Hangisi Daha ─░yi: Web2 mi Web3 m├╝?
Ana sayfa
Makaleler
Hangisi Daha ─░yi: Web2 mi Web3 m├╝?

Hangisi Daha ─░yi: Web2 mi Web3 m├╝?

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Sep 20, 2022G├╝ncellenme: Jun 9, 2023
6m

K─▒sa ├ľzet

─░nternetin mevcut versiyonu Web2, milyonlar taraf─▒ndan kullan─▒yor olsa da kusursuz de─čil. Veri m├╝lkiyeti, sans├╝r ve g├╝venlikle ilgili sorunlar internette zorluklar ├ž─▒karmaya devam ederken, yeni ve geli┼čmi┼č bir versiyon olan Web3'├╝n kavramla┼čmas─▒na zemin olu┼čturuyor. Bu gelece─čin interneti blockchain, yapay zeka (AI) ve art─▒r─▒lm─▒┼č ger├žeklik (AR) gibi teknolojileri i├žermeyi ama├žl─▒yor. ├ľz├╝nde ideal bir Web3, veri m├╝lkiyeti ve gizlilik gibi avantajlar sunmal─▒d─▒r. Web3'├╝n Web2'nin geli┼čmi┼č bir versiyonu olmas─▒ bekleniyor, ama Web3 tam olarak nedir ve ger├žekten de daha iyi mi?

Giri┼č

─░nternet veya web olarak da bilinen D├╝nya ├çap─▒nda A─č, d├╝nyaya Web1 olarak sunuldu─ču g├╝nden bu yana b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de de─či┼čti. Teknolojiler geli┼čtik├že ve kullan─▒c─▒ talepleri de─či┼čtik├že, web'in de bunlara uygun bir ┼čekilde de─či┼čmesi ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ de─čil.┬á

Web1, i├žerik t├╝ketimine ve basit etkile┼čimlere imkan tan─▒yordu. Bir ├Âl├ž├╝de ak─▒ll─▒ telefonlar─▒n ve mobil internet eri┼čiminin b├╝y├╝k y├╝kseli┼čiyle ┼čekillenen Web2 ise kullan─▒c─▒lar─▒n kendi i├žeriklerini ├╝retmesine ve ba┼čkalar─▒n─▒n i├žeriklerini t├╝ketmesine olanak sundu. ┼×imdi de Web3 olarak bilinen yeni bir gelece─čin interneti kavram─▒ ortaya ├ž─▒kt─▒. ─░nternetin bu son versiyonunun kullan─▒c─▒lara i├žerik ve veri ├╝retme ve t├╝ketme imkan─▒ sunmas─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda kullan─▒c─▒lar─▒n bu i├žerikler ve verilerin m├╝lkiyetini almas─▒na olanak vermesi de bekleniyor.┬á

Web'in K─▒sa Bir Tarihi

Web y─▒llar i├žinde say─▒s─▒z kez de─či┼čmi┼č olsa da ba┼čl─▒ca iki a┼čamas─▒ Web1 ve Web2 olarak s─▒n─▒fland─▒r─▒labilir.

Web1

Web 1.0 olarak da bilinen Web1, orijinal internettir. O zaman i├žin web'in bi├žimlendirme dili olan ve bilgileri ├ževrimi├ži olarak g├Âsteren statik HTML sayfalar─▒ndan olu┼čuyordu. Web1, herkesin bir sunucuya ev sahipli─či yapabildi─či, uygulamalar geli┼čtirebildi─či ve hi├ž kimsenin sans├╝r├╝ne tak─▒lmadan internet ├╝zerinde bilgi yay─▒nlayabildi─či tam anlam─▒yla merkeziyetsiz bir altyap─▒ ├╝zerinde faaliyet g├Âsteriyordu. Web1 kullan─▒c─▒lar─▒, web taray─▒c─▒lar─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla internet ├╝zerinde bilgi arayabiliyordu.┬á

Web1'in dezavantajlar─▒

Ne yaz─▒k ki insanlar─▒n bilgileri de─či┼čtirmesinin bir yolu yoktu ve ba┼čkalar─▒yla etkile┼čim kurmak i├žin ├žok az say─▒da imkan vard─▒. Kullan─▒c─▒lar yaln─▒zca basit sohbet uygulamalar─▒ ve forumlar ├╝zerinden ileti┼čim kurabiliyordu. Dolay─▒s─▒yla, kullan─▒c─▒lar Web1 ile kat─▒l─▒mc─▒ olarak de─čil, g├Âzlemci olarak etkile┼čim halindeydi.

Web2

Web1'in aksine internetin g├╝ncel versiyonu merkezidir, i├žerik ├╝retimine odaklan─▒r ve ba┼čar─▒l─▒ devasa teknoloji ┼čirketlerinin b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de tekelindedir.

1990'lar─▒n sonlar─▒nda veri tabanlar─▒, sunucu taraf─▒ i┼čleme, formlar ve sosyal medya bir araya gelerek Web2 veya Web2.0 olarak bilinen daha internaktif bir internet yaratm─▒┼čt─▒r. Web2, internetin g├╝ncel versiyonudur ve i├žerik ├╝retmek i├žin bir alan sunar. ─░ster bir yazar ister foto─čraf├ž─▒ veya fenomen olun, ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒z─▒ kolayca yaratabilir ve Web2 d├╝nyas─▒na sergileyebilirsiniz.┬á

WordPress ve Tumblr gibi hizmet sa─člay─▒c─▒lar i├žerik ├╝retmek i├žin bir platform sunarken Facebook ve Twitter gibi sosyal medya ┼čirketleri de insanlar─▒n d├╝nyan─▒n herhangi bir yerindeki bir ki┼čiyle ba─člant─▒ ve ileti┼čim kurmas─▒na imkan tan─▒maktad─▒r. Buna ek olarak, mobil internet eri┼čimi ve ak─▒ll─▒ telefonlar─▒n pop├╝lerle┼čmesi de herkesin kolayca i├žerik t├╝ketmesine olanak sa─člamaktad─▒r.

Web2 merkezli ┼čirketler, bu internet devriminin avantajlar─▒ndan yararlanm─▒┼čt─▒r. ┼×irketler k├ór etmenin yan─▒ s─▒ra kullan─▒c─▒lardan olu┼čan b├╝y├╝k bir veritaban─▒ da olu┼čturmu┼čtur. Google ve Facebook gibi b├╝y├╝k ┼čirketler daha k├╝├ž├╝k ┼čirketleri sat─▒n alarak kullan─▒c─▒lardan ve kullan─▒c─▒lar─▒n verilerinden olu┼čan merkezi ve k├╝resel bir a─č yaratm─▒┼čt─▒r.

Web2'nin dezavantajlar─▒

Web2'nin ortaya ├ž─▒k─▒┼č─▒n─▒n ard─▒ndan, b├╝y├╝k internet ┼čirketleri kullan─▒c─▒lar─▒ kendi ekosistemlerinde tutabilmek i├žin onlar─▒n verilerinden faydalanabileceklerini fark etmi┼čtir. T├╝keticileri hedefleyen reklamlar─▒n ├╝retilmesi veya farkl─▒ platformlar aras─▒ndaki ileti┼čimin engellenmesi sonucunda kullan─▒c─▒lar genellikle bu ┼čirketlerin hizmetlerini kullanmaya devam etme e─čiliminde olurlar.┬á

Son y─▒llarda sans├╝r, veri izleme ve veri m├╝lkiyeti gibi etik konular bir├žok internet kullan─▒c─▒s─▒n─▒n dikkatini ├žekmi┼čtir. ─░ronik bir ┼čekilde, Web2'de kullan─▒c─▒ verileri kullan─▒c─▒lar─▒n kendisine de─čil ┼čirketlere aitmi┼č gibi g├Âz├╝kmektedir. Kullan─▒c─▒lar─▒n platform i├ži topluluk kurallar─▒n─▒ fark─▒nda olmadan ihlal etmesi nedeniyle hesaplar─▒n─▒n kapat─▒ld─▒─č─▒ adil olmayan veri kontrol├╝ vakalar─▒ ya┼čanm─▒┼čt─▒r. 2010'larda Facebook'un kullan─▒c─▒lar─▒n─▒n verilerini korumada ba┼čar─▒s─▒z oldu─čuna y├Ânelik haberler, kullan─▒c─▒n─▒n izni olmadan ki┼čisel verilerin toplanmas─▒na kar┼č─▒ k├╝resel bir tepkiye neden olmu┼čtur.┬á

Bu sorunlar─▒ gidermek i├žin baz─▒lar─▒ Web1 ve Web2'nin avantajlar─▒n─▒ bir araya getiren bir ├ž├Âz├╝m ortaya koymu┼čtur: merkeziyetsizlik ve kullan─▒c─▒ kat─▒l─▒m─▒. Hen├╝z somutla┼čmam─▒┼č olsa da Web3 olarak adland─▒r─▒lan internetin bu versiyonunun temel kavramlar─▒ b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de tan─▒mlanm─▒┼čt─▒r.

Web3 Nedir?

Web2'nin mevcut sorunlar─▒na bakacak olursak, Web3 kullan─▒c─▒lar i├žin interneti daha iyi bir hale getirmek i├žin at─▒lacak ilk mant─▒kl─▒ ad─▒md─▒r. Web3, blockchain gibi e┼čler aras─▒ (P2P) teknolojileri, sanal ger├žekli─či (VR), Nesnelerin ─░nternetini (IoT) ve a├ž─▒k kaynakl─▒ yaz─▒l─▒mlar─▒ bir araya getirerek devasa Web2 ┼čirketlerinin elindeki g├╝c├╝ da─č─▒tmay─▒ ama├žlamaktad─▒r. Merkeziyetsizlik sayesinde kullan─▒c─▒lar i├žeriklerinin kontrol├╝n├╝ ve verilerinin m├╝lkiyetini geri kazanabilir.┬á

Web3'├╝n ba┼čl─▒ca ├Âzellikleri

Merkeziyetsizlik: Web3, Web2 sorununun k├Âkeni olan merkezilik ile m├╝cadele etmeyi ama├žlad─▒─č─▒ndan merkeziyetsizlik do─čal olarak Web3'├╝n ba┼čar─▒s─▒nda ├Ânemli bir etmendir. ┼×irketler, verilerinin kontrol├╝n├╝ kullan─▒c─▒lara geri vermenin d─▒┼č─▒nda kullan─▒c─▒lar─▒n verilerine eri┼čmek i├žin ├Âdeme yapmak zorunda da kalabilir. Merkeziyetsizlik, yerel kripto ├Âdemelerini herkes i├žin eri┼čilebilir hale getirebilir ve geleneksel Web2 ├Âdeme altyap─▒s─▒ndaki pahal─▒ arac─▒lara y├Ânelik ihtiyac─▒ ortadan kald─▒rabilir.

─░zne Dayal─▒ Olmama: Birka├ž b├╝y├╝k ┼čirketin kat─▒l─▒m─▒ kontrol etmesi veya platformlar aras─▒ ileti┼čimi engellemesi yerine Web3'te herkes ba┼čkalar─▒yla ├Âzg├╝rce etkile┼čime girebilir.

G├╝vene Dayal─▒ Olmama: Web3'├╝n ├╝zerinde kuruldu─ču a─č, kullan─▒c─▒lar─▒n a─č─▒n kendisi d─▒┼č─▒nda hi├ž kimseye g├╝venmek zorunda kalmadan kat─▒l─▒m sa─člamas─▒na imkan tan─▒r.┬á

Bu idealler, büyük oranda blockchain ve kripto tarafından desteklenecektir. 

Web3'├╝n potansiyel avantajlar─▒

Daha y├╝ksek veri g├╝venli─či

Teknoloji devleri taraf─▒ndan merkezi veritabanlar─▒nda tutulan veriler, hacker'lar─▒n yaln─▒zca tek bir sisteme eri┼čim sa─člayarak kullan─▒c─▒ verilerini ele ge├žirebilmesi nedeniyle tehlikeye a├ž─▒kt─▒r. Verileri depolamak ve y├Ânetmek i├žin merkeziyetsiz ├ž├Âz├╝mler kullan─▒ld─▒─č─▒nda, gizli bilgiler daha g├╝vende tutulabilir.

Ger├žek anlamda veri m├╝lkiyeti

Web3'├╝n odak noktalar─▒ndan birisinin veri m├╝lkiyeti olmas─▒ sayesinde, kullan─▒c─▒lar verilerinin kontrol├╝n├╝ kendi ellerine alabilecek ve hatta tercih etmeleri halinde verileri ├╝zerinden para kazanabilecektir.

Ger├žek ├╝zerinde kontrol

Merkezi bir g├╝├ž olmayaca─č─▒ i├žin kullan─▒c─▒lar adil olmayan sans├╝r uygulamalar─▒na maruz kalmayacakt─▒r. Sans├╝r veya belirli bir i├žeri─či silme g├╝c├╝ olmadan b├╝y├╝k ┼čirketlerin herhangi bir s├Âylemi k─▒s─▒tlamas─▒ ├žok daha zor olacakt─▒r.

Web3, onu ├Ânceki versiyonlar─▒ndan ├╝st├╝n k─▒lan ba┼čka potansiyel avantajlara da sahiptir.

Finansal ├Âzg├╝rl├╝k

Web3, kullan─▒c─▒lar─▒n i├žerik t├╝ketmesine, ├╝retmesine, kendi i├žerik ve verilerinin sahibi olmas─▒na imkan tan─▒yarak g├╝c├╝ onlar─▒n eline verecektir. Ve Web3 blockchain teknolojisine dayand─▒─č─▒ndan, kullan─▒c─▒lar finansal ├Âzg├╝rl├╝k elde etmek i├žin merkeziyetsiz finans─▒ (DeFi) ve di─čer ara├žlar─▒ destekleyen ekosistemlere kolayca eri┼čebilecektir.┬á

Geli┼čmi┼č sosyal etkile┼čimler

T─▒pk─▒ kendisinden ├Ânce gelen versiyonlar gibi, Web3 de blockchain teknolojisinin ard─▒ndan ortaya ├ž─▒kan yeni teknolojileri b├╝nyesine katmaya devam edecektir. ├ľrne─čin sanal ger├žeklik (VR), art─▒r─▒lm─▒┼č ger├žeklik (AR) ve yapay zeka (AI), ├ževrimi├ži sosyal etkile┼čimleri geli┼čtirmek i├žin Web3 uygulamalar─▒na dijital ├Âgeler ekleyebilir.

Bunun bir ├Ârne─čini kullan─▒c─▒lar─▒n avatarlar─▒n─▒ kullanarak ke┼čfedebilecekleri ├╝├ž boyutlu sanal bir d├╝nya olan meta evrende halihaz─▒rda g├Ârmekteyiz. Kullan─▒c─▒lar, meta evren gibi sarmalay─▒c─▒ d├╝nyalar arac─▒l─▒─č─▒yla ├ževrimi├ži bir ┼čekilde sosyalle┼čebilir, sanal araziler sat─▒n alabilir, oyunlar oynayabilir ve hatta uzaktan ├žal─▒┼čabilir.

Son S├Âz

Web2'ye kar┼č─▒ Web3, uzun y─▒llard─▒r s├╝regelen merkezili─če k─▒yasla merkeziyetsizlik tart─▒┼čmas─▒n─▒n bir uzant─▒s─▒ olarak d├╝┼č├╝n├╝lebilir. Hen├╝z hayata ge├žmedi─či i├žin Web3'├╝n Web2'ye k─▒yasla s├Âzde ├╝st├╝nl├╝─č├╝ tart─▒┼čmaya a├ž─▒kt─▒r. Fakat Web3, merkeziyetsiz altyap─▒s─▒ ile Web2'de ┼čahit oldu─čumuz verilere ili┼čkin skandallar─▒ tarihe g├Âmebilir ve kontrol├╝ kullan─▒c─▒lar─▒n eline geri verebilir.

G├Ânderiler Payla┼č─▒n
Hesap olu┼čturun
Hemen bir Binance hesab─▒ olu┼čturarak bilgilerinizi uygulamaya d├Âk├╝n.