Blockchain Kullan─▒m Alanlar─▒: Tahmin Piyasalar─▒
Ana sayfa
Makaleler
Blockchain Kullan─▒m Alanlar─▒: Tahmin Piyasalar─▒

Blockchain Kullan─▒m Alanlar─▒: Tahmin Piyasalar─▒

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Feb 28, 2020G├╝ncellenme: Dec 28, 2022
6m

─░├žerik


Giri┼č

Blockchain ve piyasa terimlerinin ayn─▒ c├╝mle i├žinde kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Ârd├╝─č├╝n├╝zde ┼č├╝phesiz akl─▒n─▒za┬ákripto para al─▒m sat─▒mlar─▒na altyap─▒ sunan borsa ekosistemi geliyordur. Fakat asl─▒nda┬áblockchain teknolojisi ├žok say─▒da farkl─▒ amaca hizmet edebilir ve farkl─▒ bir├žok t├╝r piyasa bu teknolojinin ├╝zerine in┼ča edilebilir.

Finansal varl─▒klar ya fiziksel objeler (maddi) ya da dijital ├╝r├╝nler (gayrimaddi) olabilir. Fakat t├╝r├╝nden ba─č─▒ms─▒z olarak varl─▒k de─čer ta┼č─▒yorsa bu varl─▒k i├žin potansiyel bir piyasa da vard─▒r.

Bu makalede blockchain teknolojisinden ├Ânemli ├Âl├ž├╝de fayda sa─člayabilecek bir piyasa t├╝r├╝ne yani tahmin piyasalar─▒na odaklanaca─č─▒z.


Tahmin piyasas─▒ nedir?

Tahmin piyasas─▒, kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n yaln─▒zca┬áopsiyon ya da kripto para de─čil bilgi ticareti yapt─▒─č─▒ spek├╝latif bir piyasad─▒r. Tahmin piyasas─▒ndaki yat─▒r─▒mc─▒lar gelecekteki olaylar─▒n sonu├žlar─▒ ├╝zerine bahse girer.
Bu akl─▒n─▒za gelebilecek herhangi bir olay olabilir (tabi ki bir broker─▒n listelemeyi kabul edebilece─či bir olay olmal─▒d─▒r). Evet/hay─▒r yan─▒t─▒na sahip bir soru ├Ârne─čini ele alal─▒m:┬á2025 y─▒l─▒na kadar ABD'den Avrupa'ya kadar giden bir tren olacak m─▒?
Burada iki olas─▒l─▒k vard─▒r. B├Âyle bir tren ya olur ya da olmaz. Trenin ├Ân├╝m├╝zdeki be┼č y─▒l i├žinde faaliyete ge├žmeyece─činden eminseniz, birka├ž tane┬áhay─▒r s├Âzle┼čmesi sat─▒n alabilirsiniz. S├Âzle┼čme fiyatlar─▒ 0 USD ve 1 USD aras─▒ndad─▒r.┬á
E─čer belirtilen son tarihte tren faaliyete ge├žmemi┼čse┬áhay─▒r s├Âzle┼čmeleri 1 USD'den paraya ├ževrilebilir ve┬áevet s├Âzle┼čmelerinin hi├ž de─čeri olmaz. Bunun aksine tren faaliyete ge├žmi┼čse bu durumda┬áhay─▒r s├Âzle┼čmelerinin hi├ž de─čeri olmaz ve┬áevet s├Âzle┼čmelerinin de─čeri 1 USD olur.
Bununla birlikte, piyasa duyarl─▒l─▒─č─▒ de─či┼čtik├že ve yeni bilgiler ortaya ├ž─▒kt─▒k├ža s├Âzle┼čme de─čeri de─či┼čkenlik g├Âsterir. Yukar─▒daki ├Ârnek i├žin son tarih yakla┼čt─▒k├ža su alt─▒ t├╝neli teknolojisine y├Ânelik bir geli┼čme yoksa┬áhay─▒r s├Âzle┼čmelerinin fiyat─▒ y├╝kselebilir. Fakat b├╝y├╝k bir ┼čirketin 2024 itibariyle bu tren hizmetini faaliyete ge├žirece─čine y├Ânelik yapaca─č─▒ bir duyuru┬áevet s├Âzle┼čmelerinin fiyat─▒n─▒n artmas─▒na neden olabilir.

