Ana sayfa
Makaleler
S─▒f─▒r Bilgi ─░spat─▒ ile Kriptonun ┼×effafl─▒─č─▒n─▒ Art─▒rma

S─▒f─▒r Bilgi ─░spat─▒ ile Kriptonun ┼×effafl─▒─č─▒n─▒ Art─▒rma

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Feb 10, 2023G├╝ncellenme: Jan 5, 2024
10m

K─▒sa ├ľzet

S─▒f─▒r bilgi ispat─▒, bir taraf─▒n (do─črulay─▒c─▒) ba┼čka bir taraf (ispatlayan) taraf─▒ndan verilen bir ifadenin ge├žerlili─čini, ifadenin i├žeri─či hakk─▒nda herhangi bir bilgi olmadan belirlemesine imkan tan─▒r. ├ľrne─čin Binance, bireysel kullan─▒c─▒lar─▒n bakiyelerini payla┼čmadan bu bakiyelerin tamam─▒n─▒n rezervlerle desteklendi─čini ispat etmek istiyor olabilir.

Binance bunun i├žin dahili verilerini tahrife kar┼č─▒ koruyan bir Merkle a─čac─▒ kullanarak bir "Rezerv ─░spat─▒" olu┼čturulabilir. Bu durumda dahili veriler, borsan─▒n kullan─▒c─▒lara kar┼č─▒ y├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝n├╝ temsil eden toplam net m├╝┼čteri bakiyesini i├žerecektir. Daha sonra bu ispat, kullan─▒c─▒lar─▒n di─čer bakiyeleri bilmek zorunda kalmadan kendi bakiyelerinin toplam net kullan─▒c─▒ varl─▒─č─▒ bakiyesinde yer ald─▒─č─▒n─▒ do─črulamas─▒na imkan tan─▒yan bir zk-SNARK (s─▒f─▒r bilgi ispat─▒ protokol├╝) ile birle┼čtirilebilir.

Giri┼č

Piyasada ya┼čanan olaylar─▒n ─▒┼č─▒─č─▒nda, emanet alt─▒nda tutulan kripto varl─▒klar─▒n g├╝venli─či ├žok ├Ânemli bir konu haline gelmi┼čtir. Blockchain kullan─▒c─▒lar─▒, ┼čeffafl─▒─ča ve a├ž─▒kl─▒─ča b├╝y├╝k bir ├Ânem verir, fakat ayn─▒ zamanda gizlili─či ve mahremiyeti de destekler. Bu da emanet├žilerin tuttuklar─▒ fonlar─▒n rezervini ispat ederken bir ikilemle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalmalar─▒na neden olur. ├ço─ču zaman ┼čeffafl─▒k, g├╝ven ve veri gizlili─či aras─▒nda bir denge kurulmas─▒ gerekir.

Fakat asl─▒nda, bu ├╝├ž unsurun herhangi birinden feragat etmek ┼čart de─čildir. zk-SNARK'lar gibi s─▒f─▒r bilgi ispat─▒ protokollerinin Merkle a─ča├žlar─▒yla birle┼čtirilmesi, t├╝m taraflar i├žin etkili bir ├ž├Âz├╝m sunabilir.

S─▒f─▒r Bilgi ─░spat─▒ Nedir?

S─▒f─▒r bilgi ispat─▒, bir taraf─▒n (do─črulay─▒c─▒) ba┼čka bir taraf (ispatlayan) taraf─▒ndan verilen bir ifadenin ge├žerlili─čini, ifadenin i├žeri─či hakk─▒nda herhangi bir bilgi olmadan belirlemesine imkan tan─▒r. Bir ├Ârnek ├╝zerinden ilerleyelim.

┼×ifresini yaln─▒zca sizin bildi─činiz kilitli bir kasan─▒z oldu─čunu varsayal─▒m. Bu ├Ârnekteki kasan─▒n kurcalanmas─▒, k─▒r─▒lmas─▒ veya ┼čifreyi bilmenin d─▒┼č─▒nda herhangi bir yolla a├ž─▒lmas─▒ m├╝mk├╝n de─čil. Bu bilginin do─črulu─ču kesin ve deneyde size e┼člik eden arkada┼č─▒n─▒z taraf─▒ndan da biliniyor.

┼×ifreyi bildi─činizi arkada┼č─▒n─▒za s├Âyl├╝yorsunuz, fakat bu ┼čifreyi payla┼čmak veya kasay─▒ arkada┼č─▒n─▒z─▒n ├Ân├╝nde a├žmak istemiyorsunuz. Kasan─▒n ├╝zerinde arkada┼č─▒n─▒z─▒n yazd─▒─č─▒ bir notu i├žeriye atabilece─či bir delik var. Bunun bir s─▒f─▒r bilgi ispat─▒ olabilmesi i├žin arkada┼č─▒n─▒z─▒n verilen bilgi d─▒┼č─▒nda s├╝re├ž hakk─▒nda ba┼čka hi├žbir bir bilgiye sahip olmamas─▒ gerekiyor.

┼×ifreyi bildi─činizi arkada┼č─▒n─▒za kan─▒tlamak i├žin kasay─▒ a├žabilir, notta ne yazd─▒─č─▒n─▒ ona s├Âyleyebilir ve kasay─▒ tekrar kapatabilirsiniz. Fakat s├╝recin hi├žbir noktas─▒nda ┼čifreyi payla┼čmazs─▒n─▒z.

Daha kapsaml─▒ bir ├Ârnek i├žin S─▒f─▒r Bilgi ─░spat─▒ Nedir ve Blockchaini Nas─▒l Etkiler? makalemizi okuyabilirsiniz.

S─▒f─▒r Bilgi ─░spatlar─▒ Neden Kullan─▒l─▒r?

S─▒f─▒r bilgi ispatlar─▒, hassas bilgi veya ayr─▒nt─▒lar─▒ payla┼čmak zorunda kalmadan bir ┼čeyi ispat etmek i├žin kullan─▒labilir. ├ľrne─čin, uygunsuz ┼čekilde kullan─▒labilecek finansal veya ki┼čisel bilgilerinizi payla┼čmak istemeyebilirsiniz.

Kriptoda, bir ├Âzel anahtar─▒n─▒z oldu─čunu bu anahtar─▒ payla┼čmadan veya herhangi bir yere dijital bir imza atmadan kan─▒tlayabilirsiniz. Bir kripto para borsas─▒ bireysel hesap bakiyeleri de dahil olmak ├╝zere kullan─▒c─▒lar─▒ hakk─▒ndaki gizli bilgileri payla┼čmadan rezervlerinin durumunu kan─▒tlamak istiyor olabilir.┬á

Bu ve di─čer bir├žok ├Ârnekte s─▒f─▒r bilgi ispat─▒, girdi olarak bir veriyi alan ve ├ž─▒kt─▒ olarak "do─čru" veya "yanl─▒┼č" yan─▒t─▒n─▒ veren algoritmalar kullan─▒r.┬á

S─▒f─▒r Bilgi ─░spatlar─▒n─▒n Teknik Terimlerle Tan─▒m─▒

Teknik anlamda s─▒f─▒r bilgi ispat─▒, belirli bir yap─▒y─▒ belirli kriterlere g├Âre takip eder. ─░spatlayan ve do─črulay─▒c─▒ rollerine yukar─▒da de─činmi┼čtik, fakat bir s─▒f─▒r bilgi ispat─▒n─▒n yerine getirmesi gereken ├╝├ž kriter vard─▒r:

  1. Eksiksizlik. ─░fade do─čruysa, do─črulay─▒c─▒ ba┼čka herhangi bir bilgiye veya do─črulamaya ihtiya├ž duymadan yaln─▒zca sunulan ispatla ikna olmal─▒d─▒r.

