Ethereum Londra Sert Çatallanması Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Ethereum Londra Sert Çatallanması Nedir?

Ethereum Londra Sert Çatallanması Nedir?

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Jun 1, 2021G├╝ncellenme: Feb 21, 2023
6m

K─▒sa ├ľzet

Ethereum Londra sert ├žatallanmas─▒, blockchainin i┼člem ├╝creti modelini ve zorluk zaman bombas─▒n─▒ de─či┼čtiren bir g├╝ncellemedir. Ethereum a─č─▒, i┼člem ├╝cretlerini a├ž─▒k art─▒rmaya dayal─▒ gas fiyatlar─▒ yerine her bir blok i├žin bir┬átaban ├╝cret┬áile belirleyecektir.

Geli┼čtiriciler, Ethereum 2.0'─▒n planlanan kullan─▒ma sunum tarihiyle kesi┼čmesi i├žin┬ázorluk zaman bombas─▒┬áolarak bilinen ve a─čda dahili olarak yer alan bir etkinli─či de ertelemektedir.Bu etkinlik, madencileri Proof of Work'tan (PoW) Proof of Stake'e (PoS) ge├žmeye te┼čvik edecektir.


Giri┼č

Ethereum'un Londra sert ├žatallanmas─▒, Nisan 2021 Berlin sert ├žatallanmas─▒ndan k─▒sa s├╝re sonra uygulamaya konacak bir Ethereum blockchain g├╝ncellemesidir. Londra g├╝ncellemesi, uzun s├╝redir tart─▒┼č─▒lan Ethereum i┼člem ├╝creti sisteminde ├Ânemli de─či┼čiklikler yapmaktad─▒r. G├╝ncelleme, mutabakat modeline getirdi─či d├╝zenlemelerle planlanan Ethereum 2.0 s├╝r├╝m├╝ i├žin de haz─▒rl─▒k yapmaktad─▒r.

Fakat Londra, kripto i┼člem ├╝cretleri ve madencili─či ├╝zerinde yapt─▒─č─▒ ├Ânemli de─či┼čiklikler nedeniyle baz─▒ ki┼čilerce ele┼čtirilmektedir. De─či┼čikliklerin kullan─▒c─▒ ve madencileri nas─▒l etkileyece─či tam olarak bilinmemekle birlikte, bu de─či┼čiklikler Ethereum 2.0'─▒n yak─▒nda kullan─▒ma sunulacak olmas─▒ndan dolay─▒ ge├žici olacakt─▒r.


Ethereum Londra G├╝ncellemesinin getirdi─či yenilikler

Ethereum'un Londra g├╝ncellemesi iki yeni Ethereum Geli┼čtirme Teklifini (EIP) uygulamaya koyan bir sert ├žatallanmad─▒r. Londra g├╝ncellemesi, 2022 i├žin planlanan Ethereum 2.0 (Serenity) s├╝r├╝m├╝ i├žin Proof of Stake'e ge├ži┼če y├Ânelik baz─▒ haz─▒rl─▒klar yapmaktad─▒r. Madenciler, Serenity ile e┼č zamanl─▒ olabilmesi i├žin madencilik zorlu─čundaki art─▒┼čta bir yava┼člama g├Ârecektir. Londra bir sert ├žatallanma oldu─čundan, t├╝m node'lar─▒n madencili─če ve do─črulama yapmaya devam edebilmesi i├žin yeni kurallara uygun hareket etmesi ve en g├╝ncel s├╝r├╝m├╝ kullanmas─▒ gereklidir.
En ├Ânemli de─či┼čiklik yeni bir deflasyonist mekanizma da dahil olmak ├╝zere i┼člem ├╝cretlerinde olacakt─▒r. Eski sistemde kullan─▒c─▒lar, gas ├╝cretlerini a├ž─▒k art─▒rma y├Ântemiyle ├Âdemekteydi. Madenciler, eklenen i┼člem ├╝cretine g├Âre i┼člemleri ├Ânceliklendiriyor ve bu ├╝cret i┼člemi bir bloka ekleme kar┼č─▒l─▒─č─▒nda kazand─▒klar─▒ ├Âd├╝l niteli─čindeydi. ┼×imdi ise t├╝m bloklar sabit, belirli bir ├╝crete sahip olacakt─▒r. Bu de─či┼čiklik, Londra g├╝ncellemesinde EIP-3238'in yan─▒ s─▒ra yer alan EIP-1559'un bir sonucudur.


EIP nedir?

Ethereum Geli┼čtirme Teklifleri (EIP), Ethereum blockchaini i├žin yeni ├Âzellikleri ├žer├ževelendiren teknik ├Âzelliklerdir. Geli┼čtiriciler, Ethereum toplulu─čundan gelen ├Ânerilerle birlikte tekliflerini olu┼čturur. Herkes bir EIP yaratarak tart─▒┼čmaya sunabilir. Daha sonra topluluk bu teklifi kabul edebilir ya da reddedebilir.