Tahmin piyasalar─▒, standart spek├╝latif piyasalara benzermi┼č gibi g├Âz├╝kebilir. Kat─▒l─▒mc─▒lar, fiyatlar─▒n zamanla artaca─č─▒ umuduyla s├Âzle┼čme sat─▒n al─▒r. Fakat asl─▒nda tahmin piyasalar─▒ ortalama bir spek├╝latif platformdan ├žok farkl─▒d─▒r. Do─čru ┼čekilde kullan─▒ld─▒klar─▒nda g├╝├žl├╝ tahmin ara├žlar─▒na d├Ân├╝┼čebilirler.


Tahmin piyasalar─▒ neden kullan─▒┼čl─▒d─▒r?

Piyasa kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n─▒n bir bahse girmeden ├Ânce kararlar─▒na etki eden baz─▒ bilgilere sahip olmas─▒ olas─▒d─▒r. Standart kumar─▒n aksine belirli sonu├žlar─▒n olas─▒l─▒─č─▒n─▒ etkileyecek d─▒┼č etmenler bulunur.

Ak─▒ll─▒ yat─▒r─▒mc─▒lar ara┼čt─▒rma yapar ve uzmanlar da fikirlerini ortaya koyar. Konu hakk─▒nda bilgi sahibi olanlar ya da i├žeriden bilgiye ula┼čanlar daha y├╝ksek de─čerde olacaklar─▒na inand─▒klar─▒ s├Âzle┼čmelere yat─▒r─▒m yapar. En ├Âz├╝nde┬átahmin piyasalar─▒ bilgi kayna─č─▒ olarak hizmet eder.
K─▒talar aras─▒ tren ├Ârne─čimizde e─čer┬áhay─▒r s├Âzle┼čmeleri 0.90 USD ├╝zerinden ve┬áevet s├Âzle┼čmeleri 0.10 USD ├╝zerinden i┼člem g├Âr├╝yorsa, bu durum bize g├Ârece daha az ki┼činin kavram─▒n ba┼čar─▒s─▒na inand─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir. Bilgi sahibi olanlar─▒n bilgilerini ÔÇśpayla┼čmayaÔÇÖ ekonomik olarak te┼čvik edilmesi sayesinde piyasan─▒n kolektif i├žg├Âr├╝s├╝ veriye yans─▒r.
Tahmin piyasalar─▒ bilgiyi bir araya getirme ve sunma konular─▒nda ├žok ba┼čar─▒l─▒d─▒r. Kalabal─▒klar─▒n bilgeli─činin yaln─▒zca birka├ž uzman taraf─▒ndan bilinen verilerden her zaman daha ├╝st├╝n olaca─č─▒ prensibine dayanarak ├žal─▒┼č─▒r. IT'den yenilenebilir enerjiye kadar t├╝m sekt├Ârlerden payda┼člar bu piyasalar─▒ inceleyerek avantaj elde edebilir ├ž├╝nk├╝ ekosistem taraf─▒ndan neyin ger├žekle┼čme olas─▒l─▒─č─▒n─▒n daha y├╝ksek g├Âr├╝ld├╝─č├╝n├╝ anlayabilir. Dahas─▒ piyasalar, gelecekte kar┼č─▒la┼č─▒lacak sonu├žlara y├Ânelik do─čru bir resme ula┼čmak i├žin bilgiyi topluluk kaynakl─▒ hale getirir.
Savunucular─▒ tahmin piyasalar─▒n─▒n┬áfutar┼či olarak bilinen yeni bir demokrasi formunda temel teknoloji olarak hizmet edebilece─čine bile inan─▒r.
Evet ve┬áhay─▒r s├Âzle┼čmelerine bile ihtiyac─▒m─▒z olmayabilir. Birbiriyle kesi┼čmeyen herhangi iki sonucu kullanabiliriz. Bunun pop├╝ler ├Ârneklerinden biri ba┼čkanl─▒k se├žimleridir. Rakiplerin Aday A ve Aday B olduklar─▒n─▒ varsayal─▒m. Bahis yat─▒racak olanlar Aday A'n─▒n kazanaca─č─▒na inan─▒yorsa┬áAday A s├Âzle┼čmelerini sat─▒n alabilir ve bunun aksine inan─▒yorsa┬áAday B s├Âzle┼čmelerini sat─▒n alabilir.



