Emir T├╝rleri
Ana sayfa
Makaleler
Emir T├╝rleri

Emir T├╝rleri

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi
Yay─▒nlanma: Oct 22, 2020G├╝ncellenme: Dec 28, 2022
5m

K─▒sa ├ľzet

Hisse senedi ya da kripto para al─▒p satarken piyasayla emir vererek etkile┼čim kurars─▒n─▒z:

  • Bir piyasa emri, hemen al─▒m ya da sat─▒m yapmak i├žin verilen bir talimatt─▒r (g├╝ncel piyasa fiyat─▒ndan).
  • Bir limit emri, emir i┼čleme koyulmadan ├Ânce fiyat─▒n belirli bir s─▒n─▒ra ya da daha iyi bir fiyata ula┼čmas─▒n─▒ beklemek ├╝zere verilen bir talimatt─▒r.

Bunlar en temel emirlerdir. Tabii ki bu iki kategorinin de nas─▒l al─▒m sat─▒m yapmak istedi─činize ba─čl─▒ olarak farkl─▒ i┼člevler sunan de─či┼čik t├╝rleri bulunur. Daha fazlas─▒n─▒ ├Â─črenmek ister misiniz? Okumaya devam edin.


Giri┼č

Bir borsaya kay─▒t oldunuz ve farkl─▒ ├žok say─▒da tu┼čun ne i┼če yarad─▒─č─▒n─▒ merak m─▒ ediyorsunuz? Belki de Wall Street'i tekrar izlediniz ve hisse senedi piyasalar─▒n─▒n nas─▒l i┼čledi─čini daha iyi anlamaya ├žal─▒┼č─▒yorsunuz.
Bu makalemizde, varl─▒k almak ve satmak i├žin bir borsaya g├Ânderdi─činiz talimatlar olan emirleri derinlemesine inceleyece─čiz. Birazdan da bahsedece─čimiz ├╝zere emirler temelde ikiye ayr─▒l─▒r: limit emirleri ve piyasa emirleri. Fakat bunlar yaln─▒zca bir dizi komutu tan─▒mlamak i├žin kullan─▒lan ├Âzelliklerdir.┬á

Haydi, incelememize ba┼člayal─▒m.


Piyasa emirleri ve limit emirleri

Piyasa emirleri, hemen i┼čleme koyulmak ├╝zere verilen emirlerdir. Temelde, bu emirler g├╝ncel fiyattan ┼ču i┼člemi yap talimat─▒n─▒ verir. Binance'te oldu─čunuzu, 3 BTC sat─▒n almak istedi─činizi ve Bitcoin'in 15.000 USD'den i┼člem g├Ârd├╝─č├╝n├╝ varsayal─▒m. Coinler i├žin 45.000 USD ├Âdemeye raz─▒ysan─▒z ve fiyatlar─▒n d├╝┼čmesini beklemek istemiyorsan─▒z, bu durumda bir piyasa al─▒┼č emri┬áverirsiniz.
Bu coinleri satan─▒n kim oldu─čunu mu merak ediyorsunuz? Bunu anlamak i├žin emir defterine bakmam─▒z gerekir. Emir defteri, borsan─▒n hemen i┼čleme koyulmayan emirler olan limit emirlerinden olu┼čan b├╝y├╝k bir listeyi tuttu─ču yerdir. Bu emirler ┼ču fiyattan ┼ču i┼člemi yap t├╝r├╝nde talimatlar verir.

Biraz ├Ânce verdi─čimiz ├Ârnekte, ba┼čka bir kullan─▒c─▒ daha ├Ânceden borsaya fiyat─▒n 15.000 USD olmas─▒ durumunda 3 BTC satmas─▒n─▒ s├Âyleyen bir emir vermi┼č olabilir. Yani bir piyasa emri verdi─činizde, borsa da bunu defterdeki limit emriyle e┼čle┼čtirir.

