En Yayg─▒n 7 NFT Kullan─▒m Alan─▒
Ana sayfa
Makaleler
En Yayg─▒n 7 NFT Kullan─▒m Alan─▒

En Yayg─▒n 7 NFT Kullan─▒m Alan─▒

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi
Yay─▒nlanma: May 29, 2021G├╝ncellenme: Oct 25, 2023
10m

K─▒sa ├ľzet

Benzersiz tokenlara y├Ânelik yo─čun ilgi kripto koleksiyonluklar─▒ ve NFT sanat─▒nda bir patlamaya yol a├žt─▒. Bunlar, DeFi ekosistemindeki en yayg─▒n kullan─▒m alanlar─▒ndan ikisi olsa da mevcut uygulamalar bunlarla s─▒n─▒rl─▒ de─čil. Nadirlik ve benzersizlik, benzersiz tokenlar─▒ ger├žek d├╝nyadan varl─▒klar, lojistik, m├╝zik telif haklar─▒ ve benzerleri i├žin uygun hale getiriyor. NFT'ler olgunla┼čt─▒k├ža deneysel kullan─▒m alanlar─▒n─▒n daha fazla benimsendi─čine ┼čahit olabiliriz.

Giri┼č

Benzersiz tokenlardan ├Ânce varl─▒klar i├žin dijital nadirlik yaratmak son derece zordu. Telif hakk─▒ korumalar─▒ bulunsa da dijital sanat eserlerinin t├╝keticiler taraf─▒ndan kopyalanmas─▒ ya da yasa d─▒┼č─▒ yollardan kullan─▒lmas─▒ olduk├ža kolay.

NFT'lerin geli┼čtirilmesi sayesinde kripto sanat─▒ ve dijital koleksiyonluklar ortaya ├ž─▒kt─▒, fakat geli┼čmeler bunlarla s─▒n─▒rl─▒ de─čil. Gayrimenkulden lojisti─če kadar bir├žok alanda, benzersiz ve koleksiyonluk bir├žok ├╝r├╝n├╝n ger├žekli─čini ispat etmek i├žin de NFT'leri kullanabilirsiniz.

NFT ekosistemi hala gen├ž olsa da ke┼čfedilecek ilgi ├žekici bir├žok proje mevcut ve bunlardan baz─▒lar─▒ i├žerik ├╝reticiler ve t├╝keticiler i├žin ┼čimdiden b├╝y├╝k bir de─čer yaratmaya ba┼člad─▒.



Sanat NFT'leri

Benzersiz tokenlar, dijital sanatta uzun zamand─▒r mevcut olan nadirlik sorunlar─▒n─▒n ├ž├Âz├╝lmesine yard─▒mc─▒ oldu. Dijital olarak kopyalanmalar─▒ m├╝mk├╝nken sanal sanat eserlerini nas─▒l nadir tutabilirsiniz? Sahte sanat eserlerine ger├žek d├╝nyada da rastlamak m├╝mk├╝n olsa da bu eserlerin orijinal olup olmad─▒─č─▒n─▒ tespit etmek genellikle m├╝mk├╝n olabiliyor.

Kripto sanat eserleri de─čerlerinin b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝n├╝ orijinallikleri ve m├╝lkiyetlerini dijital olarak do─črulaman─▒n m├╝mk├╝n olmas─▒ndan al─▒yor. ─░steyen herkes Ethereum blockchaini ├╝zerinde bir CryptoPunk'a bakabilse ve resmi indirip kaydedebilse de orijinal esere sahip oldu─čunu ispat edemez.
├ľrne─čin anonim dijital sanat├ž─▒ Pak, isimleri d─▒┼č─▒nda birbirleriyle tamamen ayn─▒ olan bir dizi NFT yaratt─▒. Pak; The Cheap, The Expensive ve The Unsold gibi isimlerle her bir par├žaya ad─▒na g├Âre farkl─▒ bir de─čer bi├žti. Bu koleksiyon, bir sanat eserinin de─čerinin nereden geldi─čini d├╝┼č├╝nmemize yol a├ž─▒yor.┬á

S├Âz konusu NFT'ler oldu─čunda, de─čer yaln─▒zca sanat eserinin kendisine ba─čl─▒ olmuyor. Bazen bu eserin m├╝lkiyetini ispat etmek daha ├Ânemli olabiliyor. Kripto sanat─▒n─▒ en pop├╝ler NFT kullan─▒m alanlar─▒ndan biri haline getiren de i┼čte budur.


Koleksiyonluk NFT'ler

─░ster bir PancakeSwap Tav┼čan─▒ ister bir Binance Kurulu┼č Y─▒l D├Ân├╝m├╝ NFT'si olsun, dijital koleksiyonluklara y├Ânelik ├žok b├╝y├╝k bir talep s├Âz konusu. Bu kullan─▒m alan─▒, NBA NFT koleksiyonluk kartlar─▒ NBA Top Shot ile ana ak─▒m haline bile geldi.
Dijital sanat eserlerinin yan─▒ s─▒ra bu benzersiz tokenlar Opensea, BakerySwap ve Treasureland gibi NFT pazar yerlerindeki sat─▒┼člar─▒n b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝n├╝ de olu┼čturuyor. Kripto sanat─▒yla b├╝y├╝k bir kesi┼čim s├Âz konusu ve bazen bir NFT hem bir koleksiyonluk hem de bir sanat eseri olabiliyor. Bu ikisi g├╝n├╝m├╝z├╝n en geli┼čmi┼č kullan─▒m alanlar─▒ aras─▒nda yer al─▒yor.

Jack Dorsey'nin ilk tweet'i bir NFT koleksiyonlu─čunun harika bir ├Ârne─či. Bir CryptoPunk, koleksiyonluk bir ├╝r├╝n ve g├Ârsel a├ž─▒dan bir sanat eseri olsa da Dorsey'nin NFT'sinin de─čeri tamamen koleksiyonluk olmas─▒ndan kaynaklan─▒yor.


Dorsey, NFT'yi tweet'leri tokenla┼čt─▒ran bir platform olan Valuables arac─▒l─▒─č─▒yla satt─▒. Burada herhangi bir tweet i├žin bir teklif verebilirsiniz. Herkes de kar┼č─▒ bir teklif vererek sizden daha y├╝ksek bir fiyat ├Ânerebilir. Tweet'in yazar─▒ bu noktada bir teklifi kabul edebilir ya da reddedebilir. Teklif kabul edilirse tweet blockchain ├╝zerinde ├ž─▒kar─▒l─▒r, b├Âylece tweet'in imzalanm─▒┼č g├Ârselinin bire bir NFT'si olu┼čturulur.

T├╝m NFT'ler, do─črulanm─▒┼č yazar─▒n Twitter kullan─▒c─▒ ad─▒ ile imzalanm─▒┼čt─▒r. Bu da yaln─▒zca yazar─▒n kendisinin tweetleri NFT olarak ├ž─▒karabilece─či anlam─▒na gelir. Bu s├╝re├ž, al─▒n─▒p sat─▒labilecek ya da saklanabilecek dijital ve nadir bir koleksiyonluk yarat─▒r. Bir tweet'i satma kavram─▒n─▒ anlamak biraz zor olabilir, fakat NFT'lerin koleksiyonluk olma ├Âzelli─čini nas─▒l yaratt─▒─č─▒n─▒n harika bir ├Ârne─čidir. Bu NFT'ler en temelde imzal─▒ bir el yaz─▒s─▒n─▒n dijital bir versiyonudur.

Finans NFT'leri

T├╝m NFT'lerin de─čerini bir ┼čark─▒, resim ya da koleksiyonluk ├╝r├╝nden almad─▒─č─▒n─▒ unutmamak gerekir. Merkeziyetsiz finansta (DeFi) NFT'ler benzersiz finansal avantajlar da sunar. Bu NFT'lerin ├žo─ču k─▒smen sanat eseri de olabilir, ama de─čerleri sunduklar─▒ hizmetlerden gelir.
├ľrne─čin JustLiquidity bir NFT staking modeli sunar. Kullan─▒c─▒ belirli bir s├╝re boyunca havuzda bir ├žift token─▒ stake eder ve bir sonraki havuza eri┼čebilmek i├žin bir NFT al─▒r. NFT, bir giri┼č bileti i┼člevini g├Âr├╝r ve yeni havuza kat─▒l─▒m sa─člad─▒─č─▒n─▒zda imha edilir. Bu model, sunduklar─▒ eri┼čime ba─čl─▒ olarak bu NFT'ler i├žin bir ikincil piyasa yarat─▒r.

Bir di─čer ├Ârnek ise BakerySwap'─▒n sahiplerine daha y├╝ksek staking ├Âd├╝lleri sunan NFT yiyecek kombinasyonlar─▒d─▒r. BAKE ile kat─▒l─▒m sa─člad─▒─č─▒n─▒zda farkl─▒ miktarlarda staking g├╝c├╝ sunan NFT kombinasyonlar─▒ndan al─▒rs─▒n─▒z. Kullan─▒c─▒lar bu kombinasyonlar ├╝zerine spek├╝lasyon yapabilir, kombinasyonlar─▒ ikincil piyasada satabilir ve staking i├žin kullanabilir. NFT'lerin oyunla┼čt─▒r─▒lmas─▒ ve DeFi ile bu ┼čekilde birle┼čtirilmesi benzersiz tokenlar i├žin bir di─čer ilgi ├žekici kullan─▒m alan─▒ yarat─▒r.


Oyun NFT'leri

Oyunlarda, takas edilebilir ve sat─▒n al─▒nabilir benzersiz ├Â─čelere y├Ânelik ├žok b├╝y├╝k bir talep vard─▒r. Nadirlik bu ├Â─čelerin fiyat─▒n─▒ do─črudan etkiler ve oyuncular de─čerli, dijital ├Â─čeler fikrine halihaz─▒rda a┼činad─▒r. Mikro i┼člemler ve oyun i├ži sat─▒n almalar, NFT'lerden ve blockchain teknolojisinden faydalanabilecek milyar dolarl─▒k bir oyun sekt├Âr├╝ yaratm─▒┼čt─▒r.

Bu ayn─▒ zamanda bir NFT'nin neyi temsil etti─či anlam─▒nda da heyecan verici bir aland─▒r. Video oyunlar─▒na y├Ânelik tokenlar oyuncular i├žin sanat, koleksiyon ve kullan─▒m imkanlar─▒n─▒ birle┼čtirir. Fakat b├╝y├╝k b├╝t├želi video oyunlar─▒ s├Âz konusu oldu─čunda NFT'lerin ├Ân├╝nde uzun bir yol vard─▒r.

Bu arada, di─čer baz─▒ projeler oyunlar─▒na blockchain teknolojisini aktif olarak entegre etmi┼čtir. Hem Axie Infinity hem de Battle Pets takas edilebilir hayvanlar ve ├Â─čeler i├žeren Pok├ęmon tarz─▒ oyunlard─▒r. Bu tokenlar─▒ d─▒┼čar─▒daki pazar yerlerinde de alabilir ve satabilirsiniz (e┼čler aras─▒ sat─▒┼č).┬á

Oyun NFT'leri g├Ârselli─če odaklanm─▒┼č olabilir, fakat kullan─▒ma y├Ânelik unsurlar da i├žerebilir. T├╝m Axie hayvanlar─▒ sava┼člarda kullan─▒labilecek bir dizi ├Âzelli─če sahiptir. Bu ├Âzellikler, al─▒m sat─▒m a┼čamas─▒nda hayvan─▒n de─čerini de etkiler. Bir CryptoKittie, yaln─▒zca aranan ├╝reme ├Âzelliklerinden dolay─▒ da son derece de─čerli olabilir. Her bir hayvan─▒n de─čeri nadir g├Âr├╝n├╝m├╝, ├Âzellikleri ve kullan─▒l─▒rl─▒─č─▒n─▒n bir birle┼čimine dayan─▒r. A┼ča─č─▒daki ├Ârnekte arzu edilen ve nadir birka├ž ├Âzellik birden mevcuttur.


M├╝zik NFT'leri

T─▒pk─▒ bir resim dosyas─▒ ya da video gibi, bir NFT'ye ses ekleyerek koleksiyonluk bir m├╝zik eseri yaratabilirsiniz. Bunu, bir kayd─▒n dijital "ilk bask─▒s─▒" olarak d├╝┼č├╝nebilirsiniz. NFT'ye bir ┼čark─▒ eklemek sanat ├Ârne─čimize benzer, fakat ba┼čka kullan─▒m alanlar─▒ da vard─▒r.

Telif haklar─▒ndan adil bir pay almak m├╝zisyenler i├žin b├╝y├╝k bir sorundur. Fakat dengeli bir sonu├ž elde etmenin olas─▒ en az iki yolu vard─▒r: blockchain tabanl─▒ yay─▒n platformlar─▒ ve blockchain ile telif takibi. Yay─▒n hizmetleri i├žin Amazon Music ya da Youtube ile rekabet etmek k├╝├ž├╝k blockchain projeleri i├žin zordur. Spotify gibi bir dev 2017 y─▒l─▒nda MediaChain ad─▒nda bir blockchain telif ├ž├Âz├╝m├╝ sat─▒n ald─▒─č─▒nda bile sanat├ž─▒lar i├žin ger├žek anlamda bir fayda sa─člayamam─▒┼čt─▒r.

