Ethereum'da EIP-4844 Nedir ve Kullan─▒c─▒lara Nas─▒l Fayda Sa─člayabilir?
Ana sayfa
Makaleler
Ethereum'da EIP-4844 Nedir ve Kullan─▒c─▒lara Nas─▒l Fayda Sa─člayabilir?

Ethereum'da EIP-4844 Nedir ve Kullan─▒c─▒lara Nas─▒l Fayda Sa─člayabilir?

─░leri Seviye
Yay─▒nlanma: Feb 14, 2023G├╝ncellenme: Nov 30, 2023
7m

K─▒sa ├ľzet

Proto-dank b├Âl├╝mleme olarak da adland─▒r─▒lan EIP-4844, ├╝cretleri d├╝┼č├╝rmek ve i┼člem oran─▒n─▒ art─▒rmak amac─▒yla Ethereum protokol├╝ i├žin teklif edilmi┼č bir y├╝kseltmedir. Bu hedeflere, veri "blob"lar─▒n─▒ kabul eden yeni bir i┼člem t├╝r├╝n├╝ kullan─▒ma sunarak ula┼čmay─▒ ama├žlamaktad─▒r.

EIP-4844'├╝n i┼člevi bu veri blob'lar─▒n─▒ bloklara ba─člamakt─▒r. EIP-4844, nihayetinde tam kapsaml─▒ dankb├Âl├╝mlemeyi m├╝mk├╝n k─▒lacak, b├Âylece Ethereum'un bir k├╝resel i┼člem a─č─▒ i├žin kapasitesini y├Ânetmesine imkan tan─▒yacak ge├žici bir y├╝kseltmedir.┬á

Giri┼č

Ethereum geli┼čtiricileri, b├╝y├╝yen kullan─▒c─▒ taban─▒n─▒n ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒layabilmek i├žin y─▒llard─▒r ├ž├Âz├╝mler aramaktad─▒r. Ethereum Y├╝kseltmeleri kapsam─▒nda Birle┼čtirme ve rollup'lar gibi ├Ânemli geli┼čtirmeler teklif edilmi┼čtir. Bu de─či┼čiklikler, Ethereum'un i┼člem oran─▒n─▒ art─▒rmas─▒na ve i┼člem maliyetlerini d├╝┼č├╝rmesine yard─▒mc─▒ olmu┼čtur.

Fakat ├╝cretler halen bir├žok ki┼či i├žin olduk├ža y├╝ksektir ve i┼člem oran─▒ da gereken seviyede de─čildir, bu da geni┼č ├žapl─▒ benimsenme h─▒z─▒n─▒ yava┼člatmaktad─▒r. Ethereum bu sorunu ├ž├Âzmek i├žin veri b├Âl├╝mlemeyi uzun vadeli ├ž├Âz├╝m├╝ haline getirmi┼čtir.

Veri b├Âl├╝mlemeyi hayata ge├žirmek uzun ve karma┼č─▒k bir s├╝re├ž oldu─ču i├žin ge├ži┼č ├ž├Âz├╝m├╝ olarak EIP-4844 teklif edilmi┼čtir. EIP-4844, Ethereum'u merkeziyetsizlikten veya g├╝venlikten ├Âd├╝n vermeden i┼člem oran─▒n─▒ saniyede yakla┼č─▒k 100.000 i┼čleme (TPS) ula┼čt─▒racak tam dankb├Âl├╝mleme i├žin haz─▒rlayacakt─▒r.

EIP-4844 nedir?

EIP, geli┼čtiricilerin Ethereum protokol├╝ i├žin yeni ├Âzellik ve ├ž├Âz├╝mler teklif etmesine imkan tan─▒yan bir protokol olan Ethereum Geli┼čtirme Teklifi anlam─▒na gelir. Proto-dank b├Âl├╝mleme ise ad─▒n─▒ iki Ethereum ara┼čt─▒rmac─▒s─▒ olan Proto Lambda ve Dankrad Feist'ten alm─▒┼čt─▒r.┬á┬á┬á

EIP-4844'├╝ anlayabilmeniz i├žin ├Âncelikle b├Âl├╝mlemenin ne oldu─čunu bilmeniz gerekir. Basit├že ifade edecek olursak, veritabanlar─▒n─▒ belirli veri segmentlerini y├Âneten daha k├╝├ž├╝k par├žalara b├Âlmenin, b├Âylece bu veritabanlar─▒n─▒n verimlili─čini ve performans─▒n─▒ art─▒rman─▒n bir yoludur.┬á