  2. Sa─člaml─▒k. ─░fade yanl─▒┼čsa, sunulan ispat do─črulay─▒c─▒y─▒ ifadenin do─čru oldu─čuna ikna etmemelidir.

  3. S─▒f─▒r bilgi. ─░fade do─čruysa, do─črulay─▒c─▒ ifadenin do─čru oldu─ču d─▒┼č─▒nda herhangi bir bilgiye ula┼čamamal─▒d─▒r.

zk-SNARK Nedir?

zk-SNARK (S─▒f─▒r Bilgi ├ľzl├╝ Etkile┼čimli Olmayan Bilgi Arg├╝man─▒), yukar─▒da belirtti─čimiz s─▒f─▒r bilgi ilkelerini uygulayan bir ispat protokol├╝d├╝r. Bir zk-SNARK ile orijinal hash de─čerini (makalenin ilerleyen b├Âl├╝mlerinde daha ayr─▒nt─▒l─▒ de─činece─čiz) bildi─činizi, bu de─čerin ne oldu─čunu a├ž─▒klamadan ispatlayabilirsiniz. ─░┼člemle ilgili tam tutar, de─čer veya adresler hakk─▒nda herhangi bir bilgi vermeden bir i┼člemin ge├žerlili─čini ispatlaman─▒z da m├╝mk├╝nd├╝r.

zk-SNARK'lar, blockchain ve kripto para d├╝nyas─▒nda yayg─▒n olarak kullan─▒l─▒r ve tart─▒┼č─▒l─▒r. Fakat bilgileri g├╝vence alt─▒na almak i├žin basit bir herkese a├ž─▒k ve ├Âzel anahtar ├žifti y├Ântemi kullan─▒labilecekken neden birisinin zk-SNARK'larla u─čra┼čmay─▒ tercih edece─čini merak ediyor olabilirsiniz. Bunun nedeni, zk-SNARK'lar─▒n kullan─▒lmamas─▒ durumunda hi├žbir eksi bakiyenin dahil edilmedi─činden ve Merkle a─čac─▒n─▒n toplam─▒ndan emin olmak i├žin matematiksel ispat─▒n uygulanamayacak olmas─▒d─▒r.┬á

Bir borsan─▒n rezervleri ├Ârne─činde, ama├ž hi├žbir hesab─▒n tan─▒mlay─▒c─▒lar─▒n─▒ ve bakiye bilgilerini a├ž─▒k├ža payla┼čmadan m├╝┼čterilerin bakiyelerinin 1'e 1 oran─▒nda desteklendi─čini kan─▒tlamakt─▒r. Buna ek olarak, zk-SNARK teknolojisi verilerin tahrif edilmesi ihtimalini daha da d├╝┼č├╝r├╝r.

Merkle a─čac─▒ nedir?

Binance kullan─▒c─▒lar─▒n─▒n hesaplar─▒n─▒n fon toplam─▒n─▒ sunabilmek i├žin b├╝y├╝k bir veri setiyle ├žal─▒┼čmak gerekir. Bu b├╝y├╝k miktardaki veriyi kriptografik olarak sunman─▒n yollar─▒ndan biri Merkle a─čac─▒ kullanmakt─▒r. Bir Merkle a─čac─▒nda ├žok miktarda bilgi verimli bir ┼čekilde depolanabilir ve kriptografik do─čas─▒ nedeniyle a─čac─▒n b├╝t├╝nl├╝─č├╝ kolayca do─črulanabilir.

Hash fonksiyonlar─▒

Merkle a─čac─▒, bir girdiyi k─▒sa ve ├Âz bir ┼čekilde kodlamak i├žin hash fonksiyonlar─▒ndan faydalan─▒r. K─▒saca ifade edecek olursak hashing, farkl─▒ b├╝y├╝kl├╝kteki girdilerden sabit b├╝y├╝kl├╝kte bir ├ž─▒kt─▒ yaratma s├╝recidir. Di─čer bir deyi┼čle, herhangi bir uzunluktaki bir girdi bir algoritma arac─▒l─▒─č─▒yla hash edildi─činde, ┼čifrelenmi┼č sabit uzunlukta bir ├ž─▒kt─▒ ├╝retilir.

Girdi ayn─▒ kald─▒─č─▒ s├╝rece ├ž─▒kt─▒ da ayn─▒ olacakt─▒r. Bu da ├žok b├╝y├╝k miktarda i┼člem verisinin hash edilerek y├Ânetilebilir b├╝y├╝kl├╝kte bir ├ž─▒kt─▒ haline getirilebilece─či anlam─▒na gelir. Girdideki herhangi bir bilgi de─či┼čtirilirse, tamamen farkl─▒ bir ├ž─▒kt─▒ ortaya ├ž─▒kar.

├ľrne─čin, 100 kitab─▒n i├žeri─čini al─▒p bunlar─▒ bir SHA-256 hash fonksiyonunda girdi olarak kullanabiliriz. Fonksiyon ┼čuna benzer bir ├ž─▒kt─▒ sunacakt─▒r:

801a9be154c78caa032a37b4a4f0747f1e1addb397b64fa8581d749d704c12ea

100 kitaptan olu┼čan bu girdideki tek bir karakteri bile de─či┼čtirirsek, hash a┼ča─č─▒da g├Ârebilece─činiz gibi tamamen farkl─▒ olacakt─▒r:

abc5d230121d93a93a25bf7cf54ab71e8617114ccb57385a87ff12872bfda410

Bu, hash fonksiyonlar─▒n─▒n ├Ânemli bir ├Âzelli─čidir, ├ž├╝nk├╝ verilerin do─črulu─čunun kolayca teyit edilmesine imkan tan─▒r. Herhangi biri ayn─▒ 100 kitab─▒ SHA-256 algoritmas─▒n─▒ kullanarak tekrar hash ederse, ├ž─▒kt─▒ olarak tamamen ayn─▒ hash'i alacakt─▒r. ├ç─▒kt─▒ farkl─▒ysa, girdinin de─či┼čtirildi─čini kesin olarak s├Âylemek m├╝mk├╝nd├╝r. Bu da girdiler aras─▒ndaki farklar─▒ tek tek veya manuel olarak kontrol etmek gibi yo─čun i┼č g├╝c├╝ gerektiren bir s├╝rece gerek olmad─▒─č─▒ anlam─▒na gelir.

Kripto para d├╝nyas─▒nda Merkle a─ča├žlar─▒

─░┼člem verileri bir blockchain'de depolan─▒rken, yeni her bir i┼člem bir hash fonksiyonu arac─▒l─▒─č─▒yla g├Ânderilir ve fonksiyon da benzersiz hash de─čerleri ├╝retir. Hash edilmi┼č ├ž─▒kt─▒lar─▒n─▒ almak i├žin teker teker hash etti─čimiz sekiz i┼člem (A-H) oldu─čunu varsayal─▒m. Bunlara Merkle yaprak d├╝─č├╝mleri ad─▒ verilir. A┼ča─č─▒daki resimde, her bir harfin benzersiz hash de─čerini g├Ârebilirsiniz: A i├žin hA, B i├žin hB, C i├žin hC vb.

Daha sonra hash edilmi┼č ├ž─▒kt─▒lar─▒ al─▒r, birle┼čtirir, tekrar hash eder ve yeni bir hash ├ž─▒kt─▒s─▒ al─▒r─▒z. ├ľrne─čin, hA ve hB'nin hash'leri birlikte hash edilir ve bize Merkle dal─▒ olarak bilinen yeni hAB hash ├ž─▒kt─▒s─▒n─▒ verir. Olu┼čturulan t├╝m yeni ├ž─▒kt─▒lar─▒n kullan─▒lan hash fonksiyonuna ba─čl─▒ olarak sabit bir uzunluk ve b├╝y├╝kl├╝kte oldu─čunu belirtmek de ├Ânemlidir.

Art─▒k elimizde, iki i┼člemin (A ve B) tek bir hash (hAB) i├žinde birle┼čtirilmi┼č verisi vard─▒r. A veya B'deki herhangi bir bilgiyi de─či┼čtirir ve i┼člemi tekrarlarsak, hash ├ž─▒kt─▒m─▒z hAB tamamen farkl─▒ olacakt─▒r.

S├╝re├ž, yeni hash ├žiftlerinin tekrar hash edilmek ├╝zere birle┼čtirilmesiyle devam eder (a┼ča─č─▒daki resimde g├Ârebilirsiniz). Benzersiz bir hABCD hash'i elde etmek i├žin hAB'yi hCD ile hash eder ve ayn─▒ ┼čeyi hEFGH'yi elde etmek i├žin hEF ve hGH ile tekrarlar─▒z. Sonunda elimize ├Ânceki t├╝m i┼člemlerin hash'lerinin ├ž─▒kt─▒lar─▒n─▒ temsil eden tek bir hash de─čeri ge├žer. Di─čer bir deyi┼čle, hash edilmi┼č hABCDEFGH ├ž─▒kt─▒s─▒ kendisinden ├Ânce gelen t├╝m bilgileri temsil eder.

Yukar─▒daki grafi─če Merkle a─čac─▒ ad─▒ verilir ve hABCDEFGH hash ├ž─▒kt─▒s─▒ da Merkle k├Âk├╝d├╝r. Bir bloktaki t├╝m i┼člem verilerini k─▒sa ve ├Âz bir ┼čekilde kriptografik olarak ├Âzetledikleri i├žin blok ba┼čl─▒klar─▒nda Merkle k├Âkleri kullan─▒l─▒r. Merkle k├Âkleri sayesinde, bloktaki herhangi bir verinin tahrif edilip edilmedi─čini veya de─či┼čtirilip de─či┼čtirilmedi─čini de h─▒zl─▒ bir ┼čekilde do─črulayabiliriz.

Merkle A─ča├žlar─▒n─▒n S─▒n─▒rlamalar─▒

CEX rezervleri ├Ârne─čimize geri d├Ânelim. T├╝m m├╝┼čterilerinin varl─▒klar─▒n─▒n 1'e 1 desteklendi─čini kan─▒tlamak isteyen bir CEX, m├╝┼čterilerin kullan─▒c─▒ kimliklerini net varl─▒k bakiyeleriyle (varl─▒k ve bor├žlar─▒ mahsup ederek) token seviyesinde hash eden bir Merkle a─čac─▒ olu┼čturur. Merkle k├Âk├╝ yay─▒nland─▒ktan (ve sunulan Merkle k├Âk├╝ ├╝zerinde m├╝lkiyeti ispatlamak i├žin imzaland─▒ktan) sonra bireysel bir kullan─▒c─▒n─▒n, t├╝m girdilere eri┼čmeden Merkle a─čac─▒n─▒n ge├žerli olup olmad─▒─č─▒n─▒ kontrol etmesinin hi├žbir yolu yoktur.

Borsa baz─▒ girdileri dahil etmeyi atlam─▒┼č olabilir. Toplam y├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝n├╝ de─či┼čtirmek i├žin eksi bakiyelere sahip sahte hesaplar da eklemi┼č olabilir. ├ľrne─čin, m├╝┼čterilerin varl─▒klar─▒n─▒n toplam─▒ 1.000.000 USD iken -500.000 USD bakiyeye sahip sahte bir hesap eklenebilir. Bu da yaln─▒zca 500.000 USD'lik bir rezerv hedefi yaratacakt─▒r.

Kullan─▒c─▒lar bir blokta yer alan t├╝m i┼člemleri bir blockchain gezgini ile g├Ârebilir ve burada bir blokun Merkle k├Âk├╝ ile rezerv ispat─▒ farkl─▒ olacakt─▒r. Fakat CEX, g├╝venlik ve veri gizlili─či nedenlerinden ├Ât├╝r├╝ t├╝m hesaplar─▒n bakiyelerini payla┼čmak istemeyecek ve m├╝┼čteriler de hesap bakiyelerinin herkese a├ž─▒k hale gelmesinden memnun olmayacakt─▒r. Bu durumda CEX, di─čer kullan─▒c─▒ bakiyelerini g├Âr├╝n├╝r hale getirmeden kullan─▒c─▒ bakiyelerinin toplam─▒n─▒n do─čru oldu─čunu ispatlayamaz.

Borsalar─▒n tercih edebilece─či bir ├ž├Âz├╝m, g├╝venilir bir ├╝├ž├╝nc├╝ taraf denet├ži kullanmakt─▒r. Denet├ži, sunulan Merkle k├Âk├╝n├╝n ge├žerlili─čini nihai olarak onaylamadan ├Ânce bireysel hesaplar─▒ ve rezervleri kontrol edebilir. Fakat bu y├Ântem, kullan─▒c─▒lar─▒n denet├žiye ve denetimde kullan─▒lan verilere g├╝venmesini gerektirir. Oysa veriye g├╝vendi─činizde, ├╝├ž├╝nc├╝ bir tarafa g├╝venmenize gerek kalmaz.

zk-SNARK'lar─▒n Merkle A─ča├žlar─▒yla Birle┼čtirilmesi

Yukar─▒daki sorun, zk-SNARK'lar─▒n kullan─▒labilece─či harika bir ├Ârnektir. Ama├ž rezervlerin kullan─▒c─▒ bakiyelerinin tamam─▒n─▒ kar┼č─▒lad─▒─č─▒n─▒ ve tahrif edilmedi─čini kan─▒tlamakt─▒r. Fakat bunu, gizlilik ve g├╝venlik nedenlerinden ├Ât├╝r├╝ kullan─▒c─▒ bakiyelerinin ve rezervlerin tamam─▒n─▒ do─črulay─▒c─▒ya g├Âstermeden yapmakt─▒r.┬á

Bir kripto borsas─▒, zk-SNARK kullanarak t├╝m Merkle a─čac─▒ yaprak d├╝─č├╝mlerinin bakiye setlerinin (yani kullan─▒c─▒ hesap bakiyelerinin) borsan─▒n himayesindeki toplam kullan─▒c─▒ varl─▒k bakiyesine dahil edildi─čini kan─▒tlayabilir. Kullan─▒c─▒lar da kendi yaprak d├╝─č├╝mlerinin s├╝rece dahil edildi─čini kolayca do─črulayabilir. zk-SNARK, toplam net varl─▒k bakiyesi ekside olan kullan─▒c─▒lar─▒n, olu┼čturulmu┼č hi├žbir Merkle a─čac─▒na dahil edilmedi─čini de garanti alt─▒na al─▒r. Eksi bakiyelerin dahil edilmesi, t├╝m krediler a┼č─▒r─▒ teminatland─▒r─▒lm─▒┼č oldu─čundan verilerin tahrif edildi─či anlam─▒na gelir. Ayr─▒ca, t├╝m Binance m├╝┼čterilerinin elindeki t├╝m varl─▒klar─▒n toplam net bakiyesinin bir listesi olan Binance'in k├╝resel durumunun hesaplamas─▒ da kullan─▒l─▒r.

Binance'in durumu nas─▒l ele ald─▒─č─▒ndan bahsedelim. Binance, ├Âncelikle kan─▒tlamak istedi─či hesaplaman─▒n ko┼čullar─▒n─▒ belirler ve bunlar─▒ programlanabilir bir devre olarak tan─▒mlar. Binance, modelinde a┼ča─č─▒daki ├╝├ž ko┼čulu kullan─▒r.┬á

Her bir kullan─▒c─▒n─▒n bakiye seti (Merkle a─čac─▒ yaprak d├╝─č├╝m├╝) i├žin devremiz ┼čunlar─▒ garanti alt─▒na al─▒r:

  1. Bir kullan─▒c─▒n─▒n varl─▒k bakiyeleri, Binance'teki toplam net kullan─▒c─▒ bakiyesi hesaplanmas─▒na dahil edilmi┼čtir.

