Popüler Üç Kripto Köprüsü ve Bu Köprülerin Çalışma Şekilleri
İçindekiler
Giriş
Kripto Köprüsü Nedir?
Köprü Türleri
Solana Wormhole Köprüsü
Avalanche Köprüsü
Polygon Köprüsü
Son Söz
Ek okumalar:
Popüler Üç Kripto Köprüsü ve Bu Köprülerin Çalışma Şekilleri
Ana sayfa
Makaleler
Popüler Üç Kripto Köprüsü ve Bu Köprülerin Çalışma Şekilleri

Popüler Üç Kripto Köprüsü ve Bu Köprülerin Çalışma Şekilleri

Orta Seviye
Yayınlanma: Nov 30, 2022Güncellenme: Jan 9, 2023
7m

Kısa Özet

Kripto köprüleri, farklı blockchainlerin birlikte çalışabilmesini mümkün kılmak için çok önemlidir. Kullanıcıların, kendilerine özel teknolojik ve ekonomik kuralları olan farklı blockchainler arasında veri paylaşabilmesi ve varlık transfer edebilmesi için normalde izole durumdaki kripto ekosistemlerini birbirine bağlarlar. 

Kripto köprüleri güvene dayalı, güvene dayalı olmayan, tek yönlü ve çift yönlü olarak sınıflandırılabilir. Solana Wormhole Bridge, Avalanche Bridge ve Polygon Bridge varlıkları taşımak için kullanılan popüler kripto köprülerinden bazılarıdır ve her bir köprü kendine has avantajlar sunar.

Giriş

Blockchainler, doğaları gereği genellikle birlikte çalışabilir değildir. Bu da bir blockchainde yer alan veri ve varlıkların başka bir blockchaine aktarılamayacağı anlamına gelir. Birçok proje, veri ve varlık transferine imkan tanımak amacıyla ağlar arasında kripto köprüleri inşa ederek bu sorunun üstesinden gelir. Fakat her bir kripto köprüsü yalnızca belirli blockchainleri bağlar ve bu nedenle de herkese uygun tek bir çözüm sunamaz.

Bir ekip örneğin ETH ve BTC arasında bir köprü kurarsa, bu köprü varlıkları XRP'den ETH'ye taşımak için kullanılamaz. Ayrıca, yalnızca belirli bir köprü ile uyumlu kripto cüzdanlarına sahip kullanıcılar bu köprüleri kullanabilir.

Kripto Köprüsü Nedir?

Bir kripto köprüsü, iki veya daha fazla blockchainin birlikte çalışmasına ve veri paylaşmasına imkan tanıyan bir protokoldür. Bir ağdaki kullanıcıların başka bir ağdaki faaliyetlere katılım gösterebilmesi için blockchainleri bağlar. Bu da kripto kullanıcılarının varlıklarını yerel zincirlerin dışında da kullanabilmesine imkan tanır.

Blockchainler token, mutabakat mekanizması, topluluk ve yönetişim modellerinde farklılıklar gösterir. Bir kripto köprüsü, blockchainlerin birlikte çalışabilmesini mümkün kılarak verilerin ve kripto varlıklarının farklı zincirler arasında transfer edilebilmesine imkan tanır.

Kripto köprüleri sayesinde blockchainler birbirlerinin güçlü yanlarından da faydalanabilir. Örneğin, Bitcoin'in blockchainini akıllı sözleşmeleri dahil edecek şekilde yeniden yapılandırmasına gerek yoktur, çünkü diğer ağlar bu boşluğu doldurabilir.

Buna ek olarak, kripto borsaları geliştiricilerin üzerinde çalıştıkları ağdan bağımsız olarak iletişim kurmasına ve iş birliği yapmasına olanak sağlar. Bu sayede protokoller daha kolay bağlantı kurabilir ve birbirlerinin özellik ve kullanım alanlarını geliştirebilir.

Genellikle, kripto köprüleri tokenleri bir ağdan diğerine taşımak için wrap etme adında bir süreçten faydalanır. Bu süreçte köprü, orijinal tokenleri bir akıllı sözleşmede kilitler ve eşit miktarda wrapped token yaratır. Örneğin ETH için WETH ve BNB için de WBNB yaratılır.

