Блокчейн түйүнү
Блокчейн түйүнү – бул системада транзакцияларды жана блок маалыматтарын сактоо, текшерүү же өткөрүп берүү үчүн
блокчейн тармагына туташкан компьютер болуп саналат.
Блокчейн бөлүштүрүлгөн система болгондуктан, ал бирдиктүү борбордук серверге эмес, көптөгөн түйүндөргө таянат.
Bitcoin тармагын мисал катары алсак: тармак дүйнө жүзүнө тараган миңдеген түйүндөрдөн турат жана бул анын
P2P системасын, борборсуздаштырылган түзүлүшүн колдойт. Ар бир түйүн тармактын үзгүлтүксүз жана шайкеш иштешине жардам берген байланыш түйүнү катары кызмат кылат.
Ар кандай түрдөгү түйүндөр ар башка функциялар үчүн жооп берет. Bitcoin’ди мисал катары алганда, түйүндөр адатта бир нече кеңири топко бөлүнөт:
Толук түйүндөр: Булар транзакцияларды жана
блокторду жүктөп алып, аларды
консенсус алгоритми аркылуу ишке ашырылуучу тармак эрежелерине ылайык текшеришет. Алар блокчейндин коопсуздугун камсыздоого жардам берет жана тармак үчүн маанилүү элемент болуп саналат.
Угуучу түйүндөр (supernodes): Коомчулукка көрүнүктүү жана жеткиликтүү болгон толук түйүндөр. Алар башка түйүндөр менен байланыша алат жана көп учурда блокчейн маалыматтарын өткөрүп берип, байланыш көпүрөсү катары иштейт.
Майнинг түйүндөрү: Булар майнинг программасын иштетет жана көпчүлүк учурларда
ASIC сыяктуу атайын жабдууларды колдонуп,
блок сыйлыгы үчүн атаандашат. Жалгыз майнерлер адатта толук түйүндөрдү иштетсе, пулдагы майнерлер бүт блокчейнди сактабастан эсептөө кубатын кошушу мүмкүн.
Жеңил (SPV) кардарлар: Булар блокчейнди колдонгону менен, аны толук текшербейт. Алар supernodes’тон маалымат алып, байланыштын акыркы чекити катары иштегендиктен, чынжырдын толук көчүрмөсүн сактабайт жана тармактын коопсуздугуна түздөн-түз салым кошпойт.
Блокчейнди борборсуздаштырылган жана туруктуу кылган нерсе – түйүндөр. Кеңири таралган түйүндөр топтому, айрыкча
толук түйүндөр, тармакты өзгөртүүнү же транзакцияларды цензуралоону бир тарап үчүн кыйыныраак кылат, анткени көптөгөн көз карандысыз катышуучулар маалыматтын көчүрмөсүн өз-өзүнчө сактап, текшерет.
Түйүндөр географиялык жана операциялык жактан канчалык ар түрдүү болсо, тармак ошончолук туруктуу болот. Мындай таралуу блокчейндердин борбордук ыйгарым укуксуз иштей алышынын негизги себептеринин бири.