Kriptografinin Tarihi
Ana sayfa
Makaleler
Kriptografinin Tarihi

Kriptografinin Tarihi

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi
Yay─▒nlanma: Jan 14, 2019G├╝ncellenme: Jun 9, 2023
5m

G├╝venli ileti┼čim i├žin kod ve ┼čifre yazma bilimi olan kriptografi, modern kripto paralar─▒ ve blockchainÔÇÖleri m├╝mk├╝n k─▒lan en ├Ânemli ├Â─čelerden biridir. Fakat, bug├╝n kullan─▒lan kriptografik teknikler inan─▒lmaz derecede uzun bir geli┼čimsel tarihin sonucudur. Antik ├ža─člardan bu yana insanlar bilgiyi g├╝venle iletebilmek i├žin kriptografiyi kullanmaktad─▒r. Zamanla, kriptografinin etkileyici tarihi onu bug├╝n modern dijital ┼čifreleme i├žin kullan─▒lan geli┼čmi┼č ve sofistike y├Ântemlere kadar getirmi┼čtir.┬á


Kriptografinin ├çok Eski K├Âkleri

Ilkel kriptografik tekniklerin antik ├ža─člardan bu yana varoldu─ču ve eski uygarl─▒klar─▒n b├╝y├╝k k─▒sm─▒n─▒n da bir dereceye kadar kriptografiyi kulland─▒─č─▒ bilinmektedir. Kriptografinin en temel t├╝r├╝ olan sembol yerle┼čtirme hem antik M─▒s─▒r hem de Mezopotamya yaz─▒lar─▒nda g├Âr├╝lebilir. Bu tip kriptografinin en eski bilinen ├Ârne─či yakla┼č─▒k 3900 y─▒l ├Ânce ya┼čam─▒┼č M─▒s─▒r asilzadesi Khnumhotep IIÔÇÖnin lahitinde bulunmu┼čtur.┬á

Knhumhotep ┼čifrelemesindeki sembol yerle┼čtirmenin amac─▒ bilgiyi saklamak de─čil fakat dilbilimsel ├žekicili─čini artt─▒rmakt─▒r. Hassas bilgilerin korunmas─▒na y├Ânelik kriptografi kullan─▒m─▒n─▒n bilinen ilk ├Ârne─či yakla┼č─▒k 3500 y─▒l ├Ânce Mezopotamyal─▒ bir katibin seramik tabletlerde kullan─▒lan ├ž├Âmlek s─▒rlama form├╝l├╝n├╝ saklamas─▒ i├žin bir kriptograf tutmas─▒d─▒r.┬á

Antik ├ža─člar─▒n ge├ž d├Ânemlerinde, kriptografi ├Ânemli askeri bilgileri korumak i├žin yayg─▒n olarak kullan─▒lm─▒┼čt─▒r ve bug├╝n hala kriptografinin kullan─▒m ama├žlar─▒ndan biridir. Yunan ┼čehir devleti SpartaÔÇÖda mesajlar belli b├╝y├╝kl├╝kte bir silindire sar─▒lm─▒┼č par┼č├Âmenlerin ├╝zerine yaz─▒l─▒yor ve al─▒c─▒ ┬ámesaj─▒ benzer bir silindire sarana kadar mesaj de┼čifre edilemez halde kal─▒yordu. Benzer ┼čekilde antik HindistanÔÇÖdaki casuslar─▒n kodlanm─▒┼č mesajlar─▒ M├ľ 2. Yy kadar erken bir d├Ânemde kulland─▒─č─▒ bilinmektedir.┬á

Muhtemelen antik d├Ânemdeki en ileri seviye kriptografiye Romal─▒lar taraf─▒ndan ula┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Roman kriptografinin ├Ânde gelen ├Ârneklerinden biri Sezar ┼×ifresidir ve ┼čifreli bir mesaj─▒n harflerinin Latin alfabesinde kendinden belli say─▒ ilerideki harflerle de─či┼čtirilmesinden olu┼čur. Al─▒c─▒ sistemi ve ┼čifrenin harflerini alfabede ka├ž say─▒ ilerideki harflerle de─či┼čtirece─čini bildi─činde, okunmaz haldeki mesaj─▒n ┼čifresini ├ž├Âzebilir.┬á


Orta ├ça─č ve R├ÂnesansÔÇÖtaki Geli┼čmeler

Orta ├ža─č boyunca kriptografi gittik├že daha ├Ânemli hale geldi ama SezarÔÇÖ─▒n ┼čifresi gibi yer de─či┼čtirme ┼čifreleri standart olarak kald─▒. Kodlar─▒n ve ┼čifrelerin ├ž├Âz├╝lmesi bilimi olan kripto analizi, hala g├Ârece olarak ilkel olan kriptografi bilimine yeti┼čmeye ba┼člad─▒. ├ťnl├╝ bir Arap matematik├ži olan Al-Kindi MS 800 y─▒llar─▒nda frekans analizi olarak bilinen ve ┼čifre ├ž├Âz├╝m├╝ne dayan─▒ks─▒z yer de─či┼čtirme ┼čifrelerini ├ž├Âzen bir teknik geli┼čtirdi . ─░lk defa, ┼čifreli mesajlar─▒ ├ž├Âzmeye te┼čebb├╝s eden ki┼čiler ┬ábunu yapmak i├žin sistematik bir y├Ânteme sahip olmu┼č oldular ve bu durum, kriptografinin de faydal─▒ olmaya devam edebilmek i├žin ilerlemek zorunda kalmas─▒na neden oldu.┬á

1465 y─▒l─▒nda Leone ALberti ┬áAl-KindiÔÇÖnin frekans analizine kar┼č─▒ ├ž├Âz├╝m olarak ├žok alfabeli ┼čifrelemeyi geli┼čtirdi. ├çok alfabeli ┼čifrelemede bir mesaj, iki farkl─▒ alfabe kullan─▒larak ┼čifrelenir. Alfabelerden biri orjinal mesaj─▒n yaz─▒ld─▒─č─▒ di─čeri ise ┼čifre ├ž├Âz├╝ld├╝kten sonra mesaj─▒n g├Âz├╝kt├╝─č├╝ tamamen ba┼čka bir alfabedir. Geleneksel yer de─či┼čtirme ┼čifrelemesiyle birle┼čtirildi─činde ├žoklu alfabe ┼čifreleri gizli bilginin g├╝venli─čini b├╝y├╝k oranda artt─▒r─▒r. Okuyucu mesaj─▒n yaz─▒ld─▒─č─▒ orjinal alfabeyi bilmedi─či m├╝ddet├že frekans analizi i┼če yaramaz.┬á

R├Ânesans d├Âneminde de bilgiyi ┼čifrelemek i├žin yeni teknikler geli┼čtirildi. Bunlardan biri de 1623ÔÇÖte ├╝nl├╝ polimat Sir Francis Bacon taraf─▒ndan ke┼čfedilen ikili ┼čifreleme y├Ânteminin pop├╝ler ilk t├╝rlerinden biridir.┬á


Daha Yak─▒n Y├╝zy─▒llardaki Geli┼čmeler

Y├╝zy─▒llar i├žinde kriptografi bilimi geli┼čmeye devam etti . Kriptografide ├Ânemli bir d├Ân├╝m noktas─▒ olan icat muhtemelen hayata ge├žirilmemi┼č olsa da 1790ÔÇÖlarda Thomas Jefferson taraf─▒ndan tasvir edilmi┼čtir. ┼×ifre tekerle─či olarak bilinen icat hareket eden tekerleklerdeki 36 harf halkas─▒ndan olu┼čur ve ┬ákarma┼č─▒k ┼čifrelemeler yaratmak i├žin kullan─▒labilir. Sistem o kadar geli┼čmi┼čtir ki e─čer kullan─▒lsayd─▒ ikinci D├╝nya Sava┼č─▒ kadar ileri bir tarihe kadar Amerikan ordusu kriptografisi i├žin temel te┼čkil edebilirdi. ┬á