Asl─▒nda bir emir olu┼čturmam─▒┼č, bunun yerine mevcut bir emri ger├žekle┼čtirmi┼č ve emir defterinden kald─▒rm─▒┼č olursunuz. Bu da sizi bir piyasa al─▒c─▒ yapar, ├ž├╝nk├╝ borsan─▒n likiditesinin bir k─▒sm─▒n─▒ alm─▒┼č olursunuz. Bu arada di─čer kullan─▒c─▒ da borsaya likidite ekledi─či i├žin bir piyasa yap─▒c─▒ olur. Piyasa yap─▒c─▒lar genelde borsaya fayda sa─člad─▒klar─▒ i├žin daha d├╝┼č├╝k komisyonlar ├Âder.
Bu iki t├╝r kullan─▒c─▒ aras─▒ndaki ili┼čki hakk─▒nda daha fazla bilgiye Piyasa Yap─▒c─▒ ve Piyasa Al─▒c─▒ Nedir? makalemizden ula┼čabilirsiniz. Borsalar─▒n nas─▒l i┼čledi─čini daha iyi anlamak isterseniz bu makalemizi okuman─▒z─▒ tavsiye ederiz.


Piyasa emirleri hakk─▒nda bilmeniz gerekenler

Piyasa emirlerinin temel t├╝rleri al─▒┼č ve sat─▒┼č emirleridir. Borsaya, mevcut en iyi fiyattan bir i┼člem yapma talimat─▒ verirsiniz. Fakat o anda g├Âsterilen g├╝ncel fiyat─▒n her zaman i├žin mevcut en iyi fiyat olmayabilece─či de dikkate al─▒nmal─▒d─▒r ÔÇô en iyi fiyat, emir defterine ba─čl─▒d─▒r. Dolay─▒s─▒yla, i┼čleminizi biraz farkl─▒ bir orandan ger├žekle┼čtirmeniz olas─▒d─▒r.

Piyasa emirleri, an─▒nda (ya da neredeyse an─▒nda) ger├žekle┼čtirilen i┼člemler i├žin uygundur. Fakat bu emirlerin t├╝m faydas─▒ bununla s─▒n─▒rl─▒d─▒r. Slipaj ve borsadan kaynaklanan komisyonlar, ayn─▒ i┼člemin bir limit emri kullan─▒lsayd─▒ daha ucuza yap─▒labilece─či anlam─▒na gelir.



Yayg─▒n emir t├╝rleri

En basit emirler; piyasa al─▒┼č emirleri, piyasa sat─▒┼č emirleri, limit al─▒┼č emirleri ve limit sat─▒┼č emirleridir. Fakat yaln─▒zca bu emirleri kullan─▒rsan─▒z, biraz k─▒s─▒tl─▒ bir al─▒m sat─▒m deneyimi ya┼čayabilirsiniz. Bunun yerine, hem uzun hem de k─▒sa vadeli planlar─▒n─▒zda piyasa ko┼čullar─▒ndan en iyi ┼čekilde faydalanabilmek i├žin bu emirlerin ├╝zerine eklemeler yapabilirsiniz.

Stop-limit emirleri

Stop-limit emirleri, bir i┼člemde ya┼čayabilece─činiz kay─▒plar─▒ s─▒n─▒rland─▒rmak i├žin faydal─▒ ara├žlard─▒r. Bu emir t├╝r├╝, bir stop fiyat─▒ ve bir de limit fiyat─▒ belirlemenize imkan tan─▒r. BTC'nin 10.000 USD'den i┼člem g├Âr├╝yor oldu─čunu varsayal─▒m. Siz de stop fiyat─▒ 9.990 USD ve limit fiyat─▒ 9.985 USD olan bir stop-limit emri verdiniz. Bu durumda, fiyat─▒n 10 USD d├╝┼čmesi halinde 9.985 USD'den bir limit emri verilecektir.

Fakat bu emir yaln─▒zca stop fiyata ula┼č─▒lmas─▒ durumunda verilir. Burada fiyat─▒n tekrar y├╝kselmemesi riski hala mevcuttur ve fiyat 9.985 USD'nin alt─▒nda d├╝┼čmeye devam ederse hi├žbir koruman─▒z olmaz ve emir ger├žekle┼čmeyebilir.

Biri di─čerini iptal eder (OCO) emirleri

"Biri di─čerini iptal eder" (OCO) emri, ko┼čullu iki emri birle┼čtirmenize imkan tan─▒yan sofistike bir ara├žt─▒r. Emirlerden biri tetiklendi─či anda di─čeri iptal edilir. BTC'nin 10.000 USD oldu─ču ├Ârne─čimizi tekrar al─▒rsak, fiyat─▒n 9.900 USD'ye d├╝┼čmesi durumunda Bitcoin almak ya da fiyat─▒n 11.000 USD'ye y├╝kselmesi durumunda sat─▒┼č yapmak i├žin bir OCO emri kullanabilirsiniz. Bunlardan biri daha ├Ânce i┼čleme koyulur ve bu da ikinci emrin otomatik olarak iptal edilece─či anlam─▒na gelir.


Ge├žerlilik s├╝resi nedir?

Emirlerle ilgili ├Ânemli bir di─čer kavram ise ge├žerlilik s├╝residir. Bu bir i┼člemi a├žarken belirledi─činiz ve i┼člemin s├╝resinin ne zaman dolaca─č─▒na y├Ânelik ko┼čullar─▒ olu┼čturdu─čunuz bir parametredir.


─░ptale kadar ge├žerli (GTC)

─░ptale kadar ge├žerli (GTC), bir al─▒m-sat─▒m─▒n i┼čleme koyulana ya da ┼čahsen iptal edilene kadar a├ž─▒k kalaca─č─▒ ┼čart─▒n─▒ ko┼čan bir talimatt─▒r. Genellikle kripto para al─▒m sat─▒m platformlar─▒ varsay─▒lan olarak bu se├žene─či uygular.┬á

Hisse senedi piyasalar─▒nda GTC'nin yayg─▒n olarak kullan─▒lan bir alternatifi ise i┼člem g├╝n├╝n├╝n sonunda emri kapatmakt─▒r. Fakat kripto piyasalar─▒ 7/24 ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ i├žin genellikle GTC tercih edilir.


Kalan─▒ ─░ptal Et (IOC)

Kalan─▒ iptal et (IOC) emirleri, emrin hemen ger├žekle┼čtirilmeyen k─▒sm─▒n─▒n iptal edilmesi ┼čart─▒n─▒ ko┼čar. 10.000 USD'den 10 BTC almak ├╝zere bir emir verdi─činizi, fakat i┼čleme koyulan fiyattan yaln─▒zca 5 BTC alabildi─činizi varsayal─▒m. Bu durumda, bu 5 BTC'yi al─▒rs─▒n─▒z ve emrin geri kalan k─▒sm─▒ kapat─▒l─▒r.


Ger├žekle┼čmezse iptal et (FOK)

Ger├žekle┼čmezse iptal et (FOK) emirleri ya hemen tamamen ger├žekle┼čtirilir ya da iptal edilir. Emriniz borsaya 10.000 USD'den 10 BTC alma talimat─▒ veriyorsa, emrin k─▒smen ger├žekle┼čtirilmesi s├Âz konusu de─čildir. 10 BTC'nin hepsini bu fiyattan hemen almak m├╝mk├╝n de─čilse, emrin tamam─▒ iptal edilir.


Son S├Âz

Emir t├╝rlerine hakim olmak, ba┼čar─▒l─▒ bir ┼čekilde al─▒m sat─▒m yapabilmek i├žin ├žok ├Ânemlidir. ─░ster kay─▒p potansiyelini s─▒n─▒rland─▒rmak amac─▒yla stop-limit emirlerini ister farkl─▒ sonu├žlar i├žin e┼č zamanl─▒ plan yapmak amac─▒yla OCO emirlerini kullanmak istiyor olun, faydalanabilece─činiz al─▒m sat─▒m emirlerinin bilincinde olman─▒z b├╝y├╝k bir ├Ânem arz eder.┬á