B├Âl├╝mleme, blockchain'e ve ├Âzellikle de Ethereum'a uyguland─▒─č─▒nda baz─▒ benzersiz ├Âzellikler kazan─▒r. Ethereum, i┼člem maliyetlerinin d├╝┼čmesine ve i┼člem oran─▒n─▒n artmas─▒na yard─▒mc─▒ olacak dankb├Âl├╝mleme ad─▒nda bir b├Âl├╝mleme t├╝r├╝n├╝ uygulamaya koymay─▒ planlamaktad─▒r. "├ľl├žeklenebilirlik katili" olarak adland─▒r─▒lan dankb├Âl├╝mlemenin Ethereum'un TPS'sini yakla┼č─▒k 100.000'e ├ž─▒karmas─▒ beklenmektedir.┬á

Buna kar┼č─▒l─▒k, 2023'├╝n birinci ├žeyre─či itibar─▒yla Ethereum temel katman─▒ yakla┼č─▒k 15 TPS ve katman 2 rollup'lar─▒ da yakla┼č─▒k 100 TPS'ye sahiptir. Bunlar yakla┼č─▒k de─čerler olsa da dankb├Âl├╝mlemenin etkisi a├ž─▒kt─▒r: Ethereum'un ├Âl├žeklenebilirli─čini onlarca kat art─▒rmas─▒na imkan tan─▒yacakt─▒r.

Dankb├Âl├╝mleme ile ├Ânceki Ethereum ve Ethereum d─▒┼č─▒ b├Âl├╝mleme teklifleri aras─▒ndaki temel farklardan biri dankb├Âl├╝mlemenin i┼člemler yerine veri blob'lar─▒ i├žin daha fazla alan sa─člamaya ├žal─▒┼čacak olmas─▒d─▒r (ileride bundan daha ayr─▒nt─▒l─▒ bahsedece─čiz).┬á

Dankb├Âl├╝mlemenin getirece─či bir di─čer yenilik ise her b├Âl├╝m i├žin farkl─▒ bir teklif verenin olmas─▒ yerine tek bir teklif verenin t├╝m b├Âl├╝mler i├žin i┼člemleri se├žti─či birle┼čik ├╝cret piyasas─▒d─▒r.┬á

Bu birle┼čik ├╝cret piyasas─▒n─▒n ├žal─▒┼čmas─▒n─▒ sa─člamak ve maksimal ├ž─▒kar─▒labilir de─čer (MEV) sorununu hafifletmek i├žin teklif veren/geli┼čtirici ayr─▒m─▒ ad─▒nda bir y├Ântem de uygulanacakt─▒r. Teklif veren, Ethereum protokol├╝ndeki bir do─črulay─▒c─▒d─▒r (Ethereum Birle┼čtirmesinden ├Ânce madenci olarak adland─▒r─▒lan ki┼čiler) ve bir sonraki bloka hangi i┼člemlerin dahil edilece─čini se├žer.┬á┬á

EIP-4844 (proto-dank b├Âl├╝mleme), tam dankb├Âl├╝mlemeden ├Ânce gelecek ve TPS'yi yakla┼č─▒k 1.000'e ├ž─▒karacak ad─▒md─▒r. Daha da ├Ânemlisi, EIP-4844 tam dankb├Âl├╝mlemeyi m├╝mk├╝n k─▒lacak ├Ânemli bir unsur olan veri "blob"lar─▒n─▒ kabul eden yeni bir i┼člem t├╝r├╝n├╝ kullan─▒ma sunacakt─▒r. EIP-4844'├╝n 2023'├╝n ikinci yar─▒s─▒nda uygulamaya konmas─▒ beklenmektedir, fakat gecikmeler ya┼čanabilir.

EIP-4844 Nas─▒l ├çal─▒┼č─▒r?

EIP-4844, blob ta┼č─▒yan i┼člemler ad─▒nda yeni bir i┼člem t├╝r├╝n├╝ kullan─▒ma sunacakt─▒r. Bu i┼člemler normal i┼člemlere benzerdir, fakat ikili b├╝y├╝k nesneler veya "blob"lar olarak adland─▒r─▒lan ek bilgi par├žalar─▒ i├žerir.┬á

Ethereum'a katk─▒da bulunanlardan Ben Edgington, EIP-4844'├╝ ┼ču ifadeyle ├Âzetler: "EIP-4844 blob'lar─▒ bloklara ba─člar". Blob ta┼č─▒yan i┼člemlerin blob'lar─▒ bloklara ba─člamas─▒yla blob ta┼č─▒yan bloklar─▒n idare edebilece─či veri miktar─▒ da artar.┬á

Ethereum'un daha fazla hesaplama g├╝c├╝ gerektirece─či, dolay─▒s─▒yla da merkezile┼čmeye yol a├žabilece─či i├žin b├╝y├╝k bloklara kar┼č─▒ olan duru┼ču g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nd─▒─č─▒nda bu yakla┼č─▒m, blok b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝ art─▒rmaya benzer g├Âr├╝nd├╝─č├╝ i├žin kafa kar─▒┼čt─▒r─▒c─▒ olabilir.┬á

Fakat blok alan─▒ ve blob alan─▒ aras─▒nda ├Ânemli farklar vard─▒r.

Blok alan─▒

Blob alan─▒

T├╝m d├╝─č├╝mler taraf─▒ndan g├Âr├╝lme

Evet

Evet

Uzun ├Âm├╝rl├╝l├╝k

Sonsuza kadar

Haftalar

EVM'ye g├Âr├╝n├╝rl├╝k

Evet

Hay─▒r

Depolama

Y├╝r├╝tme istemcisi

Mutabakat istemcisi

Boyut

~940 KB maksimum hedef

256 KB ba┼člang─▒├ž hedefi

Fiyatlama

Pahal─▒ (16 gas/bayt)

Çok ucuz

Blob'lar: Depolama ├╝creti s─▒n─▒rl─▒d─▒r ve y├╝r├╝tme ├╝creti yoktur, fakat t├╝m d├╝─č├╝mlerin bir bant geni┼čli─či ├╝creti ├Âdemesi gerekir. Kaynak: Ben Edgington

Blob'lar─▒n boyutu b├╝y├╝kt├╝r, fakat sonsuza kadar depolanan ve Ethereum Sanal Makinesi (EVM) taraf─▒ndan g├Âr├╝lebilen bloklar─▒n aksine blob'lar yaln─▒zca k─▒sa bir s├╝re i├žin kullan─▒labilir ve EVM taraf─▒ndan g├Âr├╝lemez. Buna ek olarak, blob'lar y├╝ksek hesaplama gerektiren y├╝r├╝tme katman─▒ yerine Ethereum mutabakat katman─▒nda yer al─▒r. En ├Ânemlisi de blob alan─▒, blok alan─▒ndan ├žok daha ucuzdur.┬á

EIP-4844, blob ta┼č─▒yan i┼člemleri kullan─▒ma sunman─▒n yan─▒ s─▒ra y├╝r├╝tme katman─▒ mant─▒─č─▒n─▒, do─črulama kurallar─▒n─▒, ├žok boyutlu ├╝cret piyasalar─▒n─▒ ve gelecekte tam dankb├Âl├╝mleme i├žin gerekli olan di─čer sistem de─či┼čikliklerini de uygulamaya koyacakt─▒r.

Fakat EIP-4844'├╝n tam dankb├Âl├╝mleme mant─▒─č─▒n─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒ uygulamaya koyacak olmas─▒na ra─čmen b├Âl├╝mlemeyi ba┼člatmayaca─č─▒n─▒ belirtmek de ├Ânemlidir. Bununla birlikte, EIP-4844 Ethereum'u geni┼č ├žapl─▒ benimseme i├žin gereken maliyet ve i┼člem oran─▒ seviyelerine bir ad─▒m daha yakla┼čt─▒rman─▒n yan─▒nda ├Âl├žeklendirmeye ve maliyeti d├╝┼č├╝rmeye y├Ânelik baz─▒ avantajlar da sunabilir.┬á┬á┬á┬á┬á

EIP-4844 Kullan─▒c─▒lara Nas─▒l Faydalar Sunacakt─▒r?

