Wat is een netwerkeffect?
StartpaginaArtikelen

Wat is een netwerkeffect?

Beginner
3w ago
6m

TL;DR

Van een netwerkeffect is sprake als een product meer waard wordt naarmate het meer gebruikers heeft. Herinner je je Hyves nog? De stekker werd eruit getrokken omdat niet veel mensen het nog gebruikten. Waarom niet? Omdat er nauwelijks gebruikers waren. Goed, er speelden natuurlijk ook een aantal andere zaken, maar omdat het zo weinig gebruikers had, was het als sociaal netwerk niet veel waard.

Netwerkeffecten zijn uiterst belangrijke als het aankomt op cryptocurrency's. Geld en blockchains organiseren uiteindelijk mensen, dus hoe meer gebruikers een netwerk heeft, hoe nuttiger de diensten zijn die het aanbiedt.


Inleiding

Wat bepaalt welke cryptocurrency-projecten marktleiders worden in een bepaalde niche? We kunnen ervan uitgaan dat de markt over het algemeen op lange termijn de voorkeur geeft aan de beste oplossingen. De realiteit is echter niet zo simpel, want er zijn veel factoren in het spel.

Ontwikkelaars kunnen weliswaar met baanbrekende innovaties komen, maar als er geen markt voor is, hebben die geen kans van slagen.

In sommige gevallen kunnen technologisch inferieure projecten een markt grotendeels domineren, enkel omdat ze op het juiste moment beschikbaar waren. Hier zijn netwerkeffecten van grote invloed.


Wat is een netwerkeffect?

Een netwerkeffect is een economisch effect dat een product of dienst beschrijft waar extra gebruikers waarde toevoegen aan het netwerk. Als er sprake is van een netwerkeffect, voegt elke nieuwe gebruiker waarde toe aan het product door deel te nemen aan het netwerk. Dit moedigt nieuwe gebruikers vervolgens weer aan om deel te nemen aan het netwerk, waardoor het meer waard wordt, et cetera.

Het bekendste voorbeeld van een netwerkeffect is de telefoon. In de begindagen van de technologie hadden nog weinig mensen een telefoon thuis. Bovendien moesten huizen fysiek met elkaar worden verbonden om het netwerk te gebruiken.

Naarmate de technologie volwassen werd, konden steeds meer mensen zich een telefoon veroorloven en nam de waarde van het hele telefoonnetwerk toe. Doordat het aantal mensen dat een telefoon had toenam, werd telefonie ook steeds nuttiger. Dit creëerde een zelfversterkend effect, waarbij de waarde van het netwerk steeds verder toenam omdat het meer gebruikers kreeg. Dit leidde uiteindelijk tot exponentiële groei.


Soorten netwerkeffecten

Er zijn twee soorten netwerkeffecten, namelijk directe en indirecte.

Directe netwerkeffecten hebben we besproken in het voorbeeld van telefonie. Hoe meer een netwerk wordt gebruikt, hoe meer waarde het heeft voor gebruikers.

Indirecte netwerkeffecten zijn minder makkelijk te definiëren. De term verwijst naar nieuwe, aanvullende voordelen die ontstaan als gevolg van netwerkeffecten. Veel cryptocurrency's zijn bijvoorbeeld open source

Een project met sterke netwerkeffecten kan veel goede ontwikkelaars aantrekken die de code controleren, omdat er zoveel waarde op het spel staat (waaronder hun eigen inleg). Deze toegevoegde waarde ontstaat doordat het netwerk in eerste instantie al zo waardevol is. Dit effect versterkt zichzelf, waardoor er dominante leiders ontstaan die profiteren van aanzienlijk sterkere netwerkeffecten dan de concurrentie.


Voorbeelden van netwerkeffecten

Moderne voorbeelden van netwerkeffecten kunnen worden gezien in verschillende productcategorieën. Voor de hand liggend zijn de sociale media, waar gebruikers de neiging hