Keccak

Өркүндөтүлгөн
Жаңыртылган Oct 10, 2026

Keccak деген эмне?

Keccak — Коопсуз хэш алгоритми (SHA) үй-бүлөсүнүн эң жаңы мүчөсү болгон SHA-3түн негизин түзгөн криптографиялык хэш функциясы.

SHA деген эмне?

SHA — «Коопсуз хэш алгоритми» деген аталыштын кыскартылышы. Бул АКШнын Улуттук стандарттар жана технологиялар институту (NIST) жарыялаган криптографиялык хэш функцияларынын стандарттарынын топтому.

Keccak’ты Гвидо Бертони, Йоан Дамен, Михаэль Питерс жана Жиль Ван Асшеден турган европалык криптографтар командасы иштеп чыккан (Дамен AES шифрин да биргелешип иштеп чыккан).

Keccak маалыматтарды шифрлөө сыяктуу башка максаттарда да колдонулушу мүмкүн, бирок ал көбүнчө хэш функциясы катары белгилүү. Ал SHA-2дегидей эле чыгыш өлчөмдөрүн (224, 256, 384 жана 512 бит) берет, бирок анын ички механизми кыйла башкача. Ошондуктан аны жөн гана коопсузураак эмес, заманбапыраак альтернатива катары сыпатташат.

SHA-1ден SHA-2ге

SHA-1ге каршы теориялык чабуулдар 2004 жана 2005-жылдары пайда болуп, анын узак мөөнөттүү ишенимдүүлүгүнө байланыштуу кооптонууларды жараткан. АКШнын Улуттук коопсуздук агенттиги (NSA) иштеп чыккан SHA-2 NIST тарабынан 2001-жылы жарыяланган, бирок SHA-1ден SHA-2ге өтүү жай жүргөн.

2017-жылдын башына карата негизги браузерлер жана сертификат берүүчү органдар бул өтүүнү дээрлик аякташкан. 2017-жылдын февралында Google жана CWI Amsterdam изилдөөчүлөрү SHA-1ге каршы биринчи практикалык коллизиялык чабуул болгон SHAttered’ди жарыялашкан (анда чабуулчу коопсуздук системасын бир эле хэшти түзгөн эки башка киргизүү менен алдай алат). Ошондон бери SHA-1 коллизияларга туруктуулук жагынан коопсуз эмес деп эсептелет, ал эми NIST 2030-жылга чейин бардык колдонмолордо SHA-1ди колдонууга тыюу салуу планын жарыялаган.

SHA-3 конкурсу

NIST 2007-жылы жаңы хэш алгоритмин иштеп чыгуу үчүн ачык конкурс баштаган. Ал кезде SHA-2ге каршы олуттуу чабуул иш жүзүндө көрсөтүлө элек болчу, бирок жаңы функцияны иштеп чыгуу жана стандартташтыруу бир нече жылды талап кылгандыктан, NIST мындай чабуул пайда боло электе эле мураскер алгоритм даяр болушун каалаган. Төрт адамдан турган команда Keccak’ты 2008-жылы конкурска сунуштаган, ал эми 2012-жылдын октябрында NIST аны жеңүүчү алгоритм катары тандаган. 2015-жылы ал FIPS 202 (Федералдык маалыматты иштетүү стандарттары) катары стандартташтырылып, SHA үй-бүлөсүнө расмий түрдө SHA-3 катары кошулган.

Keccak кантип иштейт: губка түзүлүшү

Keccak тандалышынын себептеринин бири — анын инновациялык ички түзүлүшү. SHA-1 жана SHA-2 маалыматтарды белгиленген өлчөмдөгү блоктор менен иштетип, ар бир блоктун жыйынтыгын кийинкисине байланыштырган Меркле-Дамгорд түзүлүшүнө таянат. Ал эми Keccak губка түзүлүшүн колдонот: киргизүү маалыматтарын ички абалга «сиңирип», андан кийин керектүү узундуктагы чыгышты «сыгып чыгарат». Бул түзүлүш мурунку SHA функцияларынан түп-тамырынан айырмаланат жана SHAKE128 менен SHAKE256 сыяктуу кеңейтилүүчү чыгыш функцияларын кошкондо, чыгыштын ийкемдүү узундуктарын колдойт.

Криптодогу Keccak

SHA-2 кеңири колдонулуп келет жана азыр да коопсуз деп эсептелет. Мисалы, SHA-256 Bitcoin’дин Иштин далили системасында негизги роль ойнойт. Анда майнинг жарактуу блокту издөө учурунда блок маалыматтарын кайра-кайра хэштөөнү камтыйт.
Ethereum эсеп даректери, транзакция хэштери жана башка протоколдук операциялар үчүн негизги хэш функциясы катары Keccak-256’ны колдонот. Бул жерде бир техникалык өзгөчөлүктү билүү маанилүү: Ethereum Keccak-256’ны акыркы SHA-3 стандарты жарыяланганга чейин кабыл алгандыктан, FIPS 202де көрсөтүлгөн толуктоо ыкмасынын ордуна Keccak’тын баштапкы толуктоо ыкмасын колдонот. Натыйжада, Ethereum’дагы смарт-контракттарда жеткиликтүү keccak256 функциясы стандартташтырылган SHA3-256 менен бирдей чыгышты бербейт. Бул иштеп чыгуучулар арасында көп кездешкен түшүнбөстүктүн булагы болуп саналат.

Келечекте жаңы системалар анын өзгөчө түзүлүшүнө артыкчылык берген сайын SHA-3 кеңири колдонулушу мүмкүн. Бирок SHA-2ге каршы ийгиликтүү чабуул жасоо азырынча кыйла татаал бойдон калууда.

Көбүрөөк билиңиз: Хэштөө деген эмне?