Bu arada, daha k├╝├ž├╝k projeler ise a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak ba─č─▒ms─▒z sanat├ž─▒larla ├žal─▒┼čmak durumunda kalm─▒┼čt─▒r. Binance Smart Chain'deki Rocki, bu ba─č─▒ms─▒z sanat├ž─▒lara m├╝ziklerini yay─▒nlayabilecekleri ve telif haklar─▒n─▒ satabilecekleri bir platform sunar. Platformdaki ilk telif hakk─▒ NFT'si sat─▒┼č─▒nda ERC721 token standard─▒ kullan─▒larak telif hakk─▒n─▒n %50'si i├žin 40 ETH toplanm─▒┼čt─▒r.

Bu modelin daha pop├╝ler olup olmayaca─č─▒ daha b├╝y├╝k yay─▒n hizmetleri taraf─▒ndan benimsenmesine ba─čl─▒d─▒r. M├╝zi─či NFT'lerle birle┼čtirmek kullan─▒m alan─▒ bak─▒m─▒ndan harika bir fikirdir, fakat m├╝zik d├╝nyas─▒ndan b├╝y├╝k isimlerin deste─či olmadan ba┼čar─▒ya ula┼čmada zorlanabilir.


Ger├žek d├╝nya varl─▒klar─▒n─▒n NFT'leri┬á

Ger├žek d├╝nya varl─▒klar─▒yla NFT'leri birbirine ba─člamak m├╝lkiyeti kan─▒tlama ┼čeklimizi dijitalle┼čtirebilir. ├ľrne─čin gayrimenkulde genellikle fiziksel tapular kullan─▒l─▒r. Bu tapulardan tokenla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č dijital varl─▒klar yaratmak likit olmayan ├Â─čeleri (bir ev ya da arazi gibi) blockchaine ta┼č─▒yabilir. Bu uygulama hen├╝z d├╝zenleyicilerden pek destek almam─▒┼čt─▒r. Uygulama hala b├╝y├╝k oranda geli┼čim a┼čamas─▒ndad─▒r, fakat gelecekte kullan─▒m─▒ artabilir.

Shane Dulgeroff Nisan 2021'de Kaliforniya'da sat─▒l─▒k bir m├╝lk├╝ temsil eden bir NFT yaratm─▒┼čt─▒r. Tokena bir kripto sanat eseri de eklenmi┼čtir. A├ž─▒k art─▒rmay─▒ kazanan ki┼či NFT'yi alacak ve evin sahibi olacakt─▒r. Fakat sat─▒┼č─▒n tam yasal durumu ve al─▒c─▒yla sat─▒c─▒n─▒n haklar─▒ belirsizdir.


NFT, konu m├╝cevher gibi daha k├╝├ž├╝k e┼čyalar oldu─čunda sat─▒┼č yap─▒l─▒rken m├╝lkiyetin me┼črulu─čunu kan─▒tlamaya yard─▒mc─▒ olabilir. ├ľrne─čin ger├žek, etik bir elmas─▒n genellikle bir orijinallik sertifikas─▒ olur. Bu sertifika, m├╝lkiyet haklar─▒n─▒ elinizde tuttu─čunuzu kan─▒tlamak i├žin de bir yol sunar. Sertifika olmadan elmas─▒ satmaya ├žal─▒┼čanlar elmas─▒n orijinalli─čini kan─▒tlayamaz ve elmas─▒n ger├žek sahibi olduklar─▒ konusunda al─▒c─▒lar─▒ ikna etmede sorunlar ya┼čayabilir.

Ayn─▒ kavram NFT'lerle de m├╝mk├╝nd├╝r. Bir ├Â─čeye ili┼čkin bir NFT s├Âz konusu oldu─čunda, NFT'ye sahip olmak varl─▒─č─▒n kendisine sahip olmak kadar ├Ânemli hale gelebilir. NFT'yi fiziksel bir so─čuk depolama c├╝zdan─▒yla ├Â─čeye yerle┼čtirmek bile m├╝mk├╝nd├╝r. Nesnelerin ─░nterneti geli┼čtik├že, daha fazla NFT'nin ger├žek d├╝nya varl─▒klar─▒n─▒ temsil etmek i├žin kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Ârmemiz olas─▒d─▒r.