2. D├╝nya Sava┼č─▒ da analog kriptografinin m├╝kemmel ├Ârneklerinden ┬áEnigma makinelerine ┼čahitlik etti. Tekerlek ┼čifreleyici gibi bu cihaz da Eksen g├╝c├╝nden faydalan─▒yor, mesaj─▒ ┼čifrelemek i├žin d├Ânen tekerlekler kullan─▒yor ve ba┼čka bir Enigma olmadan mesaj─▒n okunmas─▒n─▒ imkans─▒z hale getiriyordu. Erken d├Ânem bilgisayar teknolojileri en nihayetinde Enigma ┼čifrelerini k─▒rmay─▒ ba┼čard─▒ ve Enigma mesajlar─▒n─▒n ┼čifrelerinin ba┼čar─▒yla k─▒r─▒lmas─▒ h├ól├ó ittifak devletlerinin galibiyetinin kritik bir ├Â─česi olarak kabul edilir.┬á


Bilgisayar ├ça─č─▒nda Kriptografi

Bilgisayarlar─▒n geli┼čmesiyle, kriptografi analog d├Âneme g├Âre ├žok b├╝y├╝k oranda ilerleme g├Âsterdi. Antik d├Ânem ya da orta ├ža─č ┼čifrelemelerinin tamam─▒ndan ├žok daha kuvvetli olan 128-bit matematiksel ┼čifreleme art─▒k bir ├žok hassas ayg─▒t ya da bilgisayar sistemi i├žin standart haline geldi. Kriptografinin tamamen yeni bir t├╝r├╝ olan kuantum kriptoloji, modern ┼čifreleme y├Ântemlerinin sa─člad─▒─č─▒ g├╝venlik seviyesini bir kez daha y├╝kseltebilmek umuduyla bilgisayar m├╝hendisleri taraf─▒ndan ┬á1990ÔÇÖlarda geli┼čtirilmeye ba┼čland─▒.┬á

En yak─▒n d├Ânemde ise, kriptografi teknikleri kripto paralar─▒ m├╝mk├╝n k─▒lmak i├žin kullan─▒ld─▒. Kripto paralar; hash fonksiyonlar─▒, a├ž─▒k anahtarl─▒ ┼čifreleme ve dijital imzalar gibi ├že┼čitli ileri kriptografik tekniklerden faydalan─▒r. Bu tekniklerin ba┼čl─▒ca kullan─▒m alan─▒ blockchainde saklanan verilerin g├╝venli─činin sa─članmas─▒ ve yap─▒lan i┼člemlerin onaylanmas─▒d─▒r. Kriptografinin ├Âzel bir t├╝r├╝ olan Eliptik E─čri Dijital ─░mza Algoritmas─▒ (ECDSA), Bitcoin ve di─čer kripto paralara ekstra g├╝venlik sa─člamak ve fonlar─▒n yaln─▒zca yasal sahipleri taraf─▒ndan kullan─▒labilece─čini garantilemek i├žin temel te┼čkil eder.┬á

Kriptografi ge├žti─čimiz 4000 y─▒l i├žinde b├╝y├╝k yol ald─▒ ve yak─▒n bir zamanda da duracak gibi g├Âz├╝km├╝yor. Hassas verileri korumak gerekti─či m├╝ddet├že, kriptografi geli┼čmeye devam edecek. Kripto para blockchainÔÇÖlerinde bug├╝n kullan─▒lan kriptografik sistemler bu bilimin en ileri halini g├Âsteriyor olsa da asl─▒nda insan tarihinin b├╝y├╝k b├Âl├╝m├╝ kadar geriye uzanan geleneklerin bir par├žas─▒n─▒ da te┼čkil ediyor.┬á

G├Ânderiler Payla┼č─▒n
Hesap olu┼čturun
Hemen bir Binance hesab─▒ olu┼čturarak bilgilerinizi uygulamaya d├Âk├╝n.