Ak─▒ll─▒ S├Âzle┼čmelerin Resmi Do─črulamas─▒ Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Ak─▒ll─▒ S├Âzle┼čmelerin Resmi Do─črulamas─▒ Nedir?

Ak─▒ll─▒ S├Âzle┼čmelerin Resmi Do─črulamas─▒ Nedir?

─░leri Seviye
Yay─▒nlanma: Mar 2, 2023G├╝ncellenme: Jul 12, 2023
5m

Bu makale bir topluluk g├Ânderisidir. Yazar, bir Web3 ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čme denetim firmas─▒ olan CertiK'te M├╝hendislikten Sorumlu Ba┼čkan Yard─▒mc─▒s─▒ David Tarditi'dir.

K─▒sa ├ľzet

Resmi do─črulama, ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmelerde hata, g├╝venlik a├ž─▒klar─▒ ve di─čer istenmeyen davran─▒┼člar─▒n bulunmad─▒─č─▒n─▒ garanti alt─▒na al─▒r. Bir insan uzman ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmenin mant─▒─č─▒n─▒ matematiksel ifadeler olarak sunar, daha sonra da bunlar─▒ s├Âzle┼čmenin beklenen davran─▒┼č modellerini ger├žekteki mant─▒kla k─▒yaslayarak kontrol eden otomatik bir s├╝re├žten ge├žirir. Resmi do─črulama ve manuel denetimin birle┼čimi, bir ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmenin g├╝venli─činin kapsaml─▒ bir de─čerlendirmesini sunar.

Giri┼č

Ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeler, belirli ko┼čullar─▒n yerine getirilmesi durumunda otomatik olarak ├žal─▒┼čan, blockchain ├╝zerinde konu┼čland─▒r─▒lm─▒┼č bilgisayar programlar─▒d─▒r. Yap─▒lar─▒ basitten son derece karma┼č─▒─ča kadar de─či┼čebilir ve milyonlarca hatta milyarlarca dolar de─čerinde varl─▒k tutabilirler.┬á┬á

Ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čme kodundaki g├╝venlik a├ž─▒klar─▒, ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čme taraf─▒ndan tutulan t├╝m varl─▒klar ├╝zerinde ├žal─▒nma da dahil olmak ├╝zere y─▒k─▒c─▒ sonu├žlar do─čurabilir. 2021'de otomatik piyasa yap─▒c─▒ (AMM) Uranium Finance'ten, ak─▒ll─▒ bir s├Âzle┼čmedeki tek bir yaz─▒m hatas─▒ nedeniyle 50 milyon dolar ├žal─▒nm─▒┼čt─▒r.

Yine 2021'de Compound Finance, tek bir karakter hatas─▒ nedeniyle asl─▒nda kazan─▒lmam─▒┼č olan 80 milyon dolarl─▒k ├Âd├╝l da─č─▒tm─▒┼čt─▒r. 2022'de ise ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmelerinden birindeki bir hata nedeniyle Wormhole Bridge'den 320 milyon dolar ├žal─▒nm─▒┼čt─▒r.

Ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čme program─▒n─▒ en ba┼č─▒ndan do─čru yapmak ├Ânemlidir. Ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeler a├ž─▒k kaynakl─▒d─▒r, yani bir s├Âzle┼čme konu┼čland─▒r─▒ld─▒─č─▒nda kod herkese a├ž─▒k olur. Hacker bir hatay─▒ yakalarsa, bundan hemen yararlanabilir. Buna ek olarak, konu┼čland─▒r─▒lmas─▒n─▒n ard─▒ndan bir ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmenin kodu genellikle de─či┼čtirilemedi─činden, g├╝venlik a├ž─▒klar─▒na zaman i├žinde yama uygulamak bir se├ženek de─čildir.

Ak─▒ll─▒ S├Âzle┼čme Do─črulamas─▒ Nas─▒l ├çal─▒┼č─▒r?┬á┬á

Ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmelerin resmi do─črulamas─▒, ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmelerin mant─▒─č─▒n─▒n ve istenen davran─▒┼č─▒n─▒n matematiksel ifadeler olarak sunulmas─▒yla yap─▒l─▒r. Denet├žiler daha sonra bu ifadelerin do─čru olup olmad─▒─č─▒n─▒ kontrol etmek i├žin otomatik ara├žlar kullan─▒r.