Kripto para d├╝nyas─▒na girmek mi istiyorsunuz? Binance ├╝zerinden Bitcoin alabilirsiniz!



Tahmin piyasalar─▒ ve blockchain teknolojisi

Tahmin piyasalar─▒ kendi ba┼člar─▒na ├žok g├╝├žl├╝ ara├žlar olarak kullan─▒labilir fakat merkeziyetsiz hale getirilirlerse de─čer ├Ânerileri b├╝y├╝k oranda g├╝├žlendirilebilir. G├╝n├╝m├╝zde merkezi platformlar─▒n sunduklar─▒ olduk├ža s─▒n─▒rl─▒d─▒r. Bunun sebebi yerel reg├╝lasyonlar ya da platform sahiplerinin belirli s├Âzle┼čmeleri dahil etmek istememesi olabilir. Nihayetinde kullan─▒c─▒lar─▒n b├Âyle platformlar─▒n y├Âneticilerine g├╝venmeleri ve hizmetten faydalanmak i├žin ekstra ├╝cret ├Âdemesi gerekir.

Geleneksel merkezi modelin yerine blockchain temelli bir yakla┼č─▒ma sahip merkeziyetsiz alternatifler getirilebilir. Bunun sans├╝re dayan─▒kl─▒l─▒k, arac─▒ say─▒s─▒n─▒n azalmas─▒ ve artan eri┼čilebilirlik gibi bir├žok faydas─▒ olabilir.


Sans├╝re dayan─▒kl─▒l─▒k

Mevcut tahmin piyasalar─▒ tipik olarak tek bir parti taraf─▒ndan idare edilir. Bu da h├╝k├╝met yetkililerinin ya da k├Ât├╝ niyetli ki┼čilerin bu platformlar─▒ kolayca kapatabilece─či anlam─▒na gelir. Merkeziyetsiz platformlar ise b├Âyle kolayca kapat─▒lamaz.

Ak─▒ll─▒ kontratlar taraf─▒ndan idare edilen platformlarda bu tek hata noktas─▒ ortadan kalkar. Kod, a─č ├╝zerindeki her bir┬ánode taraf─▒ndan ├žal─▒┼čt─▒r─▒l─▒r. S├Âzle┼čmelerin belli bir ┼čekilde yarat─▒lmas─▒ durumunda hi├žbir kullan─▒c─▒ piyasan─▒n temelinde yer alan programlar─▒ de─či┼čtiremez ya da silemez.


Arac─▒ olmamas─▒

Blockchainler idarecilere ihtiya├ž duymaz. Normalde ├╝├ž├╝nc├╝ partiler taraf─▒ndan yap─▒lan i┼čler otomatik bir koda y├Ânlendirildi─či i├žin arac─▒lara olan ihtiya├ž ortadan kalkar. Kullan─▒c─▒lar do─črudan ak─▒ll─▒ kontratla etkile┼čim kurar. Bu da kullan─▒c─▒lar─▒n ├╝├ž├╝nc├╝ bir partiye i┼člem ├╝creti ├Âdemeyece─či (merkezi platformlar─▒n aksine) anlam─▒na gelir. Kullan─▒c─▒ kimseye g├╝venmek zorunda olmad─▒─č─▒ i├žin kar┼č─▒ taraf riski de ortadan kalkar.


─░zne dayal─▒ olmama

Merkeziyetsiz tahmin piyasalar─▒nda d├╝nyan─▒n her yerinden bireyler bahse girebilir ya da kullan─▒c─▒lar─▒n k├╝resel anlamda eri┼čebilece─či s├Âzle┼čmeler yaratabilir. Daha ├Ânceki platformlar─▒ t─▒kayan co─črafi ve reg├╝lasyona y├Ânelik k─▒s─▒tlamalar sorun olmaktan ├ž─▒kar.


Blockchain oracle'lar─▒n─▒n g├╝c├╝

E─čer bir arac─▒ yoksa ve merkezi otoritenin hi├žbir t├╝r├╝ bulunmuyorsa vade g├╝n├╝ geldi─činde hangi sonucun ger├žekle┼čti─čini nas─▒l belirleyebiliriz?

