Yan Zincir Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Yan Zincir Nedir?

Yan Zincir Nedir?

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Dec 11, 2023G├╝ncellenme: Mar 19, 2024
5m

K─▒sa ├ľzet

  • Yan zincirler, ana blockchain'e iki y├Ânl├╝ bir k├Âpr├╝ ile ba─članan ba─č─▒ms─▒z blockchain'lerdir ve aralar─▒nda varl─▒k transferi yap─▒lmas─▒na imkan tan─▒rlar.

  • E┼čsiz mutabakat mekanizmalar─▒ ve blok parametreleriyle otonom bir ┼čekilde ├žal─▒┼čabilmeleri, i┼člemlerin verimli bir ┼čekilde i┼členmesine ve belirli ama├žlara y├Ânelik olarak ├Âzelle┼čtirme yap─▒lmas─▒na imkan tan─▒r.

  • Yan zincirler ├Âl├žeklenebilirlik, esneklik ve EVM uyumlulu─ču sunar, ancak merkeziyetsizlik konusunda olas─▒ zorluklar ya┼čanmas─▒ ve g├╝├žl├╝ g├╝venlik ├Ânlemlerine ihtiya├ž duyulmas─▒ gibi dezavantajlara da sahiptir.

Giri┼č

Blockchain teknolojisi d├╝nyas─▒nda ├Âl├žeklenebilirlik ve verimlili─če y├Ânelik talebin artmas─▒ yenilik├ži ├ž├Âz├╝mlerin ortaya ├ž─▒kmas─▒n─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r ve bunlardan biri de yan zincirlerdir.┬á

Bir yan zincir fikri ilk olarak Ekim 2014'te "Endeksli Yan Zincirlerle Blockchain ─░novasyonlar─▒n─▒ M├╝mk├╝n K─▒lma" ba┼čl─▒kl─▒ bir makalede ortaya at─▒lm─▒┼čt─▒r. Makale, Adam Geri taraf─▒ndan Matt Corallo, Luka Dashjr, Andrew Poelstra ve Pieter Wuille gibi di─čer kriptograflar ve Bitcoin geli┼čtiricileriyle ortakla┼ča yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r.

Peki, yan zincir tam olarak nedir ve blockchain ekosistemlerinin geli┼čimine nas─▒l katk─▒da bulunur?

Yan Zincir Tan─▒m─▒

Yan zincir, ├Âz├╝nde ana blockchain'den (ana zincir olarak da adland─▒r─▒l─▒r) ba─č─▒ms─▒z olarak ├žal─▒┼čan paralel bir blockchain'dir. Bu ba─člant─▒ genellikle iki y├Ânl├╝ bir k├Âpr├╝ arac─▒l─▒─č─▒yla kurularak ana zincir ile yan zincir aras─▒nda dijital varl─▒klar─▒n veya tokenlerin sorunsuz bir ┼čekilde transfer edilmesine imkan tan─▒r.

Yan Zincirler Nas─▒l Hizmet G├Âr├╝r?

Yan zincirleri di─čerlerinden ay─▒ran ├Âzellik ├Âzerk olmalar─▒d─▒r. Ana zincirin aksine, yan zincirler belirli bir ama├ž do─črultusunda uyarlanm─▒┼č benzersiz mutabakat algoritmalar─▒n─▒ ve blok parametrelerini kullanabilme esnekli─čine sahiptir. Bu ├Âzg├╝rl├╝k, yan zincirlerin i┼člemleri verimli bir ┼čekilde i┼člemesine imkan tan─▒yarak h─▒zl─▒ onaylanma s├╝releri ve d├╝┼č├╝k ├╝cretler gibi avantajlar sunar.

Yan zincirlerdeki mutabakat algoritmalar─▒, Yetki ─░spat─▒ndan Delege Edilmi┼č Hisse ─░spat─▒na kadar farkl─▒l─▒k g├Âsterebilir. Yan zincir a─č─▒ndaki do─črulay─▒c─▒lar i┼člemlerin do─črulanmas─▒nda, bloklar─▒n ├╝retilmesinde ve zincirin t├╝m g├╝venli─činin sa─članmas─▒nda ├žok ├Ânemli bir rol oynar.

Buna ek olarak, yan zincirler blok parametreleri baz─▒nda ana zincirden ├žo─ču zaman farkl─▒l─▒k g├Âsterir. Ana blockchain blok s├╝releri ve boyutlar─▒na s─▒n─▒rlamalar getirse de yan zincirler y├╝ksek i┼člem oranlar─▒na ula┼čmak i├žin bu parametreleri de─či┼čtirebilir. Fakat daha serbest blok parametrelerinin az say─▒da g├╝├žl├╝ d├╝─č├╝me ba─č─▒ml─▒ olmas─▒ merkeziyetsizli─či tehlikeye atabilece─či i├žin burada bir ├Âd├╝nle┼čme s├Âz konusudur.

