Taproot Nedir ve Bitcoin'e Faydası Nedir?
İçindekiler
Giriş
Bitcoin ağının kısıtlamaları
Bitcoin Taproot yükseltmesi nedir?
Taproot nasıl çalışır?
Schnorr İmzaları (BIP340)
Taproot (BIP341)
Tapscript (BIP342)
Taproot'un Bitcoin'e katkısı nedir?
Taproot yükseltmesi neden önemlidir? 
Son Söz
Taproot Nedir ve Bitcoin'e Faydası Nedir?
Ana sayfaMakaleler
Taproot Nedir ve Bitcoin'e Faydası Nedir?

Taproot Nedir ve Bitcoin'e Faydası Nedir?

İleri Seviye
Published Dec 2, 2020Updated Dec 30, 2021
7m

Kısa Özet

Taproot, 14 Kasım 2021'de uygulamaya konan bir Bitcoin ağı yükseltmesidir. Schnorr imzalarıyla birlikte Taproot, SegWit'in kullanıma sunulmasından bu yana en çok beklenen Bitcoin teknolojik yükseltmelerinden biridir. Taproot'un amacı; gizliliği, ölçeklenebilirliği ve güvenliği iyileştirmek üzere Bitcoin'in komut dosyalarının çalışma şeklini değiştirmektir. Taproot ile Schnorr imzaları adında ilgili bir diğer güncellemenin bir araya gelmesiyle bu iyileştirmeler ve çok daha fazlası mümkün hale gelmiştir.

Kripto para topluluğuna aşina herkes gizlilik, ölçeklenebilirlik ve güvenliğin en önemli konular olduğunu bilir. Bitcoin, dünyanın en popüler kripto parası olsa da bu sorunların ele alınması gereklidir. Taproot da tam olarak bu sorunları çözmeyi amaçlamaktadır.


Giriş

Bitcoin, yaşadığı iniş çıkışlara rağmen kripto dünyasını sağlam tutan dayanak noktası olduğunu ispat etmiştir. Yıllar içinde, Mt. Gox saldırısı ve kötü bir üne sahip Bitcoin sert çatallanmaları gibi çeşitli sorunlar yaşanmış olsa da kripto topluluğu Bitcoin'e desteğini sürdürmüştür.

Fakat bazı konuları göz ardı etmek mümkün değildir ve gizlilik bu konuların arasında en önemlilerden biridir. Bitcoin'in herkese açık bir blockchain olması nedeniyle ağ üzerinde yapılan tüm işlemlerin herkes tarafından takip edilmesi mümkündür. Bazı kişiler için bu büyük bir sorundur.
Coin karıştırma ve CoinJoin gibi çeşitli teknikler kullanarak anonimliğinizi artırmanız mümkündür. Fakat ne yazık ki bunların hiçbiri Bitcoin'i gizli bir para birimi haline getirmez. Aynı şey Taproot için de geçerlidir, fakat bu yükseltme ağın anonimliğini artırmaya yardımcı olabilir. 

Taproot yükseltmesi, Bitcoin'in gizlilik eksikliğini ve ilgili diğer sorunlarını çözmenin ilk önemli adımı olarak birçok kişi tarafından beklenmekteydi. Taproot, dünya genelinde madencilerin onayının ardından 14 Kasım 2021'de Bitcoin ağında etkinleştirildi. Peki, Taproot nedir ve Bitcoin'e katkısı ne olacaktır? Makalemizde bu soruları ayrıntılı olarak yanıtlayacağız.


