Meta Evren Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Meta Evren Nedir?

Meta Evren Nedir?

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi
Yay─▒nlanma: Sep 21, 2021G├╝ncellenme: Sep 27, 2023
9m

K─▒sa ├ľzet

Meta evren, birden fazla sanal d├╝nyay─▒ bir araya getiren kal─▒c─▒, ├ževrimi├ži, 3D bir d├╝nya konseptidir. Meta evreni internetin gelecekteki hali olarak d├╝┼č├╝nebilirsiniz. Meta evren; bu 3D d├╝nyalarda kullan─▒c─▒lar─▒n ├žal─▒┼čmas─▒na, bulu┼čmas─▒na, oyun oynamas─▒na ve sosyalle┼čmesine imkan tan─▒yacakt─▒r.

Meta evren tam anlam─▒yla hayata ge├žmi┼č de─čildir, fakat baz─▒ platformlar meta evren benzeri ├Â─čeler i├žerir. Meta evrene en yak─▒n deneyim ┼ču anda video oyunlar─▒ taraf─▒ndan sunulmaktad─▒r. Geli┼čtiriciler, oyun i├ži etkinliklere ev sahipli─či yaparak ve sanal ekonomiler yaratarak oyun kavram─▒n─▒n s─▒n─▒rlar─▒n─▒ geni┼čletmi┼čtir.

┼×art olmasa da, kripto paralar bir meta evren i├žin ├žok uygun olabilir. Kripto paralar, farkl─▒ t├╝rlerde hizmet token'lar─▒ ve sanal koleksiyonluklarla (NFT'ler) bir dijital ekonominin yarat─▒lmas─▒na imkan tan─▒r. Meta evren, Trust Wallet ve MetaMask gibi kripto c├╝zdanlar─▒n─▒n kullan─▒m─▒ndan da fayda sa─člayabilir. Ayr─▒ca, blockchain teknolojisi ┼čeffaf ve g├╝venilir y├Âneti┼čim sistemleri sunabilir.

Meta evren benzeri blockchain uygulamalar─▒ halihaz─▒rda mevcuttur ve insanlara ge├žinmelerine imkan tan─▒yacak gelirler sunmaktad─▒r. Axie Infinity, bir├žok kullan─▒c─▒n─▒n daha fazla gelir elde etmek i├žin oynad─▒─č─▒ bir "oyna-kazan" oyunudur. Second Life ve Decentraland, blockchain d├╝nyas─▒n─▒ sanal ger├žeklik uygulamalar─▒yla birle┼čtiren di─čer ba┼čar─▒l─▒ ├Ârneklerdir.

Gelece─če bakt─▒─č─▒m─▒zda, b├╝y├╝k teknoloji devleri bu yolda ├Ânc├╝l├╝k etmeye ├žal─▒┼čmaktad─▒r. Fakat blockchain sekt├Âr├╝n├╝n merkeziyetsizlik ├Âzelli─či daha ufak ├žapl─▒ oyuncular─▒n da meta evrenin geli┼čiminde yer almas─▒na imkan tan─▒maktad─▒r.


Giri┼č

Finansal, sanal ve fiziksel d├╝nyalar─▒n aras─▒ndaki ba─člant─▒lar gitgide daha ili┼čkili hale gelmi┼čtir. Hayatlar─▒m─▒z─▒ idare etmek i├žin kulland─▒─č─▒m─▒z cihazlar, sadece tek bir d├╝─čmeye dokunarak istedi─čimiz neredeyse her ┼čeye eri┼čebilmemizi sa─člamaktad─▒r. Kripto ekosistemi de buna dahildir. NFT'ler, blockchain oyunlar─▒ ve kripto ├Âdemeleri art─▒k yaln─▒zca kripto merakl─▒lar─▒yla s─▒n─▒rl─▒ de─čildir. Geli┼čmekte olan bir meta evren dahilinde art─▒k bunlar─▒n hepsine kolayca eri┼čmek m├╝mk├╝nd├╝r.


Bir meta evrenin tan─▒m─▒ nedir?

