Ripple Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Ripple Nedir?

Ripple Nedir?

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Dec 24, 2018G├╝ncellenme: Jun 13, 2023
5m

Daha ├Ânceden OpenCoin olarak bilinen Ripple, da─č─▒t─▒lm─▒┼č bir kay─▒t defteri veri taban─▒ (XRP Ledger) ├╝zerine bir ├Âdeme ve takas a─č─▒ (RippleNet) geli┼čtirmekte olan ├Âzel bir ┼čirkettir. RippleÔÇÖ─▒n ana hedefi bankalar─▒, ├Âdeme sa─člay─▒c─▒lar─▒ ve dijital varl─▒k borsalar─▒n─▒ birle┼čtirerek global ├Âdemelerin daha h─▒zl─▒ ve daha az masrafl─▒ yap─▒labilmesini sa─člamakt─▒r.


Tarihi

Ryan Fugger, ilk kez 2004 y─▒l─▒nda RippleÔÇÖ─▒ ┬áfikir olarak ortaya atm─▒┼č, daha sonra da RippleÔÇÖin ilk prototipini merkeziyetisiz bir dijital para sistemi (RipplePay) olarak geli┼čtirilmi┼čtir. Sistem global a─č i├žinde g├╝venli ├Âdeme ├ž├Âz├╝mleri sunmak amac─▒yla da 2005 y─▒l─▒nda canl─▒ya ge├žmi┼čtir. ┬á

2012ÔÇÖde, Fugger projeyi Jed McCaleb ve Chris LarsenÔÇÖa devrettikten sonra bu ikili ABD temelli teknoloji ┼čirketi olan OpenCoinÔÇÖi kurmu┼čtur. Bu noktadan sonra Ripple, bankalar ve finansal kurumlar i├žin ├Âdeme ├ž├Âz├╝mlerine odaklanan bir protokol olarak geli┼čtirilmeye ba┼članm─▒┼čt─▒r. 2013 y─▒l─▒nda markan─▒n ismi OpenCoinÔÇÖden Ripple LabsÔÇÖe ├ževrilmi┼č ve 2015 y─▒l─▒nda da Ripple olarak tekrar de─či┼čtirilmi┼čtir.┬á


XRP Kay─▒t Defteri (XRPL)

FuggerÔÇÖ─▒n ├žal─▒┼čmalar─▒na dayanan ve BitcoinÔÇÖin yarat─▒lmas─▒ndan etkilenen Ripple, 2012 y─▒l─▒nda Ripple Consensus LedgerÔÇÖ─▒ (Ripple Mutabakat Kay─▒t Defteri RCL), kendi kripto paras─▒ olan XRP ile birlikte piyasaya s├╝rd├╝. RCL daha sonra XRP Ledger (XRPL) olarak tekrar adland─▒r─▒ld─▒.┬á

XRPL, a─č kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n─▒n t├╝m muhasebe kay─▒tlar─▒n─▒ tutmakla kalmay─▒p ├žoklu kripto paralar aras─▒nda takas hizmeti de sunan da─č─▒t─▒lm─▒┼č bir ekonomik sistem olarak ├žal─▒┼č─▒r. Ripple, XRPLÔÇÖi ger├žek zamanl─▒ finansal i┼člemler yap─▒labilen bir a├ž─▒k kaynakl─▒ da─č─▒t─▒lm─▒┼č kay─▒t defteri olarak tan─▒mlar. Yap─▒lan bu i┼člemler, a─č kat─▒l─▒mc─▒lar─▒ taraf─▒ndan bir mutabakat mekanizmas─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla do─črulan─▒r ve onaylan─▒r.┬á

Fakat BitcoinÔÇÖin aksine, XRP Ledger Proof of Work mutabakat algoritmas─▒na dayanmaz ve dolay─▒s─▒yla i┼člemlerin do─črulanmas─▒ i├žin madencilik s├╝recini kullanmaz. Bunun yerine a─č, ┬á├Ânceki ad─▒ Ripple Protokol Mutabakat Algoritmas─▒ (RPCA) olan kendine ├Âzel tasarlanm─▒┼č bir mutabakat algoritmas─▒n─▒ kullanarak mutabakata ula┼č─▒r.┬á

XRPL, i┼člem kay─▒tlar─▒n─▒ s├╝rekli olarak birbirleriyle k─▒yaslayan ba─č─▒ms─▒z onaylay─▒c─▒ nodeÔÇÖlar a─č─▒ sayesinde idare edilir. Herhangi bir ki┼či bir Ripple onaylay─▒c─▒ nodeÔÇÖunu kurup ├žal─▒┼čt─▒rabilece─či gibi, onaylay─▒c─▒ olarak hangi nodeÔÇÖlara g├╝venece─čini de se├žebilir. Fakat Ripple, m├╝┼čterilerini i┼člemlerin do─črulanmas─▒ i├žin, bilinen ve g├╝venilir kat─▒l─▒mc─▒lar listesini kullanmaya te┼čvik eder. Bu liste Unique Node List (UNL) olarak bilinir.┬á

UNL nodeÔÇÖlar─▒, kay─▒t defterinin g├╝ncel durumu hakk─▒nda t├╝m nodeÔÇÖlar mutab─▒k kalana kadar i┼člem verilerini kendi aralar─▒nda payla┼č─▒rlar. Di─čer bir deyi┼čle, i┼člemler UNL nodeÔÇÖlar─▒n─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču taraf─▒ndan onayland─▒─č─▒nda ge├žerli kabul edilir ve t├╝m nodeÔÇÖlar ayn─▒ i┼člem setini kay─▒t defterine uygulad─▒─č─▒nda mutabakata var─▒lm─▒┼č olunur.┬á

Kendi resmi web sitesine g├Âre Ripple, XRPLÔÇÖi a├ž─▒k kaynakl─▒ bir kay─▒t defteri olarak yaratm─▒┼č ├Âzel ┬ábir ┼čirkettir. Bu da, herhangi birinin koda katk─▒da bulunabilece─či ve XRPLÔÇÖin ┼čirket kapansa bile ├žal─▒┼čmaya devam edebilece─či anlam─▒na gelir. ┬á


RippleNet

XRPLÔÇÖin aksine, RippleNet Ripple ┼čirketine mahsustur ve XRPLÔÇÖin ├╝st├╝ne bir ├Âdeme ve takas a─č─▒ olarak in┼ča edilmi┼čtir.

RippleNet ┼ču anda bankalar ve di─čer finans ┼čirketlerine y├Ânelik ├Âdeme ├ž├Âz├╝mleri olarak tasarlanm─▒┼č ┬á3 ana ├╝r├╝n sunmaktad─▒r. Bunlar; xRapid, xCurrent, ve xViaÔÇÖd─▒r.


xRapid

K─▒saca xRapid, XRPÔÇÖyi ├žoklu para birimleri aras─▒nda k├╝resel bir k├Âpr├╝ para birimi olarak kullanan ┬ábir talep ├╝zerine likidite ├ž├Âz├╝m├╝d├╝r. Hem XRP hem xRapid daha h─▒zl─▒ ileti┼čime izin veren ve geleneksel y├Ântemlere k─▒yasla daha d├╝┼č├╝k komisyon ├╝cretine sahip XRP LedgerÔÇÖa dayan─▒r.

Basit bir ├Ârnek verirsek. AvusturalyaÔÇÖdaki Bob HindistanÔÇÖdaki AliceÔÇÖe 100 dolar g├Ândermek istemektedir. Bob paray─▒ FIN ad─▒ndaki finansal bir kurum arac─▒l─▒─č─▒yla g├Ânderir. ─░┼člemi ger├žekle┼čtirmek i├žin, FIN ├ž─▒k─▒┼č ve hedef ├╝lkedeki varl─▒k borsalar─▒n─▒n aras─▒nda bir ba─člant─▒ yaratmak i├žin xRapid ├ž├Âz├╝m├╝n├╝ kullan─▒r. Bu ┼čekilde, ┼čirket BobÔÇÖun 100 dolar─▒n─▒ XRPÔÇÖye ├ževirebilir ve bu da son ├Âdeme i├žin gerekli likiditeyi sa─člar. Saniyeler i├žinde, XRP Hindistan Rupisine ├ževrilir ve Alice HindistanÔÇÖdaki varl─▒k borsas─▒ndan paray─▒ ├žekebilir.


xCurrent

xCurrent, RippleNet ├╝yeleri aras─▒ndaki s─▒n─▒r ├Âtesi ├Âdemelerin an─▒nda yap─▒labilmesi ve takip edilebilmesi i├žin tasarlanm─▒┼č bir ├ž├Âz├╝md├╝r. xRapidÔÇÖin aksine, xCurrent ├ž├Âz├╝m├╝ XRP Ledger temelli de─čildir ve XRP kripto paras─▒n─▒ kullanmaz. xCurrent, farkl─▒ kay─▒t defterleri ya da ├Âdeme a─člar─▒ aras─▒nda ba─člant─▒ kurmak i├žin Ripple taraf─▒ndan tasarlanm─▒┼č bir protokol olan Interledger Protokol├╝ (ILP) ├ževresinde in┼ča edilmi┼čtir.┬á

xCurrentÔÇÖ─▒n d├Ârt temel ├Â─česi ┼čunlard─▒r:

