Kripto Koleksiyonlukları ve Eşsiz Tokenlar (NFT) Rehberi
HomeArticles

Kripto Koleksiyonlukları ve Eşsiz Tokenlar (NFT) Rehberi

Orta Seviye
2w ago
7m

İçerik


Giriş

Bitcoin'in yaratılması güvene dayalı olmayan, dijital nadir bulunabilirlik kavramını ortaya attı. Bitcoin'den önce dijital dünyada bir şey neredeyse masrafsız şekilde kopyalanabiliyordu. Blockchain teknolojisinin ortaya çıkmasıyla programlanabilir dijital nadir bulunurluk mümkün hale geldi ve artık dijital dünyayı gerçek dünyaya yansıtmak için kullanılıyor.

Çoğu zaman kripto koleksiyonlukları olarak adlandırılan eşsiz tokenlar (NFT) bu fikre dayanır. Tüm tokenların birbirine denk olarak yaratıldığı kripto paraların aksine eşsiz tokenların her biri benzersizdir ve sayıları sınırlıdır. 

NFT'ler yeni, blockchain destekli bir dijital ekonominin anahtar yapı taşlarından biridir. Çeşitli projeler, oyundijital kimlik, lisanslama, sertifikalar ve güzel sanatlar gibi çeşitli kullanım alanlarına yönelik NFT'lerle çalışmalar yapmaktadır. Dahası NFT'lerle yüksek değerde ürünlerin kısmi mülkiyeti bile mümkün hale gelebilir.  

NFT'leri çıkarmak gittikçe daha kolay hale geldiği için, bu yeni varlık sınıfından her gün daha fazla sayıda yaratılmaktadır. Bu makalede NFT'lerin ne olduğundan, ne için kullanılabileceğinden ve CyptoKitties adlı bir oyunun 2017 yılından Ethereum blockchainini nasıl tıkadığından bahsedeceğiz.


Eşsiz token (non-fungible token/NFT) nedir?

Eşsiz token (NFT) blockchain üzerinde benzersiz bir varlığı temsil eden kriptografik bir token türüdür. NFT'ler dijital varlıklar ya da gerçek dünya varlıklarının tokenlaştırılmış versiyonları olabilir. NFT'ler birbirlerinin yerine geçemediği için dijital dünya dahilinde orijinallik ve mülkiyet ispatı olarak kullanılabilir.

İkame edilebilirlik (fungibility), bir varlığın birimlerinin birbirlerinin yerine geçebileceği ve en temelde bu birimler arasında bir fark olmadığı anlamına gelir. Örneğin itibari para birimleri, her bir birimin kendisine denk diğer herhangi bir birimle takas edilebilir olması nedeniyle ikame edilebilirdir. 10 dolarlık bir banknot diğer herhangi bir sahte olmayan 10 dolarlık banknotun yerine kullanılabilir. Takas aracı olmayı amaçlayan bir varlığın bu özelliğe sahip olması mecburidir. 

İkame edilebilirlik bir para biriminde istenen bir özelliktir çünkü takası mümkün hale getirir ve teorik olarak birimlerin bireysel geçmişlerini bilmenin bir yolu olmaz. Fakat, koleksiyonluk birimler için bu özellik faydalı değildir.

Bitcoin'e benzer dijital varlıklar yaratabilsek ama her birime özel bir belirteç ekleyebilsek ne olur? Bu durumda her birim birbirinden farklı (eşsiz) hale gelir. En temelde NFT'nin olduğu şey de budur.


unicorn kripto pulu


NFT'ler nasıl çalışır?

NFT'lerin yaratılması ve çıkarılması için farklı çerçeveler mevcuttur. Bunlardan en tanınmış olanı, Ethereum blockchaini üzerinde eşsiz varlıklar çıkarmak ve alıp satmak için bir standart olan ERC-721'dir.

Daha yeni ve geliştirilmiş bir standart ise ERC-1155'tir. Tek bir kontratın hem ikame edilebilir hem de eşsiz tokenları dahil etmesine imkan tanıyarak tamamen yeni fırsatlar ortaya koymuştur. NFT'lerin çıkarılmasına yönelik standardizasyon, daha yüksek seviyede karşılıklı çalışabilirliği mümkün hale getirir, bu da en nihayetinde kullanıcılar için faydalıdır. Karşılıklı çalışabilirlik, eşsiz varlıkların farklı uygulamalar arasında oldukça kolay şekilde transfer edilebileceği anlamına gelir.  

NFT'lerinizi saklamak ve koleksiyonunuzun keyfini çıkarmak için bir yer arıyorsanız Trust Wallet kullanabilirsiniz. Tüm diğer blockchain tokenları gibi NFT'leriniz de bir adres üzerinde bulunur. NFT'lerin, sahibinin izni olmadan, NFT'yi çıkaranlar tarafından bile kopyalanamayacağını ve transfer edilemeyeceğini de belirtmek önemlidir.

NFT'ler, OpenSea gibi açık pazaryerlerinde alınıp satılabilir. Bu pazarlar alıcılarla satıcıların bağlantı kurmasını sağlar ve her bir tokenın değeri eşsizdir. NFT'ler doğal olarak, piyasa arz ve talebine göre fiyat değişiklikleri gösterebilir. 

Fakat böyle şeyler değere nasıl sahip olabilir? Diğer tüm değerli nesnelerde olduğu gibi değer, objenin kendisine has değildir ve insanların ona bu değeri atfetmesine bağlıdır. En özünde değer ortak bir inançtır. İtibari para, değerli metal ya da bir araç olması fark etmez, bu nesneler değer sahibidir çünkü insanlar böyle olduğuna inanır. Değerli tüm nesneler bu şekilde değerli hale geliyorsa neden dijital koleksiyonluklar gelmesin?



Kripto para dünyasına girmek mi istiyorsunuz? Binance üzerinden Bitcoin alabilirsiniz!



NFT'ler ne için kullanılabilir?

NFT'ler, merkeziyetsiz uygulamalar (DApp'ler) tarafından benzersiz dijital ürünler ve kripto koleksiyonlukları çıkarmak için kullanılabilir. Bu tokenlar bir koleksiyon nesnesi, yatırım ürünü ya da başka bir şey olabilir. 

Oyun ekonomileri yeni değildir. Ve birçok çevrimiçi oyun halihazırda kendi ekonomisine sahip olduğu için, oyun varlıklarını tokenlaştırmak için blockchain kullanmak yalnızca bir adım daha ilerlemektir. Aslında NFT'lerin kullanımı, birçok oyunda sıklıkla görülen enflasyon sorununu çözebilir.

Sanal dünyalar gelişirken, NFT'lerin bir diğer heyecan verici kullanımı da gerçek dünya varlıklarını tokenlaştırmaktır. Bu NFT'ler gerçek dünya varlıklarının blockchain üzerinde token olarak saklanabilen ve alınıp satılabilen küçük bir kısmını temsil edebilir. Böylece, güzel sanatlar, gayrimenkul, nadir koleksiyonluk ürünler ve diğer birçoğu gibi kendi başına düşük likiditeye sahip piyasalara ihtiyaç duyulan bu likiditeyi sağlayabilir.

NFT'lerin özelliklerinden faydalanabilecek bir diğer sektör de dijital kimliktir. Kimlik bilgilerini ve veri mülkiyetini blockchain üzerinde saklamak dünyanın her yerinden çok sayıda insan için gizliliği ve veri bütünlüğünü artırabilir. Aynı zamanda bu varlıkların kolayca ve güvene dayalı olmadan transfer edilebilmesi küresel ekonomideki sıkıntıların önüne geçebilir.


CryptoKitties ve Ethereum'un hikayesi

Büyük ilgi gören ilk NFT projelerinden biri, kullanıcıların sanal kediler biriktirmesine, üretmesine ve değiş tokuş etmesine imkan tanıyan ve Ethereum üzerinde yaratılmış bir oyun olan CryptoKitties'dir.


cryptokitties gifi


Her CryptoKitty, yaş, cins ya da renk gibi farklı özelliklerin bir kombinasyonuna sahip olabilir. Dolayısıyla her birim eşsizdir ve birbirinin yerine geçemez. Aynı zamanda bölünemezdirler yani bir CryptoKitty tokenını bölünebilir parçalara ayırmak (ether için gwei örneğindeki gibi) mümkün değildir.

CryptoKitties, ağ üzerinde yarattığı yüksek yoğunluk nedeniyle Ethereum blockchainini tıkamasıyla kötü bir ün kazanmıştır. Şubat 2020 itibariyle halen Ethereum blockchaini üzerinde Tüm Zamanların En Yüksek (ATH)  günlük işlem sayısı CryptoKitties'in en popüler olduğu zamanlardandır. Oyunun Ethereum ağı üzerinde büyük bir etki yarattığı açıktır fakat İlk Coin Arzı (ICO) patlamasının yaşanması gibi diğer etmenler de buna katkıda bulunmuştur.

Tartışmalı bir konu olsa da CryptoKitties, bir para birimi olmayan fakat eğlence ve boş zaman için kullanılabilen bir blockchain kullanım alanının ilk örneklerindendir. Bu dijital kediler kolektif olarak milyonlarca doların transferini sağlamış, bazı nadir birimler yüz binlerce dolara satılmıştır.


NFT'leri ve kripto koleksiyonluklarını kullanan popüler projeler

NFT'leri koleksiyonluk ve alınıp satılabilir birimler olarak kullanan birçok farklı proje vardır. En popüler olanlardan bazıları şunlardır:


Decentraland

Decentraland, kullanıcıların sanal arazilere ve diğer oyun içi NFT ürünlerine sahip olabileceği ve bunları alıp satabileceği merkeziyetsiz bir sanal gerçeklik dünyasıdır. Cryptovoxels de oyuncuların sanal mülkleri inşa edebileceği, geliştirebileceği ve alıp satabileceği benzer bir oyundur.


decentraland arazi cgi


Gods Unchained

Gods Unchained, kartların blockchain üzerinde NFT'ler olarak çıkarıldığı bir dijital koleksiyonluk kart oyunudur. Her dijital kart eşsiz olduğu için kullanıcılar bu sanal kartlara fiziksel kartlara benzer bir mülkiyet seviyesiyle sahip olabilir ve bunları alıp satabilir.


gods unchained kartı


My Crypto Heroes

My Crypto Heroes, kullanıcıların tarihsel kahramanların seviyelerini görevler ve savaşlar aracılığıyla yükseltebileceği çok oyunculu bir rol yapma oyunudur (RPG). Kahramanlar ve oyun içi item'lar Ethereum blockchaini üzerinde tokenlar olarak çıkarılır.


mycryptoheroes ekran görüntüsü


Binance Koleksiyonlukları

Binance Koleksiyonlukları, Binance ve Enjin iş birliği ile özel günler için çıkarılan NFT'lerdir. Bu NFT'lerden bir tane edinmek isterseniz, Twitter üzerinden Binance'i takip edebilir ve bir sonraki hediye dağıtımlarını bekleyebilirsiniz.

NFT hediye dağıtımına katılmak için şu adımları takip etmeniz gerekir:

  1. Trust Wallet gibi Ethereum'u destekleyen bir cüzdan indirin.  
  2. Ethereum adresinizi kopyalayın ve hediye kurallarında belirtilen şekilde bu adresi paylaşın. Adresi bir form aracılığıyla göndermeniz ya da Twitter yorumu olarak bırakmanız gereklidir. Katılımcı olmak için neler yapmanız gerektiğini görmek için kuralları kontrol ettiğinizden emin olun.
  3. Eğer bir NFT kazandıysanız ve ödül dağıtımı tamamlandıysa, NFT'nizi Trust Wallet'taki Koleksiyonluklar sekmesinden görebilirsiniz. Bu noktadan sonra NFT'nizi ya HODL edebilir ya da OpenSea gibi bir P2P pazaryerinde satabilirsiniz. 


Enjin'deki Binance koleksiyonlukları


Kripto Pulları

Kripto Pulları Avusturya Posta İdaresi tarafından çıkarılır ve dijital dünyayı gerçek dünyaya bağlar. Bu pullar diğer herhangi bir pul gibi posta gönderirken kullanılır. Fakat pullar aynı zamanda Ethereum blockchaini üzerinde dijital resimler olarak kayıtlıdır ve bu özellikleri sayesinde alınıp satılabilir dijital koleksiyonluklar haline gelir.


kripto pulları


Son fikirler

Dijital koleksiyonluklar blockchain teknolojisini standart finansal uygulamaların dışında tamamen yeni alanlara taşır. NFT'ler fiziksel varlıkları dijital dünyada temsil etmeleriyle yalnızca blockchain ekosisteminin değil daha geniş kapsamda ekonominin önemli bir parçası olma potansiyeline sahiptir.

Kullanım alanları çok geniştir ve birçok geliştiricinin bu umut vaat eden teknoloji için yeni ve heyecan verici inovasyonlar yaratacak olması oldukça muhtemeldir.