Meta evren, insanlar─▒ hayatlar─▒n─▒n her alan─▒nda birbirine ba─člayan bir ├ževrimi├ži, 3D, sanal d├╝nya kavram─▒d─▒r. ─░nternetin tek bir taray─▒c─▒ ile farkl─▒ websitelerine eri┼čim sa─člayabilmesi gibi, meta evren de bir ├žok platformu birbirine ba─člayacakt─▒r.┬á

Bu kavram, Neal Stephenson'─▒n bilim kurgu roman─▒ Parazit'te geli┼čtirilmi┼čtir. Fakat meta evren, bir zamanlar kurgusal bir fikir olsa da art─▒k gelecekte ger├že─če d├Ân├╝┼čebilecek gibi g├Âz├╝kmektedir.

Meta evrenin temelinde, her bir kullan─▒c─▒n─▒n bir karakteri ya da avatar'─▒ kontrol etti─či bir art─▒r─▒lm─▒┼č ger├žeklik yer alacakt─▒r. ├ľrne─čin, tamamen meta evrenin i├žinde kalarak sanal ofisinizde bir Oculus sanal ger├žeklik g├Âzl├╝─č├╝ ile bir toplant─▒ yapabilir, i┼činizi bitirip blockchain tabanl─▒ bir oyunla rahatlayabilir ve daha sonra da finans─▒n─▒z─▒ ve kripto portf├Ây├╝n├╝z├╝ y├Ânetebilirsiniz.
Meta evrenin baz─▒ ├Âzelliklerini mevcut sanal video oyunu d├╝nyalar─▒nda g├Ârebilirsiniz. Second Life ve Fortnite gibi oyunlar ya da Gather.town gibi i┼č sosyalle┼čme ara├žlar─▒, hayatlar─▒m─▒z─▒n birden fazla ├Â─česini ├ževrimi├ži d├╝nyalara ta┼č─▒maktad─▒r. Bu uygulamalar meta evren olmasa da bir dereceye kadar benzerdir. Meta evren hen├╝z hayata ge├žmi┼č de─čildir.┬á

Meta evren, oyunlar─▒ ya da sosyal medyay─▒ desteklemenin yan─▒nda ekonomileri, dijital kimli─či, merkeziyetsiz y├Âneti┼čimi ve di─čer uygulamalar─▒ da bir araya getirecektir. Bug├╝n bile de─čerli e┼čyalar─▒n ve para birimlerinin m├╝lkiyeti ve kullan─▒c─▒lar taraf─▒ndan yarat─▒lmas─▒ birle┼čik, tek bir meta evrenin geli┼čtirilmesine katk─▒da bulunur. T├╝m bu ├Âzellikler, blockchain'in gelece─če y├Ânelik olarak bu teknolojiye g├╝├ž vermesine olanak sunar.


Video oyunlar─▒ neden meta evrene ba─čl─▒d─▒r?

3D sanal ger├žekli─če yapt─▒─č─▒ vurgu nedeniyle video oyunlar─▒ ┼ču anda meta evrene en yak─▒n deneyimi sunmaktad─▒r. Fakat bunun tek sebebi bu oyunlar─▒n 3D olmalar─▒ de─čildir. Art─▒k video oyunlar─▒, hayat─▒m─▒z─▒n di─čer alanlar─▒yla kesi┼čen hizmet ve ├Âzellikler sunmaktad─▒r. Roblox video oyunu, konser ve bulu┼čma gibi sanal etkinliklere ev sahipli─či bile yapar. Oyuncular yaln─▒zca oyunu oynamakla kalmaz, "siber d├╝nya" dahilinde oyunu di─čer etkinlikler ve hayatlar─▒n─▒n farkl─▒ alanlar─▒ i├žin de kullan─▒r. ├ľrne─čin, ├žok oyunculu Fortnite oyununda 12,3 milyon kullan─▒c─▒ Travis Scott'─▒n oyun i├ži sanal m├╝zik turuna kat─▒lm─▒┼čt─▒r.


Kripto, meta evrene hangi a├ž─▒lardan uygundur?

Oyun d├╝nyas─▒, meta evrenin 3D ├Âzelli─čini sunar fakat hayat─▒n t├╝m y├Ânlerini kapsayabilecek bir sanal d├╝nyada ihtiya├ž duyulan her ┼čeyi i├žermez. Kripto; m├╝lkiyetin dijital ispat─▒, de─čer transferi, y├Âneti┼čim ve eri┼čilebilirlik gibi gerekli di─čer ├Ânemli par├žalar─▒ sunabilir. Peki, bu tam olarak ne anlama gelir?

Gelecekte e─čer meta evren dahilinde ├žal─▒┼čabilir, sosyalle┼čebilir hatta sanal ├Â─čeler sat─▒n alabilirsek, m├╝lkiyeti g├Âstermenin g├╝venli bir yoluna ihtiyac─▒m─▒z olacakt─▒r. Ayr─▒ca, meta evren dahilinde bu ├Â─čeleri ve paray─▒ transfer ederken g├╝vende hissetmemiz gerekir. Son olarak, hayatlar─▒m─▒z─▒n bu kadar b├╝y├╝k bir par├žas─▒ olacaksa meta evren dahilindeki karar verme s├╝re├žlerinde de bir rol oynamak isteyebiliriz.

Baz─▒ video oyunlar─▒ ┼čimiden baz─▒ temel ├ž├Âz├╝mler i├žerir, fakat bir├žok geli┼čtirici bunun yerine daha iyi bir se├ženek olarak kripto ve blockchain kullan─▒r. Blockchain, bu konularla ilgili merkeziyetsiz ve ┼čeffaf bir yol sunarken video oyunu geli┼čimi daha merkezidir.

Blockchain geli┼čtiricileri, video oyunu d├╝nyas─▒ndan da etkilenir. Oyunla┼čt─▒rma, Merkeziyetsiz Finans (DeFi) ve GameFi'de (oyun finans─▒) yayg─▒nd─▒r. Gelecekte, bu iki d├╝nyan─▒n daha da entegre hale gelmesini sa─člayabilecek yeteri kadar benzerlik olacak gibi g├Âz├╝kmektedir. Blockchain'in meta evrene uygun ba┼čl─▒ca ├Âzellikleri ┼čunlard─▒r:

1. M├╝lkiyetin dijital ispat─▒: ├ľzel anahtarlar─▒n─▒za eri┼čim sunan bir c├╝zdana sahip olman─▒z sayesinde blockchain ├╝zerindeki bir etkinlik ya da varl─▒─č─▒n m├╝lkiyetini an─▒nda ispat edebilirsiniz. ├ľrne─čin, i┼č yerindeyken mali y├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝n├╝z├╝ g├Âstermek i├žin i┼člemlerinizin tam bir d├Âk├╝m├╝n├╝ g├Âsterebilirsiniz. C├╝zdan, dijital kimlik ve m├╝lkiyetin ispat─▒ i├žin en g├╝venli ve g├╝├žl├╝ y├Ântemlerden biridir.
2. Dijital koleksiyon yapabilme: Bir ┼čeyin sahibinin kim oldu─čunu ispat edebilece─čimiz gibi bir ├╝r├╝n├╝n orijinal ve benzersiz oldu─čunu da g├Âsterebiliriz. Ger├žek hayattan daha fazla etkinli─či b├╝nyesine dahil etmeyi ama├žlayan bir meta evren i├žin bu olduk├ža ├Ânemlidir. NFT'ler arac─▒l─▒─č─▒yla %100 benzersiz ve hi├žbir zaman tam olarak kopyalanamayacak ya da taklit edilemeyecek objeler yaratabiliriz. Bir blockchain, fiziksel ├Â─čelerin m├╝lkiyetini de temsil edebilir.
3. De─čer transferi: Meta evrenlerin, de─čer transferi yapmak i├žin kullan─▒c─▒lar─▒n g├╝venece─či g├╝venli bir yola ihtiyac─▒ olacakt─▒r. ├çok oyunculu oyunlarda oyun i├ži para birimleri, blockchain'deki kriptodan daha az g├╝venlidir. Kullan─▒c─▒lar, meta evrende ├žok zaman harcayacak ve hatta buradan para kazanacaksa, g├╝venilir bir para birimine de ihtiya├ž duyacaklard─▒r.
4. Y├Âneti┼čim: Kullan─▒c─▒lar i├žin, meta evren ile etkile┼čimlerinin kurallar─▒n─▒ kontrol etme becerisi de ├Ânemlidir. Ger├žek hayatta, bir ┼čirket i├žerisinde oy hakk─▒m─▒z olabilir ve y├Âneticileri se├žebiliriz.Meta evrenin de adil bir y├Âneti┼čim i├žin yollara ihtiyac─▒ olacakt─▒r ve blockchain de bunu yapman─▒n halihaz─▒rda kendini ispat etmi┼č bir yoludur.
5. Eri┼čilebilirlik: D├╝nyan─▒n d├Ârt bir yan─▒ndaki herkes, a├ž─▒k blockchainler ├╝zerinde bir c├╝zdan yaratabilir. Banka hesab─▒n─▒n aksine bunun i├žin herhangi bir ├╝cret ├Âdemeniz ya da bilgi payla┼čman─▒z gerekli de─čildir. Bu da, blockchain teknolojisini finansal etkinli─činizi ve ├ževrimi├ži, dijital bir kimli─či y├Ânetmeniz i├žin en eri┼čilebilir y├Ântem k─▒lar.
6. Birlikte ├žal─▒┼čabilirlik: Blockchain teknolojisi, farkl─▒ platformlar─▒n uyumlulu─čunu gitgide art─▒rmaktad─▒r. Polkadot (DOT) ve Avalanche (AVAX) gibi projeler, birbirleriyle etkile┼čim kurabilen ki┼čiselle┼čtirilmi┼č blockchain'ler yaratmaya imkan tan─▒r. Tekil bir meta evrenin birden fazla projeyi birbirine ba─člamas─▒ gerekecektir ve blockchain teknolojisi bunun i├žin ├ž├Âz├╝mlere zaten sahiptir.


Meta evrenin g├Ârevi nedir?

Daha ├Ânce de bahsetti─čimiz gibi meta evren, hayat─▒n t├╝m y├Ânlerini tek bir yerde birle┼čtirecektir. ┼×u anda bir├žok ki┼či evden ├žal─▒┼č─▒yor olsa da meta evrende 3D bir ofise girebilir ve i┼č arkada┼člar─▒n─▒z─▒n avatar'lar─▒yla etkile┼čim kurabilirsiniz. ─░┼činiz de meta evren ile ili┼čkili olabilir ve do─črudan meta evrende kullanabilece─činiz bir gelir elde etmenize imkan tan─▒yabilir. Asl─▒nda bu t├╝rde i┼čler benzer bir formda halihaz─▒rda mevcuttur.

GameFi ve "oyna kazan" modelleri, d├╝nya genelinde insanlar i├žin istikrarl─▒ bir gelir ak─▒┼č─▒ sunmaktad─▒r. Bu ├ževrimi├ži i┼čler, insanlar─▒n sanal d├╝nyalarda ya┼čamak ve buradan kazan├ž elde etmek i├žin zaman harcamaya istekli oldu─čunu g├Âsterdi─činden gelecekte meta evreni hayata ge├žirmek i├žin harika adaylard─▒r. Axie Infinity ve Gods Unchained gibi "oyna-kazan" oyunlar─▒nda 3D d├╝nyalar ya da avatar'lar bile yoktur. Fakat prensip bak─▒m─▒ndan tamamen ├ževrimi├ži d├╝nyada para kazanman─▒n bir yolu olarak meta evrenin bir par├žas─▒ olabilirler.


Meta evren ├Ârnekleri

Hen├╝z tek bir ba─člant─▒l─▒ meta evrene sahip olmasak da meta evrenlere benzer pek ├žok platform ve proje vard─▒r. Bunlar genellikle NFT'leri ve di─čer blockchain ├Â─čelerini de dahil eder. ├ť├ž ├Ârne─či inceleyelim:

Second Life

ÔÇîSecond Life, kullan─▒c─▒lar─▒n sosyalle┼čmek, ├Â─črenmek ve i┼č yapmak i├žin avatar'lar─▒n─▒ y├Ânetti─či bir 3D sanal ortamd─▒r. Proje, koleksiyonluklar─▒ takas etmek i├žin bir NFT pazar yerine de sahiptir. Second Life, Eyl├╝l 2020'de Binance Smart Chain'in ilk y─▒l d├Ân├╝m├╝ kutlamas─▒ kapsam─▒nda Hasat Festivali'ne de ev sahipli─či yapm─▒┼čt─▒r. Sanal fuar, kullan─▒c─▒lar─▒n incelemesi ve etkile┼čim kurmas─▒ i├žin BSC ├╝zerindeki farkl─▒ projeleri sergilemi┼čtir.


Axie Infinity

Axie Infinity, geli┼čmekte olan ├╝lkelerden kullan─▒c─▒lara istikrarl─▒ bir gelir elde etme f─▒rsat─▒ sunan bir "oyna-kazan" oyunudur. Oyuncular, Axie olarak bilinen yarat─▒klardan sat─▒n alarak ya da ba┼člang─▒├žta hediye edilen ├╝├ž tanesini kullanarak Smooth Love Potion (SLP) token farm etmeye ba┼člayabilir. A├ž─▒k piyasada sat─▒ld─▒─č─▒nda, ki┼činin ne kadar oynad─▒─č─▒na ve token'─▒n piyasa fiyat─▒na ba─čl─▒ olarak yakla┼č─▒k 200 USD ila 1000 USD aras─▒nda kazanabilir.

Axie Infinity tek bir 3D karakter ya da avatar vermese de kullan─▒c─▒lara meta evren benzeri bir i┼č imkan─▒ sunar. Filipinler halk─▒n─▒n bu oyunu tam zamanl─▒ i┼člerine alternatif olarak ya da gelirlerini art─▒rmak i├žin kulland─▒─č─▒n─▒ duymu┼č olabilirsiniz.


Decentraland

Decentraland, sosyal ├Â─čeleri kripto paralar, NFT'ler ve sanal gayrimenkulle birle┼čtiren ├ževrimi├ži bir dijital d├╝nyad─▒r. Buna ek olarak, oyuncular platformun y├Âneti┼čiminde aktif bir rol ├╝stlenebilir. Di─čer blockchain oyunlar─▒na benzer ┼čekilde, g├Âr├╝n├╝┼če y├Ânelik koleksiyonluklar─▒ temsil etmek i├žin NFT'ler kullan─▒l─▒r. NFT'ler, kullan─▒c─▒lar─▒n oyun i├žinde MANA kripto paras─▒yla sat─▒n alabilece─či 16'ya 16 metrelik arazi parselleri olan LAND i├žin de kullan─▒l─▒r. T├╝m bunlar─▒n birle┼čimi karma┼č─▒k bir kripto ekonomisi yarat─▒r.


Meta evrenin gelece─či nedir?

Facebook, birle┼čik bir meta evrenin yarat─▒lmas─▒n─▒n en b├╝y├╝k destek├žilerinden biridir. Facebook'un Diem sabit coin projesi nedeniyle bu destek ├Âzellikle de kripto destekli bir meta evren i├žin ilgi ├žekicidir. Mark Zuckerberg, uzaktan ├žal─▒┼čmay─▒ desteklemek ve geli┼čmekte olan ├╝lkelerden insanlar─▒n finansal f─▒rsatlar─▒n─▒ iyile┼čtirmek i├žin bir meta evren projesi kullanma planlar─▒ndan a├ž─▒k├ža bahsetmi┼čtir. Facebook'un sosyal medya, ileti┼čim ve kripto platformlar─▒na sahip olmas─▒, t├╝m bunlar─▒ tek bir yerde birle┼čtirme konusunda ona bir avantaj sunar. Microsoft, Apple ve Google gibi di─čer b├╝y├╝k teknoloji ┼čirketleri de meta evrenin yarat─▒lmas─▒n─▒ hedeflemektedir.
Kripto destekli meta evren s├Âz konusu oldu─čunda NFT pazar yerleri ve 3D sanal d├╝nyalar─▒n─▒n birbirine daha fazla entegre edilmesi bir sonraki ad─▒m gibi g├Âz├╝kmektedir. NFT sahipleri, OpenSea ve BakerySwap gibi pazar yerlerindeki birden fazla kaynaktan ├╝r├╝nlerini halihaz─▒rda satabilir, fakat bunu yapmak i├žin hen├╝z pop├╝ler bir 3D platformu yoktur. Daha b├╝y├╝k ├Âl├žekte, blockchain geli┼čtiricileri bir teknoloji devinden daha fazla organik kullan─▒c─▒yla pop├╝ler meta evren benzeri uygulamalar geli┼čtirebilir.


Son S├Âz

Birle┼čik, tek bir meta evrenin ├Ân├╝nde uzun bir yol olsa da bu kavram─▒n hayata ge├žirilmesini sa─člayabilecek geli┼čmeleri ┼čimdiden g├Âr├╝yoruz. Meta evren, blockchain teknolojisi ve kripto paralar i├žin bir di─čer bilim kurgusal kullan─▒m alan─▒ gibi g├Âz├╝k├╝yor. Bir meta evrenin yarat─▒lmas─▒ noktas─▒na ula┼č─▒p ula┼čamayaca─č─▒m─▒z hen├╝z belirsiz. Fakat bu s├╝re i├žinde meta evren benzeri projeleri deneyimleyebilir ve blockchain'i g├╝nl├╝k hayatlar─▒m─▒za daha fazla dahil etmeye devam edebiliriz.