Bitcoin Blockchain Taray─▒c─▒s─▒ Nas─▒l Kullan─▒l─▒r?
Ana sayfa
Makaleler
Bitcoin Blockchain Taray─▒c─▒s─▒ Nas─▒l Kullan─▒l─▒r?

Bitcoin Blockchain Taray─▒c─▒s─▒ Nas─▒l Kullan─▒l─▒r?

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi
Yay─▒nlanma: Nov 4, 2020G├╝ncellenme: Jan 4, 2023
7m

Topluluk Yay─▒n─▒ ÔÇô Yazar: John Ma


K─▒sa ├ľzet

Kamusal ┼čeffafl─▒k, kripto paralar i├žin ├Ânemli bir kavramd─▒r. Blockchainin ba┼čl─▒ca vaatlerinden biri, bilgiyi g├╝├ž sahibi ayr─▒cal─▒kl─▒ pozisyonlarda yer alan birka├ž ki┼čiyle s─▒n─▒rlamayarak herkes i├žin ko┼čullar─▒ e┼čitlemektir.

Peki, bu tam olarak ne anlama gelir? Kom┼čunuzun ne kadar bitcoine sahip oldu─čunu ├Â─črenebilir misiniz? Herkese a├ž─▒k verileri inceleyebilir ve kendi ba┼č─▒n─▒za do─črulayabilir misiniz? Hay─▒r, bunlar─▒ yapman─▒z m├╝mk├╝n de─čildir. Bu makalede Bitcoin'e odaklan─▒yor olaca─č─▒n─▒z, fakat Litecoin, Ethereum, Binance ve neredeyse t├╝m yerel blockchainlere ├Âzel blockchain taray─▒c─▒lar─▒ da bulabilirsiniz.


Giri┼č

Yapt─▒─č─▒n─▒z bir ├Âdemenin hesaba ge├žmedi─či ya da ├Âdeme size ula┼čmam─▒┼č olsa bile g├Ândericinin ├Âdemeyi yapt─▒─č─▒n─▒ iddia etti─či durumlarla bug├╝ne kadar hi├ž kar┼č─▒la┼čt─▒n─▒z m─▒? Mevcut finans sistemimizde bu anla┼čmazl─▒k, ki┼čilerin farkl─▒ iddialarda bulundu─ču durumlara yol a├žabilir ya da ├╝├ž├╝nc├╝ bir taraf─▒n m├╝dahalesini gerektirebilir.

Blockchainler bu sorunu, bilginin isteyen herkes taraf─▒ndan herhangi bir zamanda g├Âr├╝nt├╝lenebilecek ┼čekilde haz─▒r olmas─▒ anlam─▒na gelen kamusal ┼čeffafl─▒k kavram─▒yla ├ž├Âzer. Bitcoin ve Ethereum gibi blockchainlerde t├╝m bilgiler tasar─▒m gere─či herkes taraf─▒ndan g├Âr├╝nt├╝lenebilirdir, bu da i┼člemlerin (ya da Tx'lerin) ve s├Âzle┼čmelerin kolayca tespit edilmesinin ve do─črulanmas─▒n─▒n gerekti─či durumlar i├žin kullan─▒┼čl─▒d─▒r.
Bu rehberde, Bitcoin blok taray─▒c─▒s─▒n─▒n temel yap─▒s─▒n─▒ inceleyece─čiz. Daha sonra da 22 May─▒s'ta kutlanan Bitcoin Pizza G├╝n├╝'n├╝n ortaya ├ž─▒kmas─▒na yol a├žan ├╝nl├╝ i┼čleme g├Âz ataca─č─▒z.┬á


Blockchain taray─▒c─▒s─▒ nedir?

Bir blockchain taray─▒c─▒s─▒, blockchainin ge├žmi┼č ve g├╝ncel durumu hakk─▒ndaki bilgileri g├Âsteren bir arama motoruna benzerdir. Bu taray─▒c─▒lar belirli bir ├Âdemenin durumunu takip etmek ya da bir adresin bakiyesini ve ge├žmi┼čini incelemek istedi─činizde faydal─▒ olabilir. ─░nternet ba─člant─▒s─▒na sahip herkes, herkese a├ž─▒k bir blockchaindeki t├╝m i┼člemleri g├Âr├╝nt├╝lemek i├žin taray─▒c─▒dan faydalanabilir.


Blockchain taray─▒c─▒s─▒ nas─▒l ├žal─▒┼č─▒r?

T├╝m blockchainler, veritaban─▒yla etkile┼čim kurmak ve a─č─▒n ge├žmi┼čini g├Âr├╝nt├╝lemek i├žin bir Komut Sat─▒r─▒ Aray├╝z├╝'ne (CLI) sahiptir. Fakat CLI taray─▒c─▒lar, herkes i├žin kullan─▒c─▒ dostu bir deneyim sunmaz. Bu y├╝zden ├žo─ču blockchain, bilgileri daha kullan─▒c─▒ dostu bir formatta g├Âsteren Grafiksel Kullan─▒c─▒ Aray├╝z├╝'n├╝ (GUI) kullanan bir taray─▒c─▒ya da sahiptir.

Yayg─▒n ┼čekilde kullan─▒lan Bitcoin taray─▒c─▒lar─▒ndan biri olan blockchain.com'u inceleyelim. BTC i├žin di─čer alternatifler ise blockchair.com ve blockcypher.com'dur.

Kaynak: https://www.blockchain.com/explorer.


├ľn sayfada, Bitcoin blockchaini hakk─▒nda baz─▒ ileri seviye bilgileri g├Ârebilirsiniz. Bu sayfa fiyat, tahmini hash oran─▒, g├╝nl├╝k i┼člem say─▒s─▒ ve i┼člem hacmini i├žerir. Ayr─▒ca fiyat─▒ ve bellek havuzu b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝ g├Âsteren grafikler de yer al─▒r. Alt taraftan ise en yeni bloklar─▒ ve i┼člemleri takip etmek m├╝mk├╝nd├╝r.

┼×imdi, burada g├Ârd├╝klerimizden biraz daha ayr─▒nt─▒l─▒ bir ┼čekilde bahsedelim:

  • Fiyat: Farkl─▒ piyasalardan gelen bile┼čik USD fiyat bilgisidir. Fiyat, ├žo─ču zaman bilginin hangi kaynaklardan geldi─čine ba─čl─▒d─▒r ve belirli bir borsadaki spot fiyat─▒ temsil etmez.
  • Tahmini Hash Oran─▒: ┼×u anda madencilerin blockchaini g├╝vene almak i├žin sahip oldu─ču hesaplama g├╝c├╝n├╝n bir tahminidir. Bir Proof of Work (PoW) blockchainin g├╝venlik seviyesini temsil etti─či s├Âylenebilir.
  • ─░┼člemler: Son 24 saatte onaylanan birbirinden farkl─▒ t├╝m i┼člemlerin say─▒s─▒d─▒r. Bir i┼člemin onaylanm─▒┼č olarak kabul edilmesi i├žin do─črulanm─▒┼č bir blo─ča dahil edilmesi (bu blok i├žin madencilik i┼člemin tamamlanmas─▒) gereklidir.
  • ─░┼člem Hacmi: Son 24 saat i├žinde blockchainde onaylanan ├ž─▒kt─▒lar─▒n toplam de─čeridir (BTC olarak). Bitcoin'in ├žal─▒┼čma ┼čekli nedeniyle bu toplam de─čer, ÔÇťharcamay─▒ yapanÔÇŁ c├╝zdana para ├╝st├╝ olarak iade edilen harcanmam─▒┼č ├ž─▒kt─▒lar─▒ da i├žerir.
  • ─░┼člem Hacmi (tahmini): T├╝m c├╝zdanlar aras─▒nda transfer edilen ger├žek i┼člem hacminin tahmini bir de─čeridir (BTC olarak). ─░┼člem Hacminden (yukar─▒daki), harcama yapan c├╝zdanlara para ├╝st├╝ olarak iade edilen ├ž─▒kt─▒lar─▒n tahmini de─čerinin ├ž─▒kar─▒lmas─▒yla hesaplan─▒r.
  • Bellek Havuzu B├╝y├╝kl├╝─č├╝: Bellek havuzu (Mempool) b├╝y├╝kl├╝─č├╝, bir blo─ča eklenmek ├╝zere bekleyen i┼člemlerin toplam b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝ (bit olarak) ifade eder. Blockchainde ne kadar etkinlik oldu─čunu g├Âsterir ve h─▒zl─▒ onaylanma i├žin gerekli i┼člem ├╝cretlerine y├Ânelik bir g├Âsterge olarak hizmet edebilir.
  • Yeni Bloklar: Onaylanm─▒┼č bloklar─▒n yeniden eskiye do─čru s─▒ralanm─▒┼č listesidir. Blok y├╝ksekli─či, zaman damgas─▒, madencinin ad─▒ (biliniyorsa) ve blok b├╝y├╝kl├╝─č├╝ gibi bilgileri i├žerir. ÔÇťBlok y├╝ksekli─čineÔÇŁ t─▒klayarak, blo─ča dahil edilen i┼člemler hakk─▒nda bilgi edinebilirsiniz. ÔÇťMadenciyeÔÇŁ t─▒klamak, blo─čun madencisinin adresi hakk─▒nda bilgileri g├Âsterir. Madencinin herkese a├ž─▒k adresi, tan─▒nm─▒┼č bir madencilik havuzu adresi olabilir. Madencilik havuzunun ne oldu─čunu bilmiyorsan─▒z, bu makalemize g├Âz atabilirsiniz.
  • Son ─░┼člemler: Bellek havuzuna g├Ânderilen ge├žerli i┼člemlerin listesidir. Burada da i┼člemler, do─črulanm─▒┼č bir blo─ča dahil edilene kadar onaylanmam─▒┼č olarak kabul edilir.


Bu sayfadan a─č─▒n zorluk seviyesi, i┼člem ba┼č─▒na ├╝cret ve ortalama onaylanma s├╝resi gibi blockchaine dair ba┼čka ├Âl├ž├╝tleri de takip edebilirsiniz. Baz─▒ blockchain taray─▒c─▒lar─▒, API'lar─▒na ba─članman─▒za da imkan tan─▒r.



10.0000 bitcoinlik pizza i┼člemini nas─▒l g├Âr├╝nt├╝leyebilirsiniz?

Pizza G├╝n├╝, Bitcoin tarihinin ├Ânemli olaylar─▒ndan 10.000 bitcoin kar┼č─▒l─▒─č─▒nda b├╝y├╝k boy iki pizzan─▒n sat─▒n al─▒nmas─▒ an─▒s─▒na kutlanan bir g├╝nd├╝r. Blok taray─▒c─▒s─▒n─▒ kullanarak bu ├╝nl├╝ i┼člemi g├Âr├╝nt├╝leyebilir ve i┼člemin detaylar─▒n─▒ inceleyebilirsiniz.

Pizza G├╝n├╝ ─░┼člem Hash'i:┬á

a1075db55d416d3ca199f55b6084e2115b9345e16c5cf302fc80e9d5fbf5d48d
─░┼člem hash'ini kopyalayarak Bitcoin blockchain taray─▒c─▒s─▒n─▒n arama kutusuna yap─▒┼čt─▒r─▒rsan─▒z Pizza G├╝n├╝ i┼člemini g├Âr├╝nt├╝leyebilirsiniz. Kopyala-yap─▒┼čt─▒r yapmak istemiyorsan─▒z, i┼člem sayfas─▒ ba─člant─▒s─▒na t─▒klayabilirsiniz.
Sayfan─▒n ├╝st taraf─▒nda, i┼člem girdi ve ├ž─▒kt─▒lar─▒n─▒n bir ├Âzetini g├Ârebilirsiniz. Solda g├Ârd├╝kleriniz, pizza i├žin ├Âdenen bitcoinlerdir (toplam 10.000 BTC). Bu bitcoinler, sa─čda g├Ârd├╝─č├╝n├╝z tek bir adrese (pizzay─▒ teslim eden ki┼činin) g├Ânderilmi┼čtir.