EVM Uyumlulu─ču

Baz─▒ yan zincirlerin dikkate de─čer bir ├Âzelli─či ise Ethereum Sanal Makinesi (EVM) ile uyumlu olmalar─▒d─▒r. Bu uyumluluk, yan zincirlerin Solidity gibi dillerde yaz─▒lm─▒┼č olan ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeleri y├╝r├╝tmesine imkan tan─▒yarak geli┼čtiriciler i├žin tan─▒d─▒k bir ortam sunar. Temelde, bir yan zincir EVM ile uyumluysa, merkeziyetsiz uygulamalar─▒ (DApp) sorunsuz bir ┼čekilde ├žal─▒┼čt─▒rabilir ve Ethereum blockchain'i i├žin tasarlanm─▒┼č ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeleri y├╝r├╝tebilir.

Yan Zincirlerin Art─▒ ve Eksileri

T├╝m teknolojik inovasyonlarda oldu─ču gibi yan zincirler de birtak─▒m avantajlar ve s─▒n─▒rlamalara sahiptir. Yan zincirlerin baz─▒ art─▒ ve eksilerinden bahsedelim.

Art─▒lar─▒

  • ├ľl├žeklenebilirlik: ─░┼člem s├╝re├žlerinin bir k─▒sm─▒n─▒ ana zincirden alan yan zincirler, t─▒kan─▒kl─▒─č─▒ azaltarak ve performans─▒ art─▒rarak ├Âl├žeklenebilir bir ├ž├Âz├╝m sunar.

  • Esneklik: Yan zincirlerin ├Âzerk olmas─▒ farkl─▒ mutabakat mekanizmalar─▒ ve parametrelerle denemeler yapmaya imkan tan─▒yarak inovasyonu ve ├Âzelle┼čtirmeyi destekler.

  • EVM uyumlulu─ču: EVM ile uyumlu yan zincirler, geli┼čtiriciler i├žin sorunsuz bir ge├ži┼č sunarak Ethereum'daki mevcut ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeleri yan zincirde konu┼čland─▒rmaya imkan tan─▒r.

Eksileri

  • Merkeziyetsizlikten ├Âd├╝n verme: Yan zincirlerde y├╝ksek i┼člem oranlar─▒na ula┼čmak, ├žo─ču zaman merkeziyetsizlikten bir miktar ├Âd├╝n vermeyi i├žerir. Bu da g├╝c├╝n birka├ž do─črulay─▒c─▒ d├╝─č├╝mde toplanmas─▒na neden olarak zincirin g├╝venli─čini olumsuz etkileyebilir.

  • G├╝venlik Endi┼čeleri: Yan zincirler kendi g├╝venli─činden sorumludur. Yan zincirin g├╝venli─činde bir ihlal olmas─▒ ana zinciri do─črudan etkilemese de bu ba─č─▒ms─▒zl─▒k daha fazla g├╝venlik riskini beraberinde getirebilir.

  • Karma┼č─▒kl─▒k: Yan zincirleri uygulamaya koymak ve ├žal─▒┼č─▒r halde tutmak ├žok fazla ├žaba ve kaynak gerektirir. ─░lk kurulumun karma┼č─▒kl─▒─č─▒ ve s├╝rekli bak─▒m yap─▒lmas─▒ benimsenme konusunda engel te┼čkil edebilir.

Yan Zincir Projelerine ├ľrnekler

Yan zincir kavram─▒ birka├ž proje taraf─▒ndan benimsenmi┼čtir ve bunlar─▒n her biri benzersiz ├Âzellikler sunmakta ve blockchain ekosistemindeki belirli ihtiya├žlar─▒ kar┼č─▒lamaktad─▒r. Dikkate de─čer baz─▒ ├Ârnekler aras─▒nda ┼čunlar yer al─▒r:

1. Polygon: Polygon Ethereum'un ├Âl├žeklenebilirli─čini art─▒rmak i├žin Plasma ├žer├ževesiyle farkl─▒ zincirler kullan─▒r. Merkeziyetsiz uygulamalar (DApp) i├žin h─▒zl─▒ ve d├╝┼č├╝k maliyetli i┼člemler sunmay─▒ ama├žlar.

