Жарыш чабуулу

Орто
Жаңыртылган Aug 26, 2026

Жарыш чабуулу деген эмне?

Жарыш чабуулу - бул кош чыгымдоонун бир түрү. Анда чабуулчу бир эле каражатты сарптаган, бири-бирине карама-каршы келген эки транзакцияны бир убакта түзүп, аларды алуучуну адаштыруу максатында атайын ыкма менен тармакка жайылтат.

Анын максаты мерчантты төлөм алынганына ишендирүү, ошол эле учурда экинчи карама-каршы транзакция ошол эле коиндерди кайрадан чабуулчуга же башка дарекке жөнөтөт.

Жарыш чабуулдары негизинен тастыкталбаган транзакцияларды акыркы төлөм катары кабыл алган тараптарга багытталып, алар көбүнчө нөлдүк тастыктоосу бар төлөмдөр деп аталат.

Тармак кайсы транзакциянын жарактуу экенин азырынча биротоло каттай элек болгондуктан, жыйынтыкка таасир этүүгө мүмкүн болгон кыска убакыт аралыгы пайда болот. Ошондуктан бул чабуул өзгөчө сатуучу товарларды же кызматтарды дароо берген тез төлөм учурларында актуалдуу болуп саналат.

Жарыш чабуулу кантип иштейт?

Кадимки сценарийде чабуулчу мерчантка бир транзакцияны жөнөтөт жана дээрлик ошол эле учурда ошол эле коиндерди өзүнө сарптаган атаандаш транзакцияны тармакка жайылтат. Эки транзакция тең тармактагы ар башка блокчейн түйүндөрдүн эс тутум пулуна (мемпулга) түшөт.

Блокчейн түйүндөрү эки транзакцияны ар башка тартипте алышы мүмкүн болгондуктан, алар кайсы транзакция мыйзамдуу экендиги боюнча убактылуу бир пикирге келе алышпайт.

Акыркы жыйынтыгында блокко бир гана транзакция кошула алат. Эгерде майнерлер коиндерди чабуулчунун дарегине кайтарган транзакцияны тастыктаса, мерчантка жөнөтүлгөн төлөм жараксыз деп эсептелет.

Чабуулчу төлөм транзакциясын жеткирүү үчүн түздөн-түз мерчанттын блокчейн түйүнүнө туташуу аркылуу өзүнүн мүмкүнчүлүгүн жогорулата алат. Ошол эле учурда карама-каршы транзакцияны тармактын калган бөлүгүнө кеңири жайылтат. Эгерде мерчант төлөмдү кандайдыр бир ырастоо алынганга чейин кабыл алса, анда ал каражатсыз калышы мүмкүн.

Жарыш чабуулунун тобокелдигин кантип азайтуу керек

Жарыш чабуулуна кабылуу коркунучун азайтуунун эң натыйжалуу жолу бул төлөмдү акыркы деп эсептөөдөн мурун бир же бир нече блок тастыктоолорун күтүү. Транзакция блокко киргизилип, анын үстүнө кошумча блоктор түзүлгөндөн кийин, аны жокко чыгаруу барган сайын татаалдашып, чыгымы көбөйөт.
Ири суммадагы төлөмдөрдү иштеткен мерчанттар транзакциянын кайтарылып кетүү ыктымалдыгын азайтуу үчүн көбүнчө бир нече тастыктоосун күтүшөт. Белгилей кетүүчү нерсе, жарыш чабуулу айнинг кубаттуулугунун көпчүлүгүн көзөмөлдөөнү талап кылат жана буга чейин тастыкталган транзакцияларды кайра өзгөртүүгө мүмкүндүк берген 51% чабуулунан айырмаланат. Ал эми жарыш чабуулу мындай деңгээлдеги ресурстарды талап кылбайт, бирок адатта нөлдүк тастыктоосу бар төлөмдөр кабыл алынган учурларда гана ийгиликтүү болот.

Иш жүзүндө блок тастыктоолорун күтүү, карама-каршы транзакциялардын бар-жогун көзөмөлдөө жана тастыкталбаган төлөмдөрдү дароо кабыл алуудан баш тартуу жарыш чабуулунун ийгиликтүү аткарылуу ыктымалдыгын кыйла төмөндөтөт.