Bir t├╝r ÔÇťger├žeklikÔÇŁ mekanizmas─▒na ihtiya├ž duyar─▒z ve┬áblockchain oracle'lar─▒ da bu noktada oyuna dahil olur. Bize bir sonucun ger├žekle┼čip ger├žekle┼čmedi─čini katiyetle s├Âyleyecek bir veri kayna─č─▒ kullanmam─▒z gerekir. Buna y├Ânelik birka├ž kullan─▒┼čl─▒ olas─▒ yakla┼č─▒m vard─▒r.┬á

En basiti bir ├╝├ž├╝nc├╝ parti web sitesine ya da veri ak─▒┼č─▒na ba─članmak olabilir fakat bu blockchain kullan─▒m─▒yla temelden ├želi┼čir ├ž├╝nk├╝ sonu├žlar─▒n kontrol├╝ ├╝├ž├╝nc├╝ partinin elinde olur. ├ľrne─čin kendi ├ž─▒karlar─▒ i├žin yalan s├Âylemeyi tercih edebilir ya da hile yapmak isteyenler i├žin bir hedef haline gelebilir.

Di─čer se├ženek, kullan─▒c─▒lar─▒ olaylar─▒n ger├žek sonu├žlar─▒n─▒ payla┼čmaya y├Ânelik finansal olarak te┼čvik etmektir. Kullan─▒c─▒lar─▒n raporlama yapabilmek i├žin tokenlar─▒n─▒ ba─člamas─▒n─▒ gerektiren┬ástaking mekanizmalar─▒ kullan─▒labilir. Do─čru raporlama yapmalar─▒ durumunda bir ├že┼čit ├Âd├╝le hak kazan─▒rlar. Hile yapma giri┼čiminde bulunmalar─▒nda ise ba─člad─▒klar─▒ tokenlar─▒ (stake) kaybederler. Bu model, ilk blockchain tahmin piyasas─▒ platformu┬áAugur taraf─▒ndan anla┼čmazl─▒klar─▒n ├ž├Âz├╝lmesi i├žin kullan─▒l─▒r. Gnosis gibi di─čerleri ise kullan─▒c─▒lar─▒n farkl─▒ merkezi ve merkeziyetsiz ├ž├Âz├╝mler aras─▒ndan tercih yapmas─▒na izin verir.
Blockchain oracle'lar─▒n tahmin piyasalar─▒nda kullan─▒lmas─▒ yeni bir kavram. Olgunla┼čmam─▒┼č bir teknoloji oldu─ču i├žin de farkl─▒ tahmin piyasas─▒ t├╝rleri i├žin hangi oracle yap─▒s─▒n─▒n uygun oldu─ču hen├╝z netlik kazanmad─▒. Ge├žti─čimiz y─▒l┬áBinance Research taraf─▒ndan konuyla ilgili bir rapor yay─▒nland─▒. Raporda dikkate de─čer ┼čekilde en pop├╝ler tahmin piyasas─▒ uygulamalar─▒ndan birinde bir┬áTasar─▒m Hatas─▒ Sald─▒r─▒s─▒ ve di─čer hatalar belirlendi.


Son fikirler

Tahmin piyasalar─▒ gelecekteki sonu├žlara y├Ânelik bahse girmek i├žin ilgi ├žekici ara├žlar fakat ayn─▒ zamanda neredeyse her ┼čey hakk─▒nda g├╝venilir bilgi toplamak i├žin sofistike ara├žlar da olabilirler. Bireyleri bilgilerini piyasada payla┼čmaya y├Ânelik finansal olarak te┼čvik ederek sosyal, sekt├Ârel ve politik trendler hakk─▒nda i├žg├Âr├╝ler edinebiliriz.

┼×u anda merkezi platformlar─▒n yetersizlikleri nedeniyle tahmin piyasalar─▒ ger├žek potansiyelini ortaya koyam─▒yor. Fakat bu durum merkeziyetsiz alternatiflerle de─či┼čebilir. Daha yetkin oracle'lar geli┼čtirildik├že blockchain teknolojisi, ├╝zerinde de─či┼čliklik yap─▒lamayacak kan─▒tlanabilir ┼čekilde do─čru ├žal─▒┼čan kodlara ev sahipli─či yapabilir.