Cihazlar─▒n Parmak ─░zi: Bilgileriniz Ne Kadar A├ž─▒kta?
Ana sayfa
Makaleler
Cihazlar─▒n Parmak ─░zi: Bilgileriniz Ne Kadar A├ž─▒kta?

Cihazlar─▒n Parmak ─░zi: Bilgileriniz Ne Kadar A├ž─▒kta?

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi
Yay─▒nlanma: Aug 26, 2019G├╝ncellenme: Nov 8, 2023
4m

Cihaz Parmak ─░zi Nedir?

Topluluk Yayını - Yazar: Anonim


Bilgisayar bilimlerinde parmak izi alma, her t├╝r dijital veri i├žin kendine has belirte├žler yaratma s├╝recidir. Fakat belirli kullan─▒c─▒lar─▒ ya da makineleri saptamak i├žin ├Âzel y├Ântemlerin kullan─▒lmas─▒ durumunda bunlara taray─▒c─▒ ya da cihaz parmak izi alma ad─▒ verilir.

En temelde s├╝re├ž, bir ak─▒ll─▒ telefon, bilgisayar ya da ba┼čka bir cihaz hakk─▒nda bilgi toplamaktan olu┼čur. Bazen bu bilgileri toplamak, kullan─▒c─▒n─▒n IP adresi gizlenmi┼č olsa da veya kullan─▒c─▒ taray─▒c─▒ de─či┼čtirse bile m├╝mk├╝n olur.

Web analitik hizmetleri me┼čru web trafi─čini ├Âl├žmek ve potansiyel sahtekarl─▒klar─▒ belirlemek i├žin uzun y─▒llard─▒r cihaz ve taray─▒c─▒ bilgisi toplamaktad─▒r. G├╝n├╝m├╝zde ise daha ileri teknikler, belirli parametrelerin toplanmas─▒na olanak sa─člar.

Daha eski parmak izi alma y├Ântemlerinin ba┼čl─▒ca oda─č─▒ bilgisayarlard─▒r. Fakat art─▒k modern tekniklerle neredeyse her ├že┼čit cihaz belirlenebilir ve gitgide b├╝y├╝yen mobil d├╝nyaya y├Ânelik artan bir ilgi vard─▒r.


Nas─▒l ├çal─▒┼č─▒r?

Cihaz parmak izi alma, veri setlerinin toplanmas─▒n─▒ ve bu setlerin daha sonra bir araya getirilerek bir hash fonksiyonundan ge├žirilmesini i├žerir. Daha sonra bu ├ž─▒kt─▒ (hash de─čeri) her bir cihaz (ya da kullan─▒c─▒) i├žin e┼čsiz bir kimlik olarak hizmet edebilir.

Toplanan veri genellikle, cihazlar─▒n kendisi yerine bir veri taban─▒nda saklan─▒r. Tek bir veri noktas─▒ ├žok genel kapsaml─▒ olsa da, ├žoklu veri noktalar─▒n─▒n kombinasyonu kendine has olabilir.

Cihaz parmak izi alma hem aktif hem de pasif y├Ântemleri i├žerebilir. Her iki yakla┼č─▒m─▒n da amac─▒ cihaz bilgisi toplamakt─▒r. Yani ayn─▒ i┼čletim sisteminde binlerce bilgisayar ├žal─▒┼č─▒yor olsa da, her bir bilgisayar─▒n kendine has yaz─▒l─▒m, donan─▒m, taray─▒c─▒, uzant─▒, dil, zaman dilimi ve genel ayar kombinasyonu olacakt─▒r.


Pasif parmak izi alma

─░sminden de anla┼č─▒laca─č─▒ gibi pasif y├Ântemler kullan─▒c─▒y─▒ (ya da uzaktaki sistemi) sorgulamadan, daha az belirgin yollarla bilgi toplar. Veri, cihazlar─▒n g├Ânderdi─či bilgiler ├╝zerinden toplan─▒r bu y├╝zden de pasif parmak izi al─▒narak elde edilen bilgi daha az spesifiktir (├Ârn. i┼čletim sistemi).

├ľrne─čin bir ki┼či, internet modemi gibi a─č cihazlar─▒ ├╝zerinden kablosuz s├╝r├╝c├╝n├╝n yaz─▒l─▒m─▒ hakk─▒nda bilgi toplayan pasif bir parmak izi alma geli┼čtirebilir. Pasif etkile┼čim ├že┼čitli t├╝rlerdeki s├╝r├╝c├╝lerde, cihaz─▒n yapmas─▒ gereken herhangi bir eylem olmadan kullan─▒labilir. Basit├že ifade edersek, olas─▒ ba─člant─▒lar─▒ (eri┼čim noktalar─▒n─▒) taramak i├žin farkl─▒ cihazlar farkl─▒ y├Ântemleri benimseyebilir. Dolay─▒s─▒yla bir sald─▒rgan bu farklar─▒ kullanarak hangi s├╝r├╝c├╝n├╝n hangi ayg─▒t taraf─▒ndan kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ do─čru ┼čekilde belirleyebilir.


Aktif parmak izi alma

Di─čer yandan aktif parmak izi alma, aktif a─č ileti┼čimine dayan─▒r bu da onlar─▒ kullan─▒c─▒ taraf─▒ndan daha fark edilebilir k─▒lar. Baz─▒ web siteleri, kullan─▒c─▒lar─▒n cihazlar─▒ ve taray─▒c─▒lar─▒ hakk─▒nda bilgi toplamak i├žin JavaScript kullan─▒r. Bu bilgiler pencere b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝, fontlar─▒, uzant─▒lar─▒, dil ayarlar─▒n─▒, zaman dilimini ve donan─▒m hakk─▒nda ayr─▒nt─▒lar─▒ bile i├žerebilir.

Aktif tekni─čin ba┼čl─▒ca ├Ârneklerinden biri hem bilgisayarlar hem de mobil cihazlar ├╝zerinde kullan─▒lan tuval parmak izi almad─▒r. Bu y├Ântem genellikle bir HTML5 web sayfas─▒n─▒n tuvali (grafik ├Â─čeleri) ile etkile┼čim halinde olan bir komut dizisine dayan─▒r. Komut dizisi tuvale, ekranda gizli bir imge ├žizme talimat─▒ verir ve daha sonra bu imgede yer alan ekran ├ž├Âz├╝n├╝rl├╝─č├╝, fontlar ve arka plan renkleri gibi bilgileri kaydeder.


Ne i├žin kullan─▒l─▒r?

Cihaz parmak izi alma y├Ântemleri reklamc─▒lar─▒n farkl─▒ taray─▒c─▒lardaki t├╝ketici davran─▒┼člar─▒n─▒ izlemesi i├žin bir yol sunar. Buna ek olarak, bankalar─▒n gelen talebin g├╝venilir bir cihazdan m─▒ yoksa daha ├Ânceden doland─▒r─▒c─▒l─▒k eylemleriyle ili┼čkilendirilmi┼č ba┼čka bir sistemden mi geldi─čini belirlemesini sa─člar.

Bunun d─▒┼č─▒nda cihaz parmak izleri web sitelerinin birden fazla hesap a├žma giri┼čimlerini engellemesine ya da bir arama motorunun ┼č├╝pheli hareketler sergileyen cihazlar─▒ belirlemesine yard─▒mc─▒ olur.

Cihaz parmak izleri, kimlik h─▒rs─▒zl─▒─č─▒n─▒ ve kredi kart─▒ sahtekarl─▒klar─▒n─▒ belirleme ve engellemede kullan─▒┼čl─▒ olabilir. Fakat bu teknikler kullan─▒c─▒ gizlili─čini tehdit eder ve uygulamaya ba─čl─▒ olarak veri toplama s├╝reci ├Âzellikle pasif parmak izi almada tespit edilemez olabilir.


S─▒n─▒rlamalar─▒ nelerdir?

Aktif parmak izi alma s├Âz konusu oldu─čunda, veri toplama JavaScript gibi komut dizisi dillerinin kullan─▒labilirli─čine ba─čl─▒d─▒r. Gizlilik yaz─▒l─▒mlar─▒ ya da uzant─▒lar─▒ kullanan cihazlar ve kullan─▒c─▒lar muhtemelen s─▒n─▒rl─▒ bir komut dizisi kullan─▒labilirli─čine sahip olacaklard─▒r, bu da belirlenmelerini zorla┼čt─▒racakt─▒r. Takip sistemlerini ve reklamlar─▒ bloke eden taray─▒c─▒ uzant─▒lar─▒ da buna dahildir.

Fakat baz─▒ durumlarda gizlilik odakl─▒ kullan─▒c─▒lar─▒ belirlemek daha kolay olabilir. ├ľrne─čin pop├╝ler olmayan yaz─▒l─▒mlar ve belirli ayarlara sahip uzant─▒lar kullanmalar─▒ onlar─▒ di─čerlerinden daha da fark edilebilir hale getirebilir.

Buna ek olarak, parmak izi alman─▒n etkinli─či m├╝┼čteri taraf─▒ndaki b├╝y├╝k ├žapl─▒ ├že┼čitlilik nedeniyle s─▒n─▒rlanabilir. Ayarlar─▒n─▒ s├╝rekli de─či┼čtiren ya da birden ├žok sanal i┼čletim sistemi kullanan kullan─▒c─▒lar veri toplama s├╝recinde tutars─▒zl─▒klara sebep olabilirler.┬á

Farkl─▒ taray─▒c─▒lar kullanmak da veri toplama s├╝recinde tutars─▒zl─▒klara sebep olabilir fakat modern, taray─▒c─▒lar aras─▒ parmak izi alma teknikleri bu s─▒n─▒rlamalar─▒n ├╝stesinden gelmek i├žin kullan─▒labilir.


Son Fikirler

Cihaz parmak izi alma tekniklerini uygulaman─▒n ve kullanman─▒n farkl─▒ yollar─▒ vard─▒r. Dolay─▒s─▒yla veri toplama ve tek bir kayna─č─▒ belirleme etkinli─či bir y├Ântemden di─čerine b├╝y├╝k fark g├Âsterebilir.

Cihaz parmak izi alma kendi ba┼č─▒na da kullan─▒lsa, di─čer y├Ântemlerle birlikte kullan─▒l─▒yor da olsa, davran─▒┼člar─▒ takip etmek ve kullan─▒c─▒lar─▒ belirlemek i├žin etkili bir ara├ž olabilir. Dolay─▒s─▒yla bu g├╝├žl├╝ teknik hem yasal hem de yasa d─▒┼č─▒ eylemler i├žin kullan─▒labilir. Bu nedenle temel mekanizmalar─▒ hakk─▒nda bilgi sahibi olmak iyi bir ba┼člang─▒├ž noktas─▒d─▒r.