S├╝re├ž ┼čunlar─▒ i├žerir:

  1. Bir s├Âzle┼čmenin spesifikasyon ve istenen ├Âzelliklerini resmi dilde tan─▒mlama.

  2. S├Âzle┼čme kodunun matematiksel modeller veya mant─▒k gibi resmi bir temsile d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesi.

  3. S├Âzle┼čmenin spesifikasyon ve ├Âzelliklerini do─črulamak i├žin otomatik teorem kan─▒tlay─▒c─▒lar─▒ veya model denetleyicileri kullanma.

  4. Hatalar─▒ veya istenen ├Âzelliklerden sapmalar─▒ bulmak ve d├╝zeltmek i├žin do─črulama s├╝recini tekrarlama.

Ak─▒ll─▒ S├Âzle┼čme Do─črulamas─▒ Neden ├ľnemlidir?

Matematiksel ak─▒l y├╝r├╝tmenin kullan─▒lmas─▒, resmi olarak do─črulanm─▒┼č ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmelerin hatalar, g├╝venlik a├ž─▒klar─▒ ve di─čer istenmeyen davran─▒┼člar i├žermedi─činden emin olunmas─▒na yard─▒mc─▒ olur. ├ľzelliklerinin do─čru oldu─ču dikkatli bir ┼čekilde kan─▒tland─▒─č─▒ i├žin s├Âzle┼čmeye olan g├╝veni ve inanc─▒ art─▒rmaya da katk─▒da bulunur.┬á

A┼ča─č─▒da, ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čme do─črulamas─▒n─▒n ├Ânemli mali kay─▒plar─▒ ve di─čer y─▒k─▒c─▒ sonu├žlar─▒ ├Ânlemeye nas─▒l yard─▒mc─▒ oldu─čuna dair baz─▒ ├Ârnekler verilmi┼čtir.┬á┬á

Uniswap

Uniswap tan─▒nm─▒┼č bir AMM'dir. Uniswap V1 ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmesi geli┼čtirildi─činde resmi olarak do─črulanm─▒┼čt─▒r. Bu ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čme piyasa s├╝r├╝lmeden ├Ânce yap─▒lan resmi do─črulama, Uniswap V1'deki fonlar─▒n t├╝kenmesine yol a├žabilecek yuvarlama hatalar─▒n─▒ bulmu┼č ve d├╝zeltmi┼čtir.┬á

Balancer

Balancer V2 de resmi olarak do─črulanm─▒┼č bir AMM'dir. Resmi do─črulama, ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmede fla┼č kredi i┼člevine y├Ânelik olan ve borsay─▒ h─▒rs─▒zl─▒─ča kar┼č─▒ savunmas─▒z hale getirebilecek yanl─▒┼č bir ├╝cret hesaplamas─▒ bulmu┼č ve d├╝zeltmi┼čtir.

SafeMoon

SafeMoon V1'deki k├╝├ž├╝k bir hata, konu┼čland─▒rman─▒n ard─▒ndan resmi do─črulama ile bulunmu┼čtur. Bu hata, belirli i┼člemlerin s├Âzle┼čmeden feragat etmeden ├Ânce yap─▒lmas─▒ durumunda bir s├Âzle┼čme sahibinin s├Âzle┼čmenin m├╝lkiyetinden feragat edebilmesine ve daha sonra s├Âzle┼čmeyi yeniden almas─▒na imkan tan─▒m─▒┼čt─▒r.

Bu hata, SafeMoon V1 ├žatallanmalar─▒n─▒n ├žo─ču manuel denetiminde g├Âzden ka├žm─▒┼čt─▒r, ├ž├╝nk├╝ bu hatay─▒ bulmak i├žin program de─či┼čkeni de─čerlerinin belirli kombinasyonlar─▒n─▒ analiz etmek gerekir. Bu da insanlar taraf─▒ndan kolayca g├Âzden ka├ž─▒r─▒labilecek, fakat bir makine i├žin kolayca yakalanabilecek bir hatad─▒r.

Resmi Do─črulama ve Manuel Denetim Nas─▒l Birlikte ├çal─▒┼č─▒r?

Resmi do─črulama, bir s├Âzle┼čmenin mant─▒k ve davran─▒┼člar─▒n─▒n istenen ├Âzelliklerle uyumlu olup olmad─▒─č─▒n─▒ kontrol etmenin sistematik ve otomatik bir yolunu sunar. Bu da olas─▒ hatalar─▒ veya a├ž─▒klar─▒ tan─▒mlamay─▒ ve d├╝zeltmeyi kolayla┼čt─▒r─▒r. Resmi do─črulama, manuel incelemeyle tespit edilmesi zor olabilecek karma┼č─▒k ve incelikli sorunlar─▒ bulmak i├žin ├Âzellikle kullan─▒┼čl─▒d─▒r.

Manuel denetim, bir s├Âzle┼čmenin kod, tasar─▒m ve konu┼čland─▒r─▒lmas─▒n─▒n konunun uzmanlar─▒ taraf─▒ndan incelenmesini i├žerir. Denet├ži, g├╝venlik risklerini belirlemek ve s├Âzle┼čmenin genel g├╝venlik durumunu de─čerlendirmek i├žin deneyim ve uzmanl─▒─č─▒n─▒ kullan─▒r. Ayr─▒ca resmi do─črulama s├╝recinin do─čru bir ┼čekilde uyguland─▒─č─▒n─▒ onaylayabilir ve otomatik ara├žlar taraf─▒ndan tespit edilememi┼č sorunlar─▒ bulmaya ├žal─▒┼č─▒rlar.┬á

Resmi do─črulama ve manuel denetimi birle┼čtirmek, bir ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmenin g├╝venli─činin kapsaml─▒ bir de─čerlendirmesini sunar. Bu da g├╝venlik a├ž─▒klar─▒n─▒ bulma ve d├╝zeltme ┼čans─▒n─▒ art─▒r─▒r. Sonu├ž, hem insan hem de makinelerin benzersiz becerilerinden faydalanan derinlemesine bir g├╝venlik yakla┼č─▒m─▒d─▒r.┬á

Son S├Âz

Ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmelerin g├╝venli─čini garanti alt─▒na almak amac─▒yla bir ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmenin g├╝venli─činin kapsaml─▒ ve detayl─▒ bir ┼čekilde de─čerlendirilmesi i├žin hem resmi do─črulama hem de manuel denetim kullanmak ├Ânemlidir.

Resmi do─črulama, yo─čun kaynak gerektirebilse de de─čeri veya risk fakt├Âr├╝ y├╝ksek s├Âzle┼čmeler i├žin de─čerli bir yat─▒r─▒md─▒r. Sonu├žta, g├╝venli─če ├Âncelik vermek ve ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmelerin hatalar, g├╝venlik a├ž─▒klar─▒ ve istenmeyen davran─▒┼člar i├žermedi─činden emin olmak hayati ├Ânem ta┼č─▒r.

Ek Okumalar

Sorumluluk Reddi ve Risk Uyar─▒s─▒: Bu i├žerik, size herhangi bir beyan veya garanti verilmeksizin yaln─▒zca genel bilgi sunma ve e─čitim amac─▒yla "oldu─ču gibi" sunulmaktad─▒r. Bu i├žerik finansal bir tavsiye olarak yorumlanmamal─▒d─▒r ve belirli bir hizmet veya ├╝r├╝n├╝n sat─▒n al─▒nmas─▒n─▒ ├Ânerme amac─▒ ta┼č─▒mamaktad─▒r. Dijital varl─▒k fiyatlar─▒ dalgalanabilir. Yat─▒r─▒m─▒n─▒z─▒n de─čeri y├╝kselebilece─či gibi d├╝┼čebilir de ve yat─▒r─▒m yapt─▒─č─▒n─▒z tutar─▒ geri alamayabilirsiniz. Yat─▒r─▒m kararlar─▒n─▒z─▒n t├╝m sorumlulu─ču size aittir ve Binance Academy ya┼čanacak hi├žbir kay─▒p i├žin sorumluluk kabul etmez. Bu materyal yat─▒r─▒m tavsiyesi olarak yorumlanmaml─▒d─▒r.