Chainlink (LINK) Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Chainlink (LINK) Nedir?

Chainlink (LINK) Nedir?

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi
Yay─▒nlanma: Nov 20, 2020G├╝ncellenme: Feb 23, 2023
5m

K─▒sa ├ľzet

Chainlink, kripto para d├╝nyas─▒nda en yayg─▒n kullan─▒lan projelerden biri haline gelmi┼čtir. Ethereum ├╝zerindeki ak─▒ll─▒ kontratlara d─▒┼čar─▒dan veri sunabilen merkeziyetsiz bir oracle (uzman) hizmetidir. Di─čer bir deyi┼čle, blockchainleri ger├žek d├╝nyaya ba─člar.

Chainlink'i, s├╝rekli ger├že─če en yak─▒n bilgiyi elde etmeye ├žal─▒┼čan ve bilge ki┼čilerden olu┼čan bir komite gibi d├╝┼č├╝nebilirsiniz. Peki, bu grup neden di─čerlerinden daha g├╝venilir olarak kabul edilebilir? Detaylar makalemizde.

 

Giri┼č┬á

Ak─▒ll─▒ kontratlar, blockchain ├╝zerindeki anla┼čmalar─▒ otomatik hale getirir. Bilgileri de─čerlendirir ve belirli ko┼čullar kar┼č─▒lan─▒yorsa uygulamaya ge├žerler. Fakat bu bir soruna da neden olur.

Blockchainlerin d─▒┼č verilere ba┼čar─▒yla ula┼čmas─▒ m├╝mk├╝n de─čildir. Zincir d─▒┼č─▒ veriyle zincir ├╝zerindeki veriyi birbirine ba─člamak, ak─▒ll─▒ kontratlar─▒n kar┼č─▒s─▒ndaki en b├╝y├╝k zorluktur.

Chainlink bu sorunu merkeziyetsiz bir oracle (uzman) hizmeti sunarak ├ž├Âzmeye ├žal─▒┼č─▒r. K─▒saca bir oracle, d─▒┼č verileri ak─▒ll─▒ kontratlar─▒n anlayabilece─či bir dile ├ževiren (ya da tam tersi) bir yaz─▒l─▒md─▒r. Oracle'lar hakk─▒nda daha fazla bilgi edinmek isterseniz Blockchain Oracle'lar─▒ Nedir? makalemizi okuyabilirsiniz.

Peki Chainlink'i di─čer blockchain oracle'lar─▒ndan farkl─▒ k─▒lan nedir? ┼×imdi, bunu inceleyelim.┬á

 

Chainlink, ak─▒ll─▒ kontratlar─▒n d─▒┼č veri kaynaklar─▒na ba─članmas─▒na imkan tan─▒yan, blockchain temelli merkeziyetsiz bir oracle a─č─▒d─▒r. Buna API'lar, i├ž sistemler ve di─čer t├╝rde d─▒┼č veri kaynaklar─▒ dahil olabilir. LINK ise a─č ├╝zerindeki bu oracle hizmetine ├Âdeme yapmak i├žin kullan─▒lan bir ERC-20 token─▒d─▒r.

Chainlink'i┬ámerkeziyetsiz k─▒lan nedir? Bunun i├žin ├Âncelikle merkezi bir oracle'─▒n ne oldu─čunu anlamam─▒z gerekir. Tahmin edebilece─činiz gibi merkezi oracle, ak─▒ll─▒ kontrata d─▒┼č veri sunan tek bir kaynakt─▒r. Tek kaynak olmas─▒ bir├žok sorun yaratabilir. Bir oracle yanl─▒┼č veriler sunarsa ne olur? Bu oracle'a dayanan t├╝m sistemler ├ž├Âker. Buna genellikle ÔÇťoracle sorunuÔÇŁ denir ÔÇô ve Chainlink'in ├ž├Âzmeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ sorun da budur.


Chainlink, ak─▒ll─▒ kontratlara sunulan veriyi m├╝mk├╝n oldu─čunca g├╝venilir ve do─čru hale getirmek i├žin bir node (d├╝─č├╝m) a─č─▒ kullan─▒r.