2. SKALE: SKALE, geli┼čtiricilerin y├╝ksek performansa ve ├Âl├žeklenebilirli─če sahip merkeziyetsiz uygulamalar geli┼čtirmesi i├žin bir platform sunmak ├╝zere esnek yan zincirlerden faydalan─▒r. Geli┼čtirici dostu bir ortam sunmaya odaklan─▒r.

3. Gnosis: Gnosis Chain, h─▒zl─▒ ve kararl─▒ i┼člemlere imkan tan─▒mak i├žin xDai yan zincirini kullan─▒r. Kullan─▒labilirli─či vurgular ve genellikle h─▒zl─▒ ve d├╝┼č├╝k maliyetli i┼člemler gerektiren uygulamalar i├žin tercih edilir.

4. Loom Network: Loom Network, blockchain ├╝zerinde ├Âl├žeklenebilir oyunlar ve sosyal uygulamalar olu┼čturma konusunda uzmanla┼čm─▒┼čt─▒r. Y├╝ksek i┼člem oranlar─▒na ula┼čmak i├žin mutabakat mekanizmas─▒ olarak DPoS'yi (Delege Edilmi┼č Hisse ─░spat─▒) kullan─▒r.

Son S├Âz

S├╝rekli geli┼čim halinde olan blockchain teknolojisi d├╝nyas─▒nda yan zincirler ├Âl├žeklenebilirlik sorununa umut vaat eden bir ├ž├Âz├╝m olarak ├Âne ├ž─▒kmaktad─▒r. Ba─č─▒ms─▒z olarak ├žal─▒┼čabilmelerinin yan─▒nda EVM ile uyumlu ve k├Âpr├╝ler gibi ├Âzelliklere sahip olmalar─▒, farkl─▒ uygulamalar─▒n ve kullan─▒m alanlar─▒n─▒n yolunu a├žar.

Fakat kullan─▒c─▒ ve geli┼čtiriciler merkeziyetsizlik, g├╝venlik ve uygulaman─▒n karma┼č─▒kl─▒─č─▒ gibi etmenleri g├Âz ├Ân├╝nde bulundurarak dengeyi dikkatli bir ┼čekilde kurmal─▒d─▒r. Blockchain d├╝nyas─▒ olgunla┼čmaya devam ettik├že, daha ├Âl├žeklenebilir ve ├žok y├Ânl├╝ bir ekosistemin ┼čekillendirilmesinde yan zincirlerin rol├╝n├╝n giderek ├Ânem kazanmas─▒ olas─▒d─▒r.

Ek Okumalar

Sorumluluk Reddi: Bu i├žerik, size hi├žbir beyan veya garanti verilmeksizin yaln─▒zca genel bilgi sunma ve e─čitim amac─▒yla "oldu─ču gibi" sunulmaktad─▒r. Bu i├žerik finansal, hukuki veya di─čer herhangi bir mesleki tavsiye olarak yorumlanmamal─▒d─▒r ve belirli bir hizmet veya ├╝r├╝n├╝n sat─▒n al─▒nmas─▒n─▒ ├Ânerme amac─▒ ta┼č─▒mamaktad─▒r. Uygun profesyonel dan─▒┼čmanlarla g├Âr├╝┼čerek kendinize y├Ânelik tavsiye alman─▒z gerekir. ├ť├ž├╝nc├╝ bir taraf─▒n katk─▒da bulundu─ču makalelerde yer alan g├Âr├╝┼člerin bu ├╝├ž├╝nc├╝ tarafa ait oldu─čunu ve Binance Academy'nin g├Âr├╝┼člerini yans─▒tmayabilece─čini l├╝tfen dikkate al─▒n─▒z. Daha fazla bilgi i├žin sorumluluk reddimizin tam metnini buradan okuyabilirsiniz. Dijital varl─▒k fiyatlar─▒ dalgalanabilir. Yat─▒r─▒m─▒n─▒z─▒n de─čeri y├╝kselebilece─či gibi d├╝┼čebilir de ve yat─▒r─▒m yapt─▒─č─▒n─▒z tutar─▒ geri alamayabilirsiniz. Yat─▒r─▒m kararlar─▒n─▒z─▒n t├╝m sorumlulu─ču size aittir ve Binance ya┼čanacak hi├žbir kay─▒p i├žin sorumluluk kabul etmez. Yat─▒r─▒m tavsiyesi de─čildir. Daha fazla bilgi i├žin Kullan─▒m Ko┼čullar─▒ ve Risk Uyar─▒s─▒ b├Âl├╝mlerimize bakabilirsiniz.