyon kullan─▒r.

Kriptografi, blockchain teknolojisinin ├Ânemli bir par├žas─▒d─▒r ve bu nedenle t├╝m kripto paralar i├žin ├žok ├Ânemlidir. Da─č─▒t─▒k a─člara uygulanan kriptografik ispatlar, g├╝vene dayal─▒ olmayan ekonomik sistemlerin yarat─▒lmas─▒n─▒ m├╝mk├╝n k─▒larak Bitcoin'in ve di─čer merkeziyetsiz dijital para birimlerinin ortaya ├ž─▒kmas─▒n─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.