Bir ak─▒ll─▒ kontrat─▒n ger├žek d├╝nyadan verilere ihtiyac─▒ oldu─čunu ve bunun i├žin bir talep g├Ânderdi─čini varsayal─▒m. Chainlink protokol├╝ bu etkinli─či kaydeder ve talebe y├Ânelik ÔÇťfiyat teklifleriniÔÇŁ almak i├žin Chainlink node'lar─▒na y├Ânlendirir.

Bu s├╝reci g├╝├žl├╝ k─▒lan ise Chainlink'in┬ábirden fazla kaynaktan gelen veriyi do─črulayabilmesidir. Chainlink, dahili bir itibar sistemi sayesinde hangi kaynaklar─▒n g├╝venilir oldu─čunu olduk├ža y├╝ksek bir do─čruluk pay─▒yla belirleyebilir. Bu da sonu├žlar─▒n do─črulu─čunu b├╝y├╝k oranda art─▒r─▒r ve ak─▒ll─▒ kontratlar─▒ her t├╝rden sald─▒r─▒ya kar┼č─▒ korur.

Peki, bunun LINK'le ba─člant─▒s─▒ nedir? Veri talebinde bulunan ak─▒ll─▒ kontratlar, Chainlink node operat├Ârlerine hizmetleri kar┼č─▒l─▒─č─▒nda LINK ile ├Âdeme yapar. Fiyat, node operat├Ârleri taraf─▒ndan bu verinin piyasa ko┼čullar─▒na g├Âre belirlenir.

Node operat├Ârleri, projeye uzun vadeli kat─▒l─▒m─▒ garanti alt─▒na almak i├žin a─čda staking de yapar. Bitcoin'in kripto ekonomik modeline benzer ┼čekilde Chainlink node operat├Ârleri de zarar verme hedefli olma yerine g├╝venilir olma y├Ân├╝nde te┼čvik edilir.


Merkeziyetsiz Finans (DeFi) daha pop├╝ler hale geldi─činden bu yana, y├╝ksek kalitede oracle hizmetlerine y├Ânelik talep de artm─▒┼čt─▒r. En nihayetinde, bu projelerin b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču bir ┼čekilde ak─▒ll─▒ kontratlar─▒ kullan─▒r ve d├╝zg├╝n bir ┼čekilde ├žal─▒┼čmaya devam edebilmek i├žin d─▒┼č verilere de ihtiya├ž duyar.

DeFi platformlar─▒, merkezi oracle hizmetlerini kullan─▒rsa oracle manip├╝lasyonuyla fla┼č kredi sald─▒r─▒lar─▒ da dahil olmak ├╝zere farkl─▒ bir├žok t├╝rde sald─▒r─▒ya kar┼č─▒ a├ž─▒k hale gelebilir. Bunun gibi birka├ž ├Ârnek halihaz─▒rda ya┼čanm─▒┼čt─▒r ve merkezi oracle'lar yayg─▒nl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝rmeye devam ederse benzer durumlar─▒n daha da fazla ya┼čanmas─▒ olas─▒d─▒r.

Bir├žok ki┼či Chainlink'in t├╝m bu sorunlar─▒ ├ž├Âzebilece─čini d├╝┼č├╝nme e─čilimindedir ÔÇô fakat bu do─čru olmayabilir. Chainlink'in teknolojisine dayanan Synthetix, Aave ve di─čer t├╝m projelere ra─čmen yeni t├╝rde riskler de ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r. Ayn─▒ oracle hizmeti ├žok fazla platform taraf─▒ndan kullan─▒l─▒rsa, Chainlink'in aniden ├žal─▒┼čamaz hale gelmesi durumunda bu platformlar─▒n tamam─▒ da hizmet d─▒┼č─▒ kal─▒r.