T├╝m EIP'ler EIP1'de belirtilen ilkeleri takip eder:

EIP, ├Âzelli─čin k─▒sa bir teknik spesifikasyonunu ve ├Âzelli─čin gerek├žesini i├žermelidir. EIP'nin yarat─▒c─▒s─▒ topluluk dahilinde bir mutabakat sa─člamaktan ve muhalif g├Âr├╝┼čleri belgelemekten sorumludur.

EIP'nin yarat─▒c─▒s─▒, EIP'yi onaylamadan ├Ânce akran incelemesi ve taslaklar─▒ da i├žeren belirli bir s├╝reci takip etmelidir. Toplulu─čun teklifi onaylamas─▒n─▒n ard─▒ndan EIP bir s├╝r├╝me eklenebilir.


EIP-1559 nedir?

EIP-1559, kullan─▒c─▒lar─▒n Ethereum a─č─▒nda gas ├╝cretlerini ├Âdeme ┼čekline y├Ânelik bir de─či┼čiklik ├Ânerisidir. Bu EIP, Ethereum'un kurucusu Vitalik Buterin ve di─čer geli┼čtiricilerden olu┼čan bir ekip taraf─▒ndan yarat─▒lm─▒┼čt─▒r.


Ethereum kullan─▒c─▒lar─▒ taraf─▒ndan ├Âdenen ortalama gas ├╝creti zaman i├žinde k├╝├ž├╝k i┼člemler i├žin ├žok maliyetli bir hale gelmi┼čtir. ├ľrne─čin, a─č ├╝cretinin yakla┼č─▒k 20 USD oldu─ču bir durumda 20 USD de─čerinde Ether (ETH) ya da ba┼čka bir varl─▒k g├Ândermek mant─▒ks─▒z olur. ├ťcretlerin bu kadar y├╝ksek olmas─▒ a─č─▒ ├Âzellikle de yeni kullan─▒c─▒lar i├žin pek de cazip k─▒lmamaktad─▒r.

EIP-1559, her bir blok i├žin taban ├╝cret olu┼čturacak yeni bir i┼člem fiyatland─▒rma mekanizmas─▒ ortaya koymaktad─▒r. Blockchain, ├╝creti yakarak toplam Ether (ETH) arz─▒n─▒ d├╝┼č├╝recektir. Bu da kripto para ├╝zerinde deflasyonist bir bask─▒ olu┼čturacakt─▒r.
Her bir blok i├žin taban ├╝creti, a─č talebine ba─čl─▒ olarak de─či┼čiklik g├Âstermektedir. E─čer bir blok i┼člemlerle %50'den fazla dolu hale gelirse taban ├╝creti artacak ya da tam tersi durumda da d├╝┼čecektir. Bu mekanizma, bloklar─▒n ├žo─čunlu─ču i├žin yar─▒ dolu bir denge seviyesini korumay─▒ ama├žlamaktad─▒r.
─░┼čleminizin s─▒ra beklememesi i├žin madencilere te┼čvik olarak bir bah┼či┼č de ekleyebilirsiniz. Fakat Ethereum bah┼či┼čler olmadan bile bloklar─▒ %50 doluluk oran─▒nda tutmay─▒ ama├žlamaktad─▒r. Her bir blokta geni┼č bir bo┼č alan bulunaca─č─▒ndan, s─▒ran─▒n ├Ân├╝ne ge├žmek i├žin ├Âdeyece─činiz bah┼či┼čin d├╝┼č├╝k bir tutar olmas─▒ b├╝y├╝k ihtimalle yeterli olacakt─▒r.


EIP-3238 nedir?

Ethereum'da madencili─či gitgide daha zor hale getiren bir zorluk zaman bombas─▒ dahili olarak yer almaktad─▒r. Zorluk zaman bombas─▒na ula┼č─▒ld─▒─č─▒nda, madenciler i├žin yeni bir blok kazmak ├žok uzun s├╝rece─či i├žin kar oranlar─▒ d├╝┼čecek ve i┼člemler ├žok yava┼č bir hale gelecektir. Geli┼čtiriciler, madencilere Ethereum 1.0'─▒ kullanmay─▒ sonland─▒rarak kullan─▒ma sunulmas─▒n─▒n ard─▒ndan Ethereum 2.0'a ge├žmekten ba┼čka bir se├ženek b─▒rakmamak amac─▒ndad─▒r.
Fakat blockchain bu noktaya ├žok erken ula┼čabilir. EIP-3238, do─črulay─▒c─▒lar─▒n a─č taraf─▒ndan Ethereum 2.0'─▒n Proof of Stake mutabakat modeline do─čru zamanda ge├žmeye te┼čvik etmek i├žin zaman bombas─▒n─▒ erteleyecektir.
Bu olmadan, Ethereum ve Ethereum Classic'te g├Ârd├╝─č├╝m├╝z b├Âl├╝nmeye benzer ┼čekilde madencilerin Ethereum 1.0'─▒ kullanmaya devam etme ihtimali vard─▒r. Zaman bombas─▒n─▒n ertelenmesi, 2022'nin ikinci ├žeyre─či civar─▒nda 30 saniyelik blok s├╝releri buz ├ža─č─▒na neden olacakt─▒r. Bu noktada Ethereum 1.0'─▒n Ethereum 2.0 ile birle┼čme s├╝reci tamamlanm─▒┼č olmal─▒d─▒r.