Lojistik NFT'leri

Blockchain teknolojisi ├Âzellikle de de─či┼čmez ve ┼čeffaf oldu─ču i├žin lojistik sekt├Âr├╝nde de kullan─▒┼čl─▒ olabilir. Bu ├Âzellikler, tedarik zinciri verilerinin ger├žek ve g├╝venilir olmas─▒n─▒ sa─člar. G─▒dalar, mallar ve di─čer bozulabilir ├╝r├╝nlerin nerede ve ne kadar s├╝reyle kald─▒─č─▒n─▒ bilmek ├Ânemlidir.

NFT, benzersiz ├Â─čeleri temsil etme avantaj─▒n─▒ da sunar. Men┼čei, yolculu─ču ve depo konumu hakk─▒nda meta veriler i├žeren bir ├╝r├╝n├╝ takip etmek i├žin bir NFT kullanabiliriz. ├ľrne─čin:

  • ─░talya'da bir fabrikada bir ├žift l├╝ks ayakkab─▒ ├╝retilir. Ambalaj─▒ ├╝zerinde h─▒zl─▒ca tarat─▒labilecek bir NFT bu ayakkab─▒ya atan─▒r.

  • Ayakkab─▒lar─▒n nerede ve ne zaman ├╝retildi─čine y├Ânelik zaman damgal─▒ meta veriler de eklenir.

  • ├ťr├╝n tedarik zincirinden ge├žtik├že NFT tarat─▒l─▒r ve zaman damgal─▒ yeni meta veriler eklenir. Bu veriler deponun konumunu, var─▒┼č ve ├ž─▒k─▒┼č zaman─▒n─▒ i├žerebilir.

  • Ayakkab─▒lar son dura─č─▒na ula┼čt─▒─č─▒nda ma─čaza ├╝r├╝nleri tarat─▒r ve al─▒nd─▒ olarak i┼čaretler. Ayakkab─▒lar─▒n orijinalli─čini ve lojistik yolculu─čunu g├Âr├╝nt├╝lemek ve do─črulamak i├žin detayl─▒ bir ge├žmi┼č mevcuttur.

NFT'leri tedarik zincirine eklemenin ├žok say─▒da kuramsal yolu vard─▒r. Fakat bunlar─▒n hepsi, tedarik zincirinin her bir a┼čamas─▒n─▒n ayn─▒ altyap─▒y─▒ kullanmas─▒n─▒ gerektirir. K├╝resel anlamda farkl─▒ bir├žok oyuncunun ve payda┼č─▒n olmas─▒ nedeniyle bu sistemleri ger├žek hayatta uygulamaya koymak zor olabilir. Bu etmen, ger├žek hayatta yaln─▒zca ├žok az say─▒da kullan─▒m alan─▒n─▒n bulunmas─▒na neden olmu┼čtur.┬á

MAERSK'in TradeLens sistemi ve IBM'in Foot Trust'─▒ g├╝n├╝m├╝z├╝n b├╝y├╝k ├žapl─▒ blockchain lojistik ├ž├Âz├╝mlerine ├Ârnek olarak verilebilir. Her iki ├ž├Âz├╝m de NFT'lerin kullan─▒m─▒n─▒ destekleyen bir IBM blockchaini olan Hyperledger Fabric kullanmaktad─▒r. Fakat NFT'lerin operasyonlarda bir rol oynay─▒p oynamad─▒─č─▒ net de─čildir.


Son S├Âz

NFT'lerin pop├╝lerli─činin artmas─▒yla gelecekte daha fazla fikir ve kullan─▒m alan─▒yla kar┼č─▒la┼čma ihtimalimiz y├╝ksektir. ┼×u anda NFT'lere y├Ânelik t├╝m uygulamalar, bir fikir ya da k├╝├ž├╝k bir proje olman─▒n ├Âtesine ge├žebilmek i├žin yeterli bir zamana sahip olmam─▒┼čt─▒r. Bunlardan baz─▒lar─▒ pratik bulunmayabilir ya da pop├╝ler olmayabilir. Fakat sanat eserlerinin ve koleksiyonluklar─▒n nadirli─či gibi daha temel ve basit konularda NFT'lerin varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝rece─či kesindir.