ფიუჩერსების კონტრაქტი

განახლებული Aug 28, 2026

რა არის ფიუჩერსების კონტრაქტი?

ფიუჩერსების კონტრაქტი წარმოადგენს სტანდარტიზებულ ხელშეკრულებას დერივატივ-პროდუქტების შესახებ კონკრეტული რაოდენობის აქტივების წინასწარ შეთანხმებულ ფასად, განსაზღვრულ თარიღში ყიდვის ან გაყიდვის შესახებ.

აღნიშნული კონტრაქტებით ვაჭრობა ძირითადად სავაჭრო ბირჟებზე მიმდინარეობს. ჰეჯირების პროცესში მონაწილე პირები მათ ფასებთან დაკავშირებული რისკების მართვისთვის, ხოლო ტრეიდერები ფასის მოსალოდნელი ცვლილებების საფუძველზე მოგების მიღების მიზნით იყენებენ. ფიუჩერსების კონტრაქტი განსაზღვრავს საბაზისო აქტივის რაოდენობას, ფასსა და ანგარიშსწორების თარიღს, ამასთან, ორივე მხარე ვალდებულია შეასრულოს ხელშეკრულების პირობები მისი მოქმედების ვადის ამოწურვამდე.

როგორ მუშაობს ფიუჩერსების კონტრაქტები

ფიუჩერსების კონტრაქტი მყიდველს ავალდებულებს შეიძინოს საბაზისო აქტივი, ხოლო გამყიდველს - გაყიდოს იგი შეთანხმებულ ფასად, ვადის გასვლის თარიღში არსებული საბაზრო ფასის მიუხედავად. ვადის ამოწურვამდე ტრეიდერებს შეუძლიათ ისარგებლონ სავაჭრო პოზიციიდან გასვლის რამდენიმე სხვადასხვა მეთოდით. ყველაზე გავრცელებული მეთოდია პოზიციების ურთიერთკომპენსირება, როდესაც ტრეიდერის მიერ სავაჭრო პოზიციიდან გასვლა და ამავდროულად, ტოლ და საპირისპირო პოზიციაზე შესვლა. კიდევ ერთი მიდგომაა პოზიციის გადატანა, რაც გულისხმობს მიმდინარე პოზიციის დახურვას და ახლის გახსნას ვადის გასვლის უფრო გვიანდელი თარიღით. ზოგიერთი ტრეიდერი კი უბრალოდ ინარჩუნებს სავაჭრო პოზიციას საბოლოო ანგარიშსწორებამდე.

ფიუჩერსების კონტრაქტები განსხვავდება ოფციონებისგან, რომლებიც მფლობელს ანიჭებს ყიდვის ან გაყიდვის უფლებას და არა ვალდებულებას. ისინი ასევე განსხვავდება ფორვარდული კონტრაქტებისგან, რომლებიც წარმოადგენს კერძო, ინდივიდუალურად მორგებულ შეთანხმებებს და იდება სავაჭრო ბირჟის მიღმა და არა რეგულირებად ბირჟებზე. ფიუჩერსების კონტრაქტები სტანდარტიზებულია კონტრაქტის ზომის, ანგარიშსწორების თარიღისა და საბაზისო აქტივის ხარისხის თვალსაზრისით, რაც მათ ფორვარდულ კონტრაქტებთან შედარებით უფრო ლიკვიდურს თუმცა ნაკლებად მოქნილს ხდის.

როგორ ხდება ანგარიშსწორება ფიუჩერსების კონტრაქტების მეშვეობით

ფიუჩერსების კონტრაქტებით ანგარიშსწორების ორი ძირითადი მეთოდი არსებობს. ფიზიკური ანგარიშსწორებისას, ვადის გასვლის შემდეგ მყიდველი იღებს უშუალოდ საბაზისო აქტივს. ფულადი ანგარიშსწორების შემთხვევაში კი ანგარიშსწორება ნაღდი ფულით ხდება, კონტრაქტის ფასსა და ვადის გასვლის თარიღში ხელმისაწვდომ საბაზრო ფასს შორის სხვაობის საფუძველზე. ფულადი ანგარიშსწორების ფიუჩერსები ფართოდ გამოიყენება ისეთ ბაზრებზე, სადაც აქტივის ფიზიკური მიწოდება ნაკლებად პრაქტიკულია.

ფიუჩერსების კონტრაქტების მეშვეობით სხვადასხვა ტიპის აქტივებით ვაჭრობის განხორციელებაა შესაძლებელი, მათ შორისაა ფიატ ვალუტები, აქციები, ინდექს-ფონდები, სახელმწიფო ფინანსური ვალდებულებების ინსტრუმენტები და კრიპტოვალუტები. გარდა ამისა, ფიუჩერსების კონტრაქტები გამოიყენება ისეთი პროდუქციით ვაჭრობის ფარგლებში, როგორიცაა ნავთობი, ძვირფასი ლითონები და სოფლის მეურნეობის პროდუქტები. მაგალითად, CME Bitcoin-ის ფიუჩერსების ბაზარი უშუალოდ Bitcoin-ის მიწოდების ნაცვლად, ფულადი ანგარიშსწორების მეთოდს იყენებს.
ფიუჩერსების ბაზრებზე ტრეიდერები ხშირად იყენებენ ტექნიკურ ანალიზის ფუნდამენტური ანალიზის ინსტრუმენტების კომბინაციას, რაც მათ მიერ ინფორმირებული გადაწყვეტილებების მიღების შესაძლებლობას უზრუნველყოფს. ამ ორი მიდგომის გაერთიანება ტრეიდერებს ეხმარება ფასების ტენდენციებისა და საბაზისო ღირებულების სათანადოდ შეფასებაში. თუმცა, მნიშვნელოვანია იმის გათვალისწინება, რომ არც ერთი მეთოდი არ წარმოადგენს სასურველი შედეგების მიღების გარანტიას.