  2. Kullan─▒c─▒n─▒n toplam net bakiyesi s─▒f─▒rdan b├╝y├╝k veya s─▒f─▒ra e┼čittir.

  3. Merkle a─ča├ž k├Âk├╝ndeki de─či┼čiklik, ancak bir kullan─▒c─▒n─▒n bilgilerinin yaprak d├╝─č├╝m hash'ine g├╝ncellenmesinin ard─▒ndan ge├žerlidir (yani tahrif edilmi┼č bilgiler kullan─▒lmaz).

Daha sonra Binance, tan─▒mlanan devreye dayanarak Merkle a─čac─▒n─▒n yap─▒s─▒ i├žin bir zk-SNARK ispat─▒ olu┼čturabilir. Bu da borsan─▒n kullan─▒c─▒ kimlik ve bakiyelerini hash etmek i├žin a─č─▒r bir hesaplama yaparken ayn─▒ zamanda ispat─▒n ko┼čullar─▒n─▒ da yerine getirmesini gerektirir.

Bir do─črulay─▒c─▒, hesaplaman─▒n t├╝m ko┼čullara uygun olarak yap─▒ld─▒─č─▒ndan emin olmak i├žin ispat─▒ ve herkese a├ž─▒k olarak payla┼č─▒lan a├ž─▒k kaynak kodunu inceler. Do─črulama hesaplamas─▒, ispatlama i├žin harcanan zamana k─▒yasla son derece k─▒sa s├╝rede yap─▒l─▒r.

Borsa, payla┼čt─▒─č─▒ t├╝m Rezerv ─░spatlar─▒nda ┼čunlar─▒ yay─▒nlar:

1. Her bir kullan─▒c─▒ i├žin Merkle ispat─▒.

2. T├╝m kullan─▒c─▒lar i├žin devrenin zk-SNARK ispat─▒ ve herkese a├ž─▒k girdisi (her bir varl─▒k i├žin toplam net bakiyesi listesinin bir hash'i ve Merkle k├Âk├╝).

─░steyenler Merkle ispat─▒n─▒ do─črulayarak kendi bakiyelerinin Merkle a─čac─▒ k├Âk├╝ne dahil edildi─činden emin olabilir. Merkle a─čac─▒n─▒n yap─▒s─▒n─▒n devrede tan─▒mlanan ko┼čullar─▒ yerine getirdi─činden emin olmak i├žin zk-SNARK ispat─▒n─▒ da do─črulayabilirler. zk-SNARK ├ž├Âz├╝m├╝ ve performans─▒ hakk─▒nda daha fazla bilgi i├žin zk-SNARK'lar Binance'in Rezerv ─░spat Sistemini Nas─▒l Daha ─░yi Hale Getiriyor? blog makalemizi okuyabilirsiniz.

Son S├Âz

zk-SNARK'lar, ayn─▒ anda hem veri b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ hem de gizlili─či garanti alt─▒na almak i├žin gereken teknolojiyi sunar. Bu teknolojinin rezervleri ispatlamak ve CEX'in ┼čeffafl─▒─č─▒n─▒ art─▒rmak i├žin uygulan─▒yor olmas─▒, blockchain sekt├Âr├╝ne g├╝ven olu┼čturmaya yard─▒mc─▒ olacakt─▒r. Bir├žok ki┼činin uzun s├╝redir bekledi─či bu geli┼čme CEX'ler i├žin ├žok ├Ânemli bir zamanda ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

Hen├╝z zk-SNARK'─▒m─▒z─▒n ilk versiyonu kullan─▒yoruz ve sistemi iyile┼čtirmeye devam edebilmek i├žin topluluktan gelecek geri bildirimleri d├Ârt g├Âzle bekliyoruz.

Ek Okumalar