Topluluk ne d├╝┼č├╝n├╝yor?

Londra a─č y├╝kseltmesi konusunda ├Âzellikle de i┼člem ├╝cretlerine y├Ânelik farkl─▒ g├Âr├╝┼čler vard─▒r. Madenciler, Ethereum 2.0 ile Proof of Work'u sonland─▒rmaya haz─▒rlansa da bu g├╝ncelleme madencilerin eline ge├žen ├╝cretleri ├Ânemli ├Âl├ž├╝de de─či┼čtirmektedir. ├ťcretlerin azalmas─▒ madencilerin kar─▒nda bir d├╝┼č├╝┼če neden olabilir. Bir di─čer endi┼če ise Ethereum madencili─činin daha merkezi bir hale gelebilece─čidir. Baz─▒lar─▒, yaln─▒zca en d├╝┼č├╝k enerji maliyetine sahip en b├╝y├╝k madencilerin kar ederek ├žal─▒┼čabilece─čini iddia etmektedir.
┼×imdiden kesin bir ┼čey s├Âylemek m├╝mk├╝n olmasa da deflasyonist mekanizmalar─▒n ETH fiyat─▒n─▒ y├╝kseltmesi beklenmektedir. B├Âylesi bir beklenti, g├╝ncellemeden sonra Ethereum'un t├╝m blockchain i┼člemlerinden gelen ETH taban ├╝creti yakacak olmas─▒ndan kaynaklan─▒yor olabilir.


Londra g├╝ncellemesi kullan─▒c─▒lar i├žin ne anlama geliyor?

Mevcut mekanizma, Bitcoin'e benzer ┼čekilde teklifler ├╝zerinden ├žal─▒┼čmaktad─▒r. ─░┼člem ├╝cretleri (ya da gas masraf─▒) i├žin ne kadar y├╝ksek bir ├Âdeme yaparsan─▒z i┼čleminizin madenciler taraf─▒ndan h─▒zla se├žilmesi ve do─črulanmas─▒ ihtimali de o kadar artar. Fakat Londra g├╝ncellemesinden sonra Ethereum i┼člemleri yaparken ├Âdeyece─činiz gas fiyat─▒n─▒ se├žmeniz gerekmeyecektir.

Bunun yerine yaln─▒zca taban ├╝creti ve madenciye bir bah┼či┼č verme se├žene─čini g├Âreceksiniz. Fakat taban ├╝cret, bir i┼člemi g├Ândermeniz ve i┼člemin bir bloka eklenmesi aras─▒ndaki s├╝re zarf─▒nda de─či┼čebilir. Bunu ├Ânlemek amac─▒yla, ├Âdemeyi kabul etti─činiz en y├╝ksek tutar i├žin bir ├╝cret ├╝st limiti belirleyebilirsiniz. Madenci i┼čleminizi taban ├╝cretin ├╝cret ├╝st limitinden daha d├╝┼č├╝k oldu─ču bir anda bloka eklerse, a─č fark─▒ size iade edecektir.


Son S├Âz

Londra, kullan─▒c─▒lar─▒n Ethereum'la etkile┼čimi anlam─▒nda en ├Ânemli g├╝ncellemelerden biridir. Ge├žmi┼č g├╝ncellemeler, Ethereum kullan─▒rken ├žo─ču zaman fark─▒na varmad─▒─č─▒m─▒z sistemsel de─či┼čiklikler i├žermekteydi. ┼×imdi ise i┼člem ├╝cretlerinde ve s├╝relerinde bir d├╝┼č├╝┼č ya┼čanmas─▒ ihtimali y├╝ksek olsa da hen├╝z garanti de─čildir.

Bununla birlikte, Ethereum 2.0'─▒n PoS'e ge├ži┼či 2022 i├žin planlanm─▒┼čt─▒r. Dolay─▒s─▒yla, Londra sert ├žatallanmas─▒ belirli bir s├╝re i├žin ve ge├žici olarak hayata ge├žecektir.