Kripto ekosisteminde birlikte çalışabilirliğe odaklanan başka teknolojiler de vardır. Bunlara örnek olarak Katman 0 protokoller verilebilir. Katman 0'lar, blockchainlere ortak bir dayanak katman sunarak diğer blockchainlerin bu katman üzerinde geliştirme yapmasına imkan tanır. Dolayısıyla, bu blockchainler köprülere ihtiyaç duymaz çünkü Katman 0'ın üzerinde geliştirme yapan tüm blockchainler en başından itibaren diğer blockchainlerle bağlantılıdır.

Köprü Türleri

Güvene dayalı köprüler

Güvene dayalı köprüler merkezi bir kurum veya sisteme dayanır. Veri ve değerin güvenle transfer edilebilmesini sağlamak için harici doğrulayıcılar içerirler. Fakat harici birimlerin bulunması, kullanıcıların kripto varlıklarının kontrolünü elden bırakması gerektiği anlamına gelir ve bu da kriptonun kontrolü kendi elinde tutma değer sistemiyle çelişir.

Güvene dayalı olmayan köprüler

Güvene dayalı köprülerin aksine güvene dayalı olmayan köprülerde üçüncü taraf kurumlar yer almaz. Bunun yerine, birlikte çalışabilirlik süreçlerini yöneten akıllı sözleşmelerden faydalanarak merkeziyetsiz bir şekilde çalışırlar. Dolayısıyla, kullanıcılar kriptolarının mülkiyetini kendi ellerinde tutabilir. Güvene dayalı köprüler köprü operatörlerinin itibarına dayanırken, güvene dayalı olmayan köprüler bunun yerine dayanak kodu dikkate alır. 

Tek yönlü köprüler

Tek yönlü köprüler kullanıcıların kriptolarını bir ağdan diğerine taşınmasına imkan tanır, fakat aynı yol üzerinden fonları eski ağa geri göndermek mümkün değildir. Bu tarz köprüler yalnızca tek yönlü işlemler için kullanılabilir.

Çift yönlü köprüler

Diğer yandan çift yönlü köprüler, varlıkların her iki yöne transferine de imkan tanır. İki ağ arasında veri ve kripto transferi için daha pratik bir yol sunarlar. Buna bağlı olarak, kripto almak ve göndermek için iki ağı sıklıkla kullanan bir kullanıcı için daha uygun olabilirler.

Solana Wormhole Köprüsü

Çift yönlü bir köprü olan Wormhole, Solana'nın hızlı ve düşük maliyetli yapısal avantajlarından faydalanarak tokenleştirilmiş varlıkların blockchainler arasında hızla ve ucuza taşınmasına imkan tanımayı amaçlar.

Solana'nın Wormhole için amacı, merkeziyetsiz finansta (DeFi) sıkça görülen yüksek gas ücretleri, fiyat slipajı ve ağ tıkanması gibi sorunları çözmektir. 2020 yılında kullanıma sunulduğunda, Ethereum ve Solana arasında ERC-20 ve SPL için köprü oluşturmak üzere merkeziyetsiz bir yol sunmuştur. Günümüzde Solana Wormhole, 17 zincir arasında kripto transferine imkan tanımaktadır.

Wormhole, blockchainler için düğüm çalıştıran ve proof of stake (PoS) blockchainler için altyapı güvenlik hizmetleri sunan bir şirket olan Certus One ile birlikte geliştirilmiştir. Geliştiriciler Wormhole'u kullanarak Solana ağına erişebildiği için bir kripto projesinin kendi kod tabanını Solana için yeniden yazmasına gerek yoktur. 

Köprü, zincirler arası merkeziyetsiz oracle'lara dayanır. "Koruyucular" olarak adlandırılan bu oracle'lar bir zincirdeki tokenleri kilitleyerek veya yakarak ve ardından bu tokenleri başka bir zincirde çıkararak veya serbest bırakarak tokenleri bir zincirden diğerine taşır.

"Koruyucular", Solana doğrulayıcıları ve ekosistem paydaşları gibi düğüm operatörleri tarafından yürütülür. Solana ile aynı doğrultuda olan bir teşvik yapısının bulunması, köprünün güvenilir kalmasına yardımcı olur.

Avalanche Köprüsü

Çift yönlü bir diğer köprü olan Avalanche Köprüsü (AB), Ava Labs tarafından özellikle bireysel kullanıcılar için geliştirilmiş ve Temmuz 2021'de kullanıma sunulmuştur. Köprü, Avalanche-Ethereum Köprüsü (AEB) adındaki önceki köprü tasarımının yerine gelmiştir ve önceki köprüden beş kat daha düşük ücretlere sahiptir.

AB, buna ek olarak güvenlik, daha hızla işlem sonlandırma ve daha düşük ücretlere odaklanarak kullanıcılar için varlık köprüleme deneyimini daha da iyileştirmek için çalışmaktadır. AB, kullanıcıların Ethereum ERC-20 tokenlerini Avalanche Mainnet'e transfer etmesine imkan tanıyarak Ethereum ve Avalanche'ı da bağlar. 

AB tasarımı özel bir kod tabanı (veya "Inter SGX") ve aktarıcılardan (gardiyanlar olarak adlandırılırlar) oluşur. Intel SGX uygulaması, işlemleri kapalı bir alanda destekleyerek ve köprünün kurcalamaya dirençli olmasını sağlayarak daha güvenli bir hesaplama çevresi oluşturan özel bir anklavdır.

Gardiyanın başlıca görevi Avalanche ve Ethereum blockchainlerini izlemektir. Gardiyan bir ERC-20 tokenin Avalanche Köprüsü'nün Ethereum'una geldiğini gördüğünde, işlemi Intel SGX anklavına kaydeder.

Fakat tokenler Avalanche'tan Ethereum'a gönderildiğinde, anklav öncelikle wrapped ERC-20 coinlerin yakıldığını doğrular ve daha sonra eşit miktarda coinin Ethereum'a transfer edilmesi için sinyali verir. Son olarak, işlem onaylandığında token ya kilitlenir ve çıkarılır ya da yakılır ve serbest bırakılır.

Polygon Köprüsü

Güvene dayalı olmayan Polygon Köprüsü, Polygon ve Ethereum ağları arasında birlikte çalışabilirliği artırmak için Polygon ekibi tarafından ilk olarak 2020 yılının başlarında ortaya atılmıştır. Köprü, aynı yılın ilerleyen zamanlarında hayata geçmiştir.

Polygon Köprüsü günümüzde token ve benzersiz tokenlerin (NFT) Ethereum ve Polygon arasında transfer edilmesine imkan tanır. Artık kullanıcılar hem Ethereum'un popülerliğinden hem de Polygon'un düşük ücret ve daha hızlı işlem sürelerinden faydalanabilir.

Polygon, kullanıcıların varlıkları transfer etmek için kullanabileceği iki köprüye sahiptir: Proof of Stake (PoS) köprüsü ve Plasma köprüsü. İlk köprü, PoS mutabakat algoritmasını kullanarak ağını güvende tutar. PoS köprüsünde yatırma işlemleri neredeyse anında tamamlanırken çekim işlemleri biraz daha uzun sürebilir. Bu köprü ether'in ve diğer yaygın ERC tokenlerin transferini destekler.

Plasma köprüsü, daha fazla güvenlik sunmak için Ethereum Plasma ölçeklendirme çözümünü kullanılır. Kullanıcılar, Polygon'un yerel tokeni MATIC'i ve belirli Ethereum tokenlerini (ETH, ERC-20 ve ERC721) transfer etmek için bu köprüyü kullanabilir. 

Polygon kullanarak tokenleri bağlamak tipik köprüleme mantığını takip eder. Ethereum ağından ayrılan tokenler kilitlenir ve aynı sayıda token bire bir oranda endeksli olarak Polygon'da otomatik olarak çıkarılır. Benzer şekilde, tokenler Ethereum'a köprülenirken de Polygon'daki endeksli tokenler yakılır ve Ethereum tokenlerinin kilidi açılır.

Son Söz

Kripto köprüleri kripto ekosisteminin birlikte çalışabilirliğini artırsa da size en uygun köprüyü seçmek için mutlaka kendi araştırmanızı yapmanız gereklidir.

Köprülemenin transfer etmek istediğiniz kripto paranın dolaşımdaki arzını değiştirmediğini unutmamanız da önemlidir. Köprüler yalnızca tokenleri gönderici ağda kilitler ve alıcı ağda yeni tokenler çıkararak wrapped tokenler oluşturur.

Wrapped tokenler yerel zincire geri gönderilirse, diğer tarafta orijinal tokenler serbest bırakılmadan önce bu wrapped tokenler yakılır.

Ek okumalar: