Czym s─ů Bezterminowe kontrakty futures?
Strona Główna
Artykuły
Czym s─ů Bezterminowe kontrakty futures?

Czym s─ů Bezterminowe kontrakty futures?

Zaawansowany
Opublikowane Jul 15, 2019Zaktualizowane May 10, 2023
7m

Czym s─ů kontrakty futures?

Kontrakt futures (inaczej terminowy), to umowa kupna lub sprzeda┼╝y towaru, waluty lub innego instrumentu po okre┼Ťlonej cenie w okre┼Ťlonym czasie w przysz┼éo┼Ťci.

W przeciwie┼ästwie do tradycyjnych rynk├│w spot, transakcje na rynkach futures nie s─ů ÔÇ×rozliczaneÔÇŁ natychmiast. Handel kontraktami terminowymi opiera si─Ö na grze co najmniej dw├│ch kontrahent├│w, kt├│rzy zawieraj─ů┬ápomi─Ödzy sob─ů umow─Ö, a kt├│ra okre┼Ťla rozliczenie przedmiotu tego kontraktu w przysz┼éo┼Ťci. Ponadto rynek futures nie pozwala u┼╝ytkownikom na bezpo┼Ťredni zakup lub sprzeda┼╝ towar├│w lub aktyw├│w cyfrowych. Traderzy na rynkach futures handluj─ů kontraktami, a faktyczny obr├│t aktyw├│w, kt├│rych tyczy si─Ö dany kontrakt (lub ┼Ťrodk├│w pieni─Ö┼╝nych) nast─ůpi w przysz┼éo┼Ťci - po wykonaniu kontraktu.

Aby lepiej zrozumie─ç ten mechanizm pos┼éu┼╝my si─Ö prostym przyk┼éadem - kontraktem futures na fizyczny towar, czyli np. na pszenic─Ö lub z┼éoto. Na niekt├│rych tradycyjnych rynkach kontrakt├│w terminowych kontrakty towarowe oznaczane s─ů w specjalny spos├│b (nadawany jest im atrybut "for delivery"), co oznacza konieczno┼Ť─ç fizycznej dostawy towar├│w. W rezultacie oznacza to, i┼╝ przedmiot kontraktu - z┼éoto lub pszenica - musi by─ç przechowywany i transportowane, co powoduje dodatkowe koszty (ang. carrying costs). Co jednak warto zauwa┼╝y─ç, to fakt i┼╝ obecnie wiele rynk├│w kontrakt├│w futures skupionych jest wok├│┼é rozlicze┼ä got├│wkowych, co oznacza, ┼╝e na koniec kontraktu rozliczana jest tylko r├│wnowa┼╝na warto┼Ť─ç got├│wkowa bazowego aktywa, kt├│rego tyczy si─Ö kontakt (nie dochodzi do fizycznej wymiany towar├│w).

Dodatkowo cena z┼éota lub pszenicy na rynku kontrakt├│w futures mo┼╝e si─Ö r├│┼╝ni─ç w zale┼╝no┼Ťci od tego, jak daleko jest do daty rozliczenia kontraktu. Im d┼éu┼╝szy czas, tym wy┼╝sze b─Öd─ů carrying costs, a co za tym idzie wi─Öksza b─Ödzie te┼╝ niepewno┼Ť─ç na temat przysz┼éej ceny bazowego aktywa, co ostatecznie powoduje powstanie potencjalnej r├│┼╝nicy ceny tego aktywa mi─Ödzy rynkiem spot, a rynkiem kontrakt├│w terminowych.


Do czego przydaj─ů si─Ö kontrakty futures?

  • Hedhing i zarz─ůdzanie ryzykiem: to dwa g┼é├│wne powody wynalezienia kontrakt├│w terminowych.
  • Kr├│tka ekspozycja: traderzy zyskuj─ů mo┼╝liwo┼Ť─ç stawiania na wyniki aktyw├│w (wzrost ceny, spadek ceny), nawet je┼Ťli nie posiadaj─ů tych aktyw├│w.
  • Dost─Öp do d┼║wigni: dzi─Öki kontraktom futures mo┼╝liwe staje si─Ö wystawienie zlece┼ä, kt├│re przewy┼╝szaj─ů warto┼Ť─ç portfela tradera.┬á

Czym s─ů Bezterminowe kontrakty futures?

Bezterminowy kontrakt jest specjalnym typem kontaktu futures, ale w przeciwie┼ästwie do tradycyjnych futures├│w, nie ma ┼╝adnej daty wyga┼Ťni─Öcia. Tym samym raz otworzon─ů┬ápozycj─Ö (kontrakt) mo┼╝na trzyma─ç tak d┼éugo, jak Ci si─Ö to spodoba. Poza tym handel kontraktami perpetual opiera si─Ö na tzw. cenie indeksowej (ang. index price) bazowego aktywa. Index Price to nic innego jak ┼Ťrednia cena danego aktywa z najwa┼╝niejszych rynk├│w spot, na kt├│rym jest ono dost─Öpne. Przy wyliczaniu Index Price brany pod uwag─Ö jest r├│wnie┼╝ wolumen handlowy na badanych rynkach spot.

Tym samym, w przeciwie┼ästwie do tradycyjnych kontrakt├│w futures, bezterminowe kontrakty futures bardzo cz─Östo zamykane s─ů po po cenie, kt├│ra jest r├│wna lub jest bardzo zbli┼╝ona ceny bazowego aktywa na kt├│re zosta┼éy powo┼éane na rynkach spot. Jednak najwi─Öksz─ů r├│┼╝nic─ů mi─Ödzy tradycyjnymi kontraktami terminowymi a perpetual futures jest ÔÇśdata rozliczeniaÔÇÖ tych pierwszych.


Co oznacza Initial Margin?

Initial margin, to po prostu minimalna warto┼Ť─ç ┼Ťrodk├│w, kt├│r─ů musisz wp┼éaci─ç na specjalne konto, aby otworzy─ç lewarowan─ů pozycj─Ö (inaczej pozycj─Ö z d┼║wigni─ů). Dla przyk┼éadu, przy warto┼Ťci d┼║wigni wynosz─ůcej 10x, wp┼éacaj─ůc na swoje konto zabezpieczenie w postaci 100 BNB, b─Ödziesz m├│g┼é/mog┼éa zakupi─ç 1000 BNB. Tym samym Initial margin wynosi w tym przyk┼éadzie 10%. Initial margin, to ┼Ťrodki, kt├│re dzia┼éaj─ů jako zabezpieczenie dla Twojej zlewarowanej pozycji.


Co oznacza Maintenance Margin?

Maintenance margin, to inaczej minimalna kwota zabezpieczenia, kt├│r─ů nale┼╝y musisz posiada─ç na swoim koncie, aby Twoje otwarte pozycje handlowe nie zosta┼éy zamkni─Öte. Tym samym je┼Ťli Twoje saldo Maintenance margin spadnie poni┼╝ej tego poziomu, to w wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w spowoduje to pojawienie si─Ö tzw. margin call (pro┼Ťby o dodanie dodatkowych ┼Ťrodk├│w na konto) lub wykonania automatycznej likwidacji otwartych pozycji. Wi─Ökszo┼Ť─ç gie┼éd kryptowalut na kt├│rych dost─Öpne s─ů d┼║wignia i kontrakty terminowe, raczej wykona to drugie.

Innymi s┼éowy, initial margin, to warto┼Ť─ç, kt├│r─ů przekazujesz przy otwieraniu pozycji w formie jego zabezpieczenia, a maintenance margin odnosi si─Ö do minimalnego salda, jakie jest wymagane na Twoim koncie, a kt├│re jest potrzebne do utrzymania pozycji w statusie "otwarte". Maintenance margin jest warto┼Ťci─ů dynamiczn─ů, kt├│ra zmienia si─Ö w zale┼╝no┼Ťci od ceny rynkowej i salda Twojego konta (zabezpieczenia).


Co oznacza likwidacja?

Je┼Ťli warto┼Ť─ç Twojego zabezpieczenia spadnie poni┼╝ej warto┼Ťci maintenance margin, to Twoje konto futures mo┼╝e zosta─ç zlikwidowane. Na platformie Binance Futures likwidacja mo┼╝e zosta─ç wykonana z r├│┼╝nych powod├│w, w zale┼╝no┼Ťci od aktualnego stopnia ryzyka (wyliczonego na Twoim koncie) i d┼║wigni finansowej ka┼╝dego z u┼╝ytkownik├│w (a wi─Öc warto┼Ťci ich zabezpieczenia i ekspozycji netto). Im wi─Öksza ca┼ékowita warto┼Ť─ç pozycji, tym wi─Ökszy b─Ödzie wymagalny margin.

Mechanizm dzia┼éania likwidacji r├│┼╝ni si─Ö w zale┼╝no┼Ťci od rynku i gie┼édy. W przypadku Binance Futures, za likwidacj─Ö na poziomie 1 (ekspozycja netto poni┼╝ej 500 000 USDT) pobierana jest op┼éata w wysoko┼Ťci 0,5% tzw. nominal fee. Je┼Ťli na koncie znajduj─ů si─Ö dodatkowe ┼Ťrodki po likwidacji, pozosta┼éa cz─Ö┼Ť─ç jest zwracana u┼╝ytkownikowi. Je┼Ťli po likwidacji saldo u┼╝ytkownika b─Ödzie ujemne, to uznaje si─Ö go za bankruta.

Pami─Ötaj, ┼╝e w przypadku wymuszonej likwidacji, to Ty ponosisz dodakowe op┼éaty. Aby tego unikn─ů─ç, mo┼╝esz zamkn─ů─ç pozycje przed osi─ůgni─Öciem ceny likwidacji lub doda─ç wi─Öcej ┼Ťrodk├│w na konto jako zabezpieczenie - powoduj─ůc, ┼╝e cena likwidacji b─Ödzie oddala─ç si─Ö od bie┼╝─ůcej ceny rynkowej.


Co to Funding rate?

Funding, to najpro┼Ťciej m├│wi─ůc regularne p┼éatno┼Ťci mi─Ödzy kupuj─ůcymi, a sprzedaj─ůcymi, kt├│re wykonywane s─ů w zgodzie z funding rate. W momencie gdy wska┼║nik funding rate jest wi─Ökszy od zera (dodatni), traderzy z otwartymi pozycjami long (nabywcy kontrakt├│w) musz─ů p┼éaci─ç tym traderom, kt├│rzy otworzyli pozycje short (sprzedaj─ůcy kontrakty). W drug─ů stron─Ö zasada dzia┼éania wygl─ůda analogicznie. Je┼╝eli wska┼║nik funding rate jest mniejszy od zera (ujemny), to shortuj─ůcy p┼éacom longuj─ůcym.

Funding rate opiera si─Ö na dw├│ch komponentach: stopie procentowej (ang. intereset rate) i premii (premium). W przypadku platformy Binance Futures stopa procentowa jest sta┼éa i wynosi 0,03%, a premia zmienia si─Ö w zale┼╝no┼Ťci od wielko┼Ťci w r├│┼╝nicy w cenie mi─Ödzy rynkiem futures, a rynkiem spot. Binance nie pobiera ┼╝adnych op┼éat za transfery ┼Ťrodk├│w zwi─ůzane z fundingiem, poniewa┼╝ s─ů one realizowane bezpo┼Ťrednio pomi─Ödzy u┼╝ytkownikami.

Podsumowuj─ůc, je┼╝eli wi─Öc na rynku bezterminowych kontrakt├│w futures cena b─Ödzie wy┼╝sza ni┼╝ na rynku spot, posiadacze d┼éugich pozycje musz─ů zap┼éaci─ç posiadaczom kr├│tkich pozycji funding rate, ze wzgl─Ödu na dodatni─ů warto┼Ť─ç tego wska┼║nika. Zazwyczaj w takiej sytuacji cena bazowego aktywa ulega obni┼╝eniu, poniewa┼╝ traderzy zamykaj─ů swoje d┼éugie pozycje i otwieraj─ů pozycje kr├│tkie.


Co to Mark price?

Mark price, to wska┼║nik wskazuj─ůcy na szacunkow─ů rzeczywist─ů warto┼Ť─ç kontraktu (fair price) w por├│wnaniu do jego rzeczywistej ceny handlowej (ostatniej ceny spotkanej na rynku). Wska┼║nik mark price zapobiega wykonywaniu si─Ö niepotrzebnych likwidacji, kt├│re mog─ů si─Ö zdarzy─ç, gdy rynek jest bardzo niestabilny.

Tym samym, o ile Index price jest powi─ůzany z cen─ů aktywa bazowego na rynkach spot, to wska┼║nik Mark price reprezentuje tzw. fair value danego kontraktu futures. Na Binance mark price opiera si─Ö na wska┼║nikach Index Price oraz funding rate. Wska┼║nik mark price odgrywa r├│wnie┼╝ znacz─ůc─ů rol─Ö w obliczaniu niezrealizowanych zysk├│w lub strat (ang. ÔÇťunrealized PnLÔÇŁ).


Co oznacza PnL?

PnL to angielski skr├│t od "profits and loss". Oznacza zysk i strat─Ö i mo┼╝e by─ç zrealizowany lub niezrealizowany. Za ka┼╝dym razem, gdy na rynkach kontrakt├│w futures Tw├│j kontrakt pozostaje otwarty, to Tw├│j wska┼║nik PnL oznacza niezrealizowane zyski lub straty, co oznacza, ┼╝e ulega ci─ůg┼éym zmianom w odpowiedzi na ruchy cen na rynku. Po zamkni─Öciu pozycji niezrealizowany PnL staje si─Ö zrealizowanym PnL (cz─Ö┼Ťciowo lub ca┼ékowicie zrealizowanym).

Poniewa┼╝ zrealizowany PnL odnosi si─Ö do zysku lub straty pochodz─ůcej z zamkni─Ötych ju┼╝ pozycji, to wska┼║nik ten nie ma bezpo┼Ťredniego zwi─ůzku z mark price, a jedynie z cen─ů wykonania zlece┼ä. Z drugiej strony niezrealizowany PnL ulega ci─ůg┼éym zmianom i jest g┼é├│wnym czynnikiem branym pod uwag─Ö przy okazji wyliczania wska┼║nika likwidacji. Co za tym idzie, wska┼║nik mark price s┼éu┼╝y do zapewnienia, ┼╝e niezrealizowane PnL s─ů wyliczone dok┼éadnie i s─ů dla tradera sprawiedliwe.


Co składa się na Insurance Fund?

M├│wi─ůc najpro┼Ťciej, Insurance fund zapobiega sytuacji w kt├│rej salda trader├│w spadn─ů poni┼╝ej zera. Fundusz ten jednocze┼Ťnie zapewnia zyski traderom, kt├│rym uda┼éo si─Ö poprawnie (z zyskiem) zamkn─ů─ç swoje pozycje.

Aby lepiej zilustrowa─ç dzia┼éanie funduszu Insurance Fund, za┼é├│┼╝my, ┼╝e Zbyszek jest traderem kontrakt├│w futures i obecnie ma 2000 USDT na swoim koncie futures w Binance. Zbyszek wykorzystuje te ┼Ťrodki do otworzenia d┼éugiej pozycji na lewarze 10x BNB po 20 USDT za sztuk─Ö. Pami─Ötaj, ┼╝e Zbyszek w momencie otwarcia pozycji, kupuje kontrakty na BNB od innego tradera, a nie od Binance. Po drugiej stronie handlu mamy ┼üukasza, kt├│ry wcze┼Ťniej otworzy┼é pozycj─Ö kr├│tk─ů (ang. short) o takiej samej wielko┼Ťci, co Zbyszek.

Ze wzgl─Ödu otworzenie pozycji przez Zbyszka z 10-krotn─ů d┼║wigni─ů finansow─ů, pozycja Zbyszka opiewa na wielko┼Ť─ç 100 BNB (o warto┼Ťci 20 000 USDT). Zabezpieczeniem dla jego pozycji s─ů fundusze wp┼éacone na jego konto w wysoko┼Ťci 2 000 USDT. Je┼Ťli jednak cena BNB spadnie z 20 do 18 USD, Zbyszek mo┼╝e zdecydowa─ç o automatycznym zamkni─Öciu swojej pozycji. Oznacza to, ┼╝e jego aktywa z otwartej pozycji zostan─ů zlikwidowane, a co za tym idzie r├│wnie┼╝ i jego zabezpieczenie w wysoko┼Ťci 2000 USDT ca┼ékowicie utracone.

Je┼Ťli z jakiegokolwiek powodu system nie b─Ödzie w stanie zamkn─ů─ç pozycji Zbyszka na czas, a cena rynkowa spadnie jeszcze bardziej, to w takiej sytuacji uruchomiony zostanie Insurance Fund. ┼Ürodki zgromadzone na funduszu pokrywa─ç b─Öd─ů straty, dop├│ki pozycja Zbyszka nie zostanie zamkni─Öta. w Sytuacji Zbyszka fundusz niewiele zmienia, poniewa┼╝ i tak zosta┼é zlikwidowany, a jego saldo wynosi zero, ale z drugiej strony fundusz zapewnia Bobowi uzyskanie zysk├│w z takiej sytuacji. Bez funduszu ubezpieczeniowego saldo Zbyszka nie tylko spad┼éoby z poziomu 2000 USDT do zera, ale mog┼éoby r├│wnie┼╝ sta─ç si─Ö ujemne.

W praktyce jednak pozycja otworzona przez Zbyszka prawdopodobnie zosta┼éaby i tak zamkni─Öta du┼╝o wcze┼Ťniej poniewa┼╝ jego wska┼║nik maintenance margin ju┼╝ w momencie spadku ceny by┼éby mniejszy ni┼╝ wymagane minimum. Op┼éaty likwidacyjne s─ů przekazywane bezpo┼Ťrednio do Funduszu Ubezpieczeniowego, a wszelkie pozosta┼ée ┼Ťrodki s─ů zwracane u┼╝ytkownikom.

Insurance Fund jest wi─Öc mechanizmem, kt├│ry pozwala na wykorzystanie ┼Ťrodk├│w w postaci zabezpieczenia od trader├│w, kt├│rych pozycje zosta┼éy zlikwidowane do pokrycia strat trader├│w, kt├│rzy zbankrutowali. W normalnych warunkach rynkowych oczekuje si─Ö, ┼╝e fundusz ubezpieczeniowy b─Ödzie stale r├│s┼é w miar─Ö ilo┼Ťci likwidacji u┼╝ytkownik├│w.

Podsumowuj─ůc, Insurance Fund powi─Öksza si─Ö, gdy dochodzi do likwidacji pozycji trader├│w zanim wystawione przez nich pozycje osi─ůgn─ů ┬ápr├│g rentowno┼Ťci lub osi─ůgn─ů warto┼Ť─ç ujemn─ů. W bardzo ekstremalnych sytuacjach w kt├│rych system mo┼╝e nie by─ç w stanie zamkn─ů─ç wszystkich pozycji w ruch wchodz─ů ┼Ťrodki zgromadzone w Funduszu. O ile do takiej sytuacji dochodzi bardzo rzadko, to mo┼╝e si─Ö to zdarzy─ç w okresach du┼╝ej ┬ázmienno┼Ťci cen aktyw├│w lub niskiej ┬áp┼éynno┼Ťci na danym rynku.


Na czym polega Auto-deleveraging?

Auto-deleveraging - dos┼éownie automatyczne zmniejszanie zad┼éu┼╝enia - odnosi si─Ö do sytuacji w kt├│rej dochodzi do likwidacji pozycji tradera, kt├│ra ma miejsce tylko wtedy, gdy Fundusz Ubezpieczeniowy przestanie funkcjonowa─ç (z r├│┼╝nych przyczyn). Chocia┼╝ jest to ma┼éo prawdopodobne, takie zdarzenie wymaga┼éoby od trader├│w, kt├│rzy osi─ůgn─Öli zysk na swoich pozycjach wniesienia cz─Ö┼Ťci tych zysk├│w na poczet pokrycia strat trader├│w, kt├│rym si─Ö nie powiod┼éo. Niestety, ze wzgl─Ödu na zmienno┼Ť─ç wyst─Öpuj─ůc─ů na rynkach kryptowalut oraz wysok─ů d┼║wigni─Ö oferowan─ů klientom, nie mo┼╝na w pe┼éni unikn─ů─ç mo┼╝liwo┼Ťci wyst─ůpienia takiej sytuacji.

Co jednak warto podkre┼Ťli─ç, to tzw. counterparty liquidation jest ostateczno┼Ťci─ů, po kt├│r─ů si─Öga si─Ö, gdy Insurance Fund nie jest w stanie pokry─ç wszystkich zlikwidowanych pozycji. Zazwyczaj r├│wnie┼╝ pozycje o najwy┼╝szym wska┼║niku zysku (i d┼║wigni finansowej) s─ů tymi z kt├│rych pobieranych jest najwi─Öcej ┼Ťrodk├│w na ten cel. Binance korzysta ze wska┼║nika, kt├│ry informuje u┼╝ytkownik├│w na kt├│rym miejscu znajduj─ů si─Ö ich otwarte pozycje, na wypadek wyst─ůpienia counterparty liquidation.

Na platformie ┬áBinance Futures system podejmuje wszelkie mo┼╝liwe kroki, aby unikn─ů─ç sytuacji w kt├│rej dochodzi do auto-deleveragingu. Na platform─Ö wdro┼╝onych zosta┼éo wiele specjalistycznych funkcji minimalizuj─ůcych skutki wyst─ůpienia takiej sytuacji dla trader├│w. Je┼Ťli jednak kiedykolwiek dojdzie do sytuacji w kt├│rej konieczne b─Ödzie przeprowadzenie counterparty liqudation, to proces ten zostanie przeprowadzony bez ┼╝adnych op┼éat dla trader├│w, a wszyscy traderzy dotkni─Öci t─ů spraw─ů zostan─ů o tym niezw┼éocznie poinformowani. U┼╝ytkownicy mog─ů r├│wnie┼╝ w ka┼╝dym momencie zadecydowa─ç o ponownym wej┼Ťciu na swoje poprzednie pozycje.