Bunun ya┼čanmas─▒ d├╝┼č├╝k bir olas─▒l─▒kt─▒r. En nihayetinde Chainlink, tek hata noktas─▒na sahip olmamas─▒ gereken merkeziyetsiz bir oracle hizmetidir. Yine de Eyl├╝l 2020'de Chainlink node'lar─▒ bir ÔÇťspam sald─▒r─▒s─▒naÔÇŁ maruz kalm─▒┼č ve sald─▒rgan node operat├Âr├╝ c├╝zdanlar─▒ndan 700 ETH kadar fon ├žekmi┼čtir. Sald─▒r─▒ k─▒sa s├╝rede ├ž├Âz├╝mlenmi┼čtir, fakat bu ├Ârnek t├╝m sistemlerin k├Ât├╝ niyetli hareketlere kar┼č─▒ tamamen dayan─▒kl─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ g├Âsteren bir hat─▒rlatmad─▒r.


LINK'in maksimum arz─▒ 1 milyar tokend─▒r. Bunlar─▒n %35'i, 2017 y─▒l─▒nda yap─▒lan ICO'da sat─▒lm─▒┼čt─▒r. Yakla┼č─▒k 300 milyonu ise projeyi kuran ┼čirketin elindedir.

Di─čer bir├žok kripto varl─▒─č─▒n aksine LINK, dola┼č─▒mdaki arz─▒ art─▒ran madencilik ya da staking s├╝re├žlerine sahip de─čildir.


LINK'in kendine ait yerel bir blockchaini yoktur. Ethereum blockchaini ├╝zerindeki bir tokend─▒r. LINK tokenlar─▒, ERC-20 standard─▒n─▒n bir uzant─▒s─▒ olan ERC-667 standard─▒ndad─▒r. K─▒sacas─▒, Trust Wallet ve MetaMask gibi desteklenen herhangi bir c├╝zdanda LINK saklayabilirsiniz.

 

Daha ├Ânce bahsetti─čimiz gibi Chainlink node operat├Ârleri, veriyi sat─▒n almak isteyenlere bir fiyat teklifi sunma yolu olarak LINK stake edebilir. "Kazanan" teklife sahip node operat├Âr├╝, talepte bulunan ak─▒ll─▒ kontrata bilgi sunmal─▒d─▒r. Node operat├Ârlerine yap─▒lan t├╝m ├Âdemeler LINK tokenlarla ger├žekle┼čtirilir.

Bu yakla┼č─▒m, node operat├Ârlerini tokenlar─▒ biriktirmeye devam etmeye te┼čvik eder. Neden? ├ç├╝nk├╝ daha fazla tokena sahip olmak, gitgide daha b├╝y├╝k veri kontratlar─▒na eri┼čim sa─člamak anlam─▒na gelir. Bir node operat├Âr├╝ kurallara uymazsa, bu operat├Âr├╝n LINK tokenlar─▒ elinden al─▒n─▒r.

 

Ô×č┬áKripto para d├╝nyas─▒na girmek mi istiyorsunuz? Binance'ten LINK sat─▒n alabilirsiniz!

 

Kripto projelerin, topluluk ├╝yelerine bir isim vermesiyle s─▒k├ža kar┼č─▒la┼č─▒l─▒r. Chainlink de ÔÇťLINK MarinesÔÇŁ (LINK Denizcileri) ile bunun en eski ve ba┼čar─▒l─▒ ├Ârneklerinden biridir.

Bu tarz bir topluluk geli┼čtirme yakla┼č─▒m─▒, kripto para d├╝nyas─▒nda gitgide daha etkili bir pazarlama takti─či haline gelmektedir. Destek veren temel grup, proje i├žin etkile┼čim ve sosyal medya ilgisi yaratabilir. Bunun olumlu etkisi de di─čer ├Âl├ž├╝tlere yans─▒yabilir.

 

Son d├╝┼č├╝nceler

Chainlink'in teknolojisi, DeFi ve daha geni┼č ├žapl─▒ ekosistemin temel direklerinden biri oldu─čunu ispat etmi┼čtir. Bu durum Ethereum DeFi i├žin risk te┼čkil etse de g├╝venilir d─▒┼č kaynaklar, sa─čl─▒kl─▒ zincir ├╝st├╝ ├╝r├╝n ekosistemleri i├žin en ├Ânemli yap─▒ ta┼člar─▒ndan biridir.