Pizza G├╝n├╝ i┼člem ├Âzeti. Kaynak: blockchain.com


Al─▒c─▒ adresine (sa─čdaki) t─▒klarsan─▒z, bu adresin i┼člem ge├žmi┼čini g├Ârebilirsiniz. Adres dizinini g├Ârmek i├žin QR kodu da taratabilirsiniz. QR kodlar, Trust Wallet ya da di─čer mobil kripto c├╝zdanlar─▒ ile ├Âdemeler yaparken ├žok kullan─▒┼čl─▒d─▒r.

Pizza G├╝n├╝ al─▒c─▒ adresi. Kaynak: blockchain.com.


Pizza g├╝n├╝ i┼člem sayfas─▒na d├Ânerseniz, i┼člemin ayr─▒nt─▒lar─▒n─▒ incelemek i├žin ekran─▒ a┼ča─č─▒ kayd─▒rabilirsiniz. Bu ayr─▒nt─▒lar aras─▒nda i┼člemin hash'i, onaylanma durumu, zaman damgas─▒, onaylanma adedi, toplam girdi ve ├ž─▒kt─▒, madenci ├╝creti vb. yer al─▒r. Buradan, pizzalar i├žin 10.000 BTC'ye ek olarak madenciye 0,99 BTC'lik bir i┼člem ├╝cretinin ├Âdendi─čini de g├Ârebilirsiniz.

Pizza G├╝n├╝ i┼člem bilgileri. Kaynak: blockchain.com.


Blok y├╝ksekli─čine (57.043) t─▒klaman─▒z, i┼člemin dahil edildi─či blok hakk─▒ndaki ayr─▒nt─▒lar─▒ g├Âsterecektir.

Pizza G├╝n├╝ blo─ču. Kaynak: blockchain.com.


G├Ârebilece─činiz ├╝zere Pizza G├╝n├╝ i┼člemini onaylayan blokta pek fazla i┼člem yoktur. Blokta iki i┼člem yer al─▒r. Bunlardan biri Pizza G├╝n├╝ i┼člemi ve di─čeri de madencinin blok ├Âd├╝l├╝d├╝r.

Sa─čdaki k─▒rm─▒z─▒ ve ye┼čil k├╝reler bitcoinlerin bu i┼člemden sonra harcan─▒p harcanmad─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir. Pizzay─▒ satan ki┼či bu 10.000 BTC'yi ba┼čka bir adrese g├Ândermi┼čtir, fakat madencinin adresi blok ├Âd├╝l├╝n├╝ halen tutmaktad─▒r (50,99 BTC).


Son d├╝┼č├╝nceler

Blockchain taray─▒c─▒lar─▒, herkese a├ž─▒k blockchainlerin a├ž─▒k ve ┼čeffaf do─čas─▒ndan faydalanan kullan─▒┼čl─▒ ara├žlard─▒r. Bu taray─▒c─▒lar; a─č─▒n durumu, i┼člem ve adres ge├žmi┼či hakk─▒nda faydal─▒ bilgiler sunar. Bu da i┼člemlerin kolayca takip edilmesine ve do─črulanmas─▒na imkan tan─▒r.

Fakat blockchainin tam anlam─▒yla ┼čeffaf olmas─▒ nedeniyle zincir analiz yap─▒larak i┼člem ge├žmi┼či ve adresler birbirine ba─članabilir. Bu da ├Âzellikle ayn─▒ adresi birden fazla kez kullanma (bu uygulama ├Ânerilmez) e─čilimindeki kullan─▒c─▒lar i├žin adreslerin anonimli─čini ortadan kald─▒rabilir. Herkese a├ž─▒k di─čer blockchainler (Monero gibi), gizlilik ve ┼čeffafl─▒k aras─▒nda farkl─▒ bir dengeye sahiptir.

Art─▒k blockchain taray─▒c─▒s─▒ hakk─▒nda bilgi sahibi oldu─čunuza g├Âre kendiniz de bu taray─▒c─▒lar─▒ kullanabilirsiniz. Ke┼čfedece─činiz s─▒rlar sizi ┼ča┼č─▒rtabilir!

Bitcoin taray─▒c─▒lar─▒ ve kripto hakk─▒nda ba┼čka sorular─▒n─▒z varsa, sorular─▒n─▒z─▒n toplulu─čumuz taraf─▒ndan yan─▒tland─▒─č─▒ soru-cevap platformumuz Academy'ye Sor'a g├Âz atabilirsiniz.