EIP-4844, Ethereum'un rollup odakl─▒ yol haritas─▒ kapsam─▒nda yer alan bir protokol y├╝kseltmesidir. EIP-4844'├╝n uygulamaya konmas─▒na y├Ânelik haz─▒rl─▒klar h─▒zla devam ederken baz─▒ geli┼čtirme a─člar─▒ halihaz─▒rda faaliyete ge├žirilmi┼č ve y├╝kseltme i├žin teknik ├Âzellikler neredeyse tamamlanm─▒┼čt─▒r.┬á

Kullan─▒c─▒lar, EIP-4844'├╝n uygulamaya konmas─▒n─▒n ard─▒ndan ├Âzellikle de i┼člem h─▒zlar─▒nda art─▒┼č ve ├╝cretlerde d├╝┼č├╝┼č bak─▒m─▒ndan kayda de─čer iyile┼čtirmeler g├Ârebilecektir. EIP-4844'├╝n ba┼čar─▒yla uygulamaya konmas─▒, Ethereum'a kripto para d├╝nyas─▒nda rakipleri kar┼č─▒s─▒ndan bir avantaj da sa─člayacakt─▒r.

Baz─▒ kullan─▒c─▒lar, silinmi┼č eski blob verilerine eri┼čmek isterlerse ne yapmalar─▒ gerekti─čini merak ediyor olabilir. Daha ├Ânce de belirtti─čimiz gibi blob'lar, di─čer protokoller taraf─▒ndan daha uzun s├╝reli─čine depolanmak ├╝zere olduk├ža g├╝venli bir ger├žek zamanl─▒ duyuru panosu sunmay─▒ ama├žlayan Ethereum mutabakat katman─▒nda yer al─▒r. Dolay─▒s─▒yla, blob'lar haftalar sonra silinse bile verileri ba┼čka bir yerde uzun vadeli olarak depolanm─▒┼č olacakt─▒r.

Son S├Âz

EIP-4844, daha b├╝y├╝k bir yol haritas─▒ kapsam─▒nda yer alan ve teklif veren/geli┼čtirici ayr─▒m─▒ (PBS) ve EIP-1559 blob ├╝cret ayarlamas─▒ gibi di─čer sistem y├╝kseltmeleriyle ba─člant─▒l─▒ olan olduk├ža karma┼č─▒k bir Ethereum protokol y├╝kseltmesidir.

EIP-4844'├╝n anlamak standart kullan─▒c─▒lar─▒ gelecekteki de─či┼čikliklere daha iyi haz─▒rlayacak olsa da bu de─či┼čikliklerin ├žo─čunun maliyetlerde d├╝┼č├╝┼č ve i┼člem h─▒zlar─▒nda art─▒┼č olarak yans─▒yaca─č─▒n─▒ da belirtmek ├Ânemlidir.

Ethereum protokol├╝ s├╝rekli olarak geli┼čmekte ve iyile┼čmektedir. EIP-4844, a─č─▒n becerilerini art─▒rmay─▒ ama├žlayan ve yak─▒n gelecekte hayata ge├žirilecek y├╝kseltmelerden biridir. EIP-4844'├╝n ba┼čar─▒yla uygulamaya konmas─▒, Ethereum'a k├╝resel bir i┼člem a─č─▒ olma yolunda rakiplerine kar┼č─▒ b├╝y├╝k bir avantaj sa─člayacakt─▒r.

Ek Okumalar

Sorumluluk Reddi ve Risk Uyar─▒s─▒:Bu i├žerik, size herhangi bir beyan veya garanti verilmeksizin yaln─▒zca genel bilgi sunma ve e─čitim amac─▒yla "oldu─ču gibi" sunulmaktad─▒r. Bu i├žerik finansal bir tavsiye olarak yorumlanmamal─▒d─▒r ve belirli bir hizmet veya ├╝r├╝n├╝n sat─▒n al─▒nmas─▒n─▒ ├Ânerme amac─▒ ta┼č─▒mamaktad─▒r. Daha fazla bilgi i├žin sorumluluk reddimizin tam metnini l├╝tfen buradan okuyun. Dijital varl─▒k fiyatlar─▒ dalgalanabilir. Yat─▒r─▒m─▒n─▒z─▒n de─čeri y├╝kselebilece─či gibi d├╝┼čebilir de ve yat─▒r─▒m yapt─▒─č─▒n─▒z tutar─▒ geri alamayabilirsiniz. Yat─▒r─▒m kararlar─▒n─▒z─▒n t├╝m sorumlulu─ču size aittir ve Binance ya┼čanacak hi├žbir kay─▒p i├žin sorumluluk kabul etmez. Yat─▒r─▒m tavsiyesi de─čildir. Daha fazla bilgi i├žin Kullan─▒m Ko┼čullar─▒ ve Risk Uyar─▒s─▒ b├Âl├╝mlerimize bakabilirsiniz.