  1. Messenger - ┬áXCurrent messenger, birbiriyle ba─člant─▒l─▒ RippleNet finansal kurumlar─▒ aras─▒nda e┼čler aras─▒ ileti┼čimi sa─člar. Risk ve uyumluluk, FX oranlar─▒, ├Âdeme detaylar─▒ ve tahmini para teslimat s├╝releri gibi konularda bilgi al─▒┼čveri┼či yapmak i├žin kullan─▒l─▒r.┬á

  2. Do─črulay─▒c─▒ - Do─črulay─▒c─▒, bir i┼člemin ba┼čar─▒l─▒ olup olmad─▒─č─▒n─▒ kriptografik olarak onaylamak i├žin ve paran─▒n ┬áInterledger ├╝zerinden hareketini koordine etmek i├žin kullan─▒l─▒r. Finansal kurumlar kendi onaylay─▒c─▒lar─▒n─▒ ├žal─▒┼čt─▒rabilirler ya da bir ├╝├ž├╝nc├╝ parti onaylay─▒c─▒ kullanabilirler.

  3. ILP Kay─▒t Defteri - Interledger Protokol├╝, var olan banka kay─▒t defterlerine eklenir ve bu da ILP kay─▒t defterini yarat─▒r. ILP kay─▒t defteri bir alt kay─▒t defteri olarak ├žal─▒┼č─▒r ve kar┼č─▒l─▒kl─▒ i┼člem yapan partiler aras─▒ndaki kredileri, bor├žlar─▒ ve likiditeyi takip etmek i├žin kullan─▒l─▒r. Para atomik olarak ├Âdenir bu da paran─▒n ya an─▒nda ├Âdendi─či ya da hi├ž ├Âdenmeyece─či anlam─▒na gelir.┬á

  4. FX Ticker┬á- Fx ticker, i┼člem yapan partiler aras─▒ de─či┼čim kurunu belirlemek i├žin kullan─▒l─▒r. Her bir yap─▒land─▒r─▒lm─▒┼č ILP kay─▒t defterinin g├╝ncel durumunu takip eder.


xCurrent itibari para birimleri i├žin tasarlanm─▒┼č olsa da, kripto para i┼člemlerini de desteklemektedir.┬á


xVia

xVia, banka ve di─čer finansal hizmet sa─člay─▒c─▒lar─▒n─▒n ├žoklu ├Âdeme a─č entegrasyonlar─▒na ihtiya├ž duymayacak ┼čekilde tek bir ├žer├ževe i├žinde etkile┼čim i├žinde olmalar─▒n─▒ sa─člayan bir API temelli standardize aray├╝zd├╝r. xVia, bankalar─▒n ┬áRippleNetÔÇÖe ba─čl─▒ di─čer bankac─▒l─▒k ortaklar─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla ├Âdemeler ger├žekle┼čtirmesini ve i┼člemlerine fatura ve di─čer bilgileri ekleyebilmesini sa─člar.┬á


Sonu├ž

Bitcoin ilk kripto para olarak biliniyorsa ve Ethereum ak─▒ll─▒ kontratlar i├žin bir platform yaratm─▒┼č olmas─▒yla tan─▒n─▒yorsa, Ripple a─č─▒n─▒ da bankalar ve di─čer finansal kurumlar i├žin k├╝resel ├Âdeme ├ž├Âz├╝mlerine odaklanan bir para takas sistemi olarak kabul edebiliriz.┬á

RippleNet, varolan bankac─▒l─▒k altyap─▒s─▒n─▒n ├╝st├╝ne geleneksel ├Âdeme sistemlerini tamamlamama ve geli┼čtirme arac─▒ olarak yerle┼čtirilebilir. xCurrent finansal kurumlar aras─▒nda d├╝┼č├╝k masrafl─▒ ger├žek zamanl─▒ ├Âdemelerinin yap─▒lmas─▒n─▒ sa─člar, xRapid XRPÔÇÖyi k├Âpr├╝ bir s─▒n─▒rs─▒z para birimi ┼čeklinde kullanarak talep ├╝st├╝ne likidite havuzu olu┼čmas─▒n─▒ sa─člar ve xVia da RippleNet kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n─▒n entegrasyon ve ileti┼čimine olanak sa─člar.

Daha ├žok i├žerik i├žin bizi takip edin ve ┬áBinance AcademyÔÇÖdeki videolar─▒m─▒za g├Âz atmay─▒ unutmay─▒n!
G├Ânderiler Payla┼č─▒n
Hesap olu┼čturun
Hemen bir Binance hesab─▒ olu┼čturarak bilgilerinizi uygulamaya d├Âk├╝n.