Bitcoin ağının kısıtlamaları

Yaratılan ilk ve en popüler kripto para olmasına rağmen Bitcoin ağının belirli alanlarda eksiklikleri vardır, örneğin işlem hızı yavaştır. Bitcoin, başlangıçta saniye başına 7 işlem gerçekleştirmek üzere yaratılmıştır, fakat ağın popülerliğinin ve kullanıcı sayısının artmasıyla işlem hızları düşmüş ve ücretler de yükselmiştir. Bitcoin ağının ortalama işlem ücreti, 2021'de coinin fiyatının çok yükselmesiyle birlikte 60 USD'lik tüm zamanların en yüksek değerine ulaşmıştır. Ücretlerin yüksek ve işlem hızının yavaş olmasının Bitcoin ağının gelişimini yavaşlattığına inanılmaktadır. Geliştiriciler, işlem kapasitesini artırmak amacıyla bir bloğa daha fazla işlemin dahil edilebilmesi için 2017 yılında Segregated Witness (SegWit) yükseltmesini uygulamaya koymuştur. Fakat işlem ücretleri yüksek kalmayı sürdürmüştür. 

Bir diğer sınırlama da gizliliktir. Whitepaper'da Bitcoin işlemlerinin gizli olduğu belirtilmiş olsa da Bitcoin ağındaki tüm işlemlerin detayları görülebilir durumdadır. Bu da bir kişinin Bitcoin adresine bakarak tüm alım geçmişini görebileceğiniz anlamına gelir. 

Bitcoin, bu sınırlamaların üstesinden gelmek için zaman zaman ağda yükseltmeler yapmıştır. Fakat Bitcoin'de değişiklikler yapmak, ağın merkeziyetsiz doğası nedeniyle oldukça zordur. Hangi değişikliklerin yapılması ve hangilerinin yapılmaması gerektiğine karar veren tek bir kişi yoktur. Bunun için topluluğun mutabakata vararak karar vermesi gereklidir.

Bitcoin Taproot yükseltmesi nedir?

Taproot; gizliliği, verimliliği ve ağın akıllı sözleşmeleri işleme becerisini artırmak üzere Bitcoin'in komut dosyalarını iyileştiren bir yumuşak çatallanmadır. 2017'deki SegWit yükseltmesinden bu yana en önemli Bitcoin yükseltmesi olduğu düşünülmektedir.

Taproot yükseltmesi 3 farklı Bitcoin İyileştirme Önerisinden (BIP) oluşur. Bunlar Taproot, Tapscript ve en temeli olan Schnorr imzaları adındaki yeni dijital imza şemasıdır. Taproot, Bitcoin kullanıcıları için işlem gizliliğinin artırılması ve işlem ücretlerinin düşürülmesi gibi çeşitli avantajlar getirmeyi amaçlar. Aynı zamanda Bitcoin'in daha karmaşık işlemler gerçekleştirebilmesine imkan tanıyacak ve özellikle de akıllı sözleşme becerileri, ağda Merkeziyetsiz Finansı (DeFi) ve benzersiz tokenleri (NFT) destekleme konularında Ethereum'la rekabet edebilmesi için ağın kullanım alanlarını genişletecektir.

Taproot önerisi, ilk olarak Bitcoin Core geliştiricisi Greg Maxwell tarafından Ocak 2018'de ortaya atılmıştır. Pieter Wuille tarafından yaratılan talebin ardından Taproot, Ekim 2020 itibarıyla Bitcoin Core kütüphanesine eklenmiştir. Yükseltmenin tam olarak faaliyete geçmesi için node operatörlerinin Taproot'un yeni mutabakat kurallarını benimsemesi gereklidir. Yükseltme, madencilerin %90'ının desteğini alarak 14 Kasım 2021'de 709.632. blokta resmi olarak etkinleştirilmiştir.


Taproot nasıl çalışır?

Taproot yükseltmesini gerçekleştirmek için birlikte çalışan 3 Bitcoin Geliştirme Önerisi (BIP) vardır. Bu BIP'lerin her biri, diğerlerini farklı yollardan etkiler ve tamamlar.

Schnorr İmzaları (BIP340)

Schnorr imzaları, Bitcoin ağındaki işlemlerin daha hızlı ve güvenli bir şekilde doğrulanmasına imkan tanır. Alman bir matematikçi ve kriptograf olan Claus Schnorr tarafından geliştirilmiş bir kriptografik imza şemasından oluşur. Schnorr, algoritmasını uzun yıllar boyunca patentle korumuş olsa da 2008 yılında patent resmi olarak sona ermiştir. Schnorr imzaları, diğer avantajlarının yanı sıra en çok basit ve etkili bir şekilde kısa imzalar oluşturmalarıyla tanınır.

Satoshi Nakamoto (Bitcoin'in yaratıcısı) tarafından benimsenen imza şeması Eliptik Eğri Dijital İmza Algoritmasıdır (ECDSA). Schnorr imza algoritması yerine ECDSA'nın tercih edilmesinin sebebi, bu algoritmanın halihazırda yaygın bir şekilde kullanılması, iyi anlaşılmış, güvenli, kompakt ve açık kaynaklı olmasıdır.

Ancak, Schnorr Dijital İmza Şeması'nın (SDSS) geliştirilmesi, Bitcoin ve diğer blockchain ağlarında yeni nesil imzaların yaratılması için başlangıç noktası olabilir.

Schnorr imzalarının başlıca avantajlarından biri de karmaşık bir Bitcoin işleminin içindeki birden fazla anahtarı alabilmesi ve bunlardan benzersiz tek bir imza yaratabilmesidir. Bu da işlemde yer alan birden fazla tarafa ait imzaların, tek bir Schnorr imzasında “birleştirilebileceği” anlamına gelir. Buna, imza birleştirme adı verilir.

Hatta Taproot, bir Bitcoin komut dizininin çalıştığı gerçeğini bile tamamen gizlemeyi mümkün hale getirir. Örneğin Taproot kullanarak Bitcoin harcamak, yapılan işlemi bir Lightning Ağı kanalı, eşler arası işlem ya da karmaşık bir akıllı kontratta yapmanızı birbirinden ayırt edilemez hale getirebilir. Bu işlemlerden herhangi birini izleyen bir kişi, eşler arası bir işlemden başka bir şey göremez. Fakat Taproot'un, asıl göndericinin ve son alıcının cüzdanlarının görünürlüğü üzerinde bir etki yaratmayacağını belirtmek de gerekir.


Taproot (BIP341)

Taproot yükseltmesi adını Taproot'tan alır. 2017'de yapılan SegWit yükseltmesinin üzerine inşa edilmiştir ve Bitcoin blockchainindeki işlem verisi miktarını ölçeklendirmek için Merkelleştirilmiş Alternatif Komut Dosyası Ağaçlarını (MAST) kullanır.

Bitcoin ağındaki işlemler açık ve özel anahtarlarla korunur. Bir cüzdandaki dijital varlıkları harcamak isteyen bir kişinin coinleri hareket ettirmeden önce cüzdanın gerçek sahibi olduğunu göstermek amacıyla bir imza sunması gereklidir. Tek imzalı işlemlerin dışında, Bitcoin işlemlerini daha karmaşık hale getirmek üzere zaman kilitli serbest bırakmalar, çoklu imza (multisig) şartları vb. çeşitli özellikler kullanılabilir. 

Fakat bu karmaşık çoklu imza işlemlerinin doğrulanması için birden fazla girdi ve imza gereklidir, bu da blockchaine büyük miktarda veri ekler ve işlem hızını düşürür. Aynı zamanda, işlem bilgileri blockchain üzerinde otomatik olarak görünür hale gelir, bu da adres sahiplerinin hassas verilerini ortaya çıkarabilir. 

MAST'ın entegre edilmesinden sonra tek bir MAST işleminin birden fazla komut dosyasını temsil edebilmesi sayesinde, gerekli olan komut dosyası ve doğrulama miktarı azaltılabilir. Dolayısıyla, kompleks bir Bitcoin işlemi MAST'a gönderildiğinde işlemin gerçekleştirilmesi için Merkle ağacına ihtiyaç duyulmaz. MAST, tüm bilgilerin yerine yalnızca işlemin gerçekleştirilen koşullarının blockchaine eklenmesine izin verir. Bu da ağ üzerinde saklanması gereken veri hacmini büyük oranda düşürebilir. Bu yaklaşım, Bitcoin blockchainine daha fazla ölçeklenebilirlik ve verimlilik getirmekle kalmaz, Bitcoin kullanıcıları için daha fazla gizlilik de sunar.


Tapscript (BIP342)

Tapscript, diğer 2 BIP'yi mümkün kılmak üzere Bitcoin Komut Dosyasına yönelik bir kodlama dili yükseltmesidir. Bir grup opkod'dan, yani işlemlerin nasıl gerçekleştirileceğini belirlemek için kullanılan talimatlardan oluşur. Bloklarda daha fazla boş yerin kalmasının yeni özellikler için daha fazla esneklik sağlaması ve Bitcoin ağının gelecekte akıllı sözleşmeleri desteklemesine ve yaratmasına yardımcı olması beklenmektedir.


Taproot'un Bitcoin'e katkısı nedir?

Daha önce de bahsettiğimiz gibi Taproot, Bitcoin'in gizliliğine büyük katkılarda bulundu ve ağın kullanım alanlarını genişletti. Diğer potansiyel katkıları ise şunlardır:

1. Blockchain üzerinde transfer edilecek ve saklanacak veri miktarını azaltarak ağın ölçeklenebilirliğini artırma;

2. Blok başına daha fazla işlem (daha yüksek TPS oranı);

3. Daha düşük işlem ücretleri

Taproot'un bir diğer avantajı ise Bitcoin ağının bilinen risklerinden biri olan imza değiştirilebilirliğini ortadan kaldırmasıdır. Basitçe ifade edecek olursak imza değiştirilebilirliği, bir işlem onaylanmadan önce bu işlemin imzasını değiştirmenin teknik olarak mümkün olması anlamına gelir. İmza değiştirme ile yapılan bir saldırıda, işlem hiç gerçekleşmemiş gibi gözükecektir. Bu da Bitcoin'i, dağıtılmış kayıt defterinin bütünlüğünü bozabilecek çift harcama sorununa karşı açık hale getirir.


Taproot yükseltmesi neden önemlidir? 

Taproot'un etkinleştirilmesinin Bitcoin ağının hızlı ve güvenilir işlemler gerçekleştirme işlevini güçlendirmesi beklenmektedir. Taproot'tan önce Bitcoin protokolü halen Katman 1 geliştirmelerdeyken, Ethereum gibi diğerleri çoktan Katman 2'ye ve DApp'lere geçmiş durumdadır. Yükseltmenin ardından Bitcoin'e akıllı sözleşmeleri kullanıma sunma ve kullanım alanlarını popüler NFT ve DeFi piyasalarını gelecekte kapsayabilecek şekilde genişletme yolu açılmıştır. 

Bitcoin ağının daha düşük ücretlerle daha verimli hale gelmesi, daha fazla işlemi ve daha geniş kapsamlı benimsenmeyi teşvik edebilir. Buna ek olarak, kullanıcılar işlem gizliliklerini koruyabilir, bu da BTC'nin piyasadaki diğer gizlilik coinleriyle rekabet etmesine imkan tanıyabilir.


Son Söz

Taproot uzun süredir beklenen ve büyük destek alan bir Bitcoin yükseltmesidir. Schnorr imzalarıyla birlikte uygulamaya konması sayesinde gizlilik, ölçeklenebilirlik ve güvenlik gibi konularda önemli iyileştirmeler yapılmıştır. Bu yükseltmeler, Lightning Network'e yönelik ilgiye de artırabilir ve çoklu imzanın sektör standardı hale gelmesini teşvik edebilir.

Gizlilik, verimlilik ve güvenliğin daha iyi olmasının getirdiği avantajlar, Bitcoin topluluğunda yer alıp almadığınızdan bağımsız olarak Bitcoin kullanım deneyiminizi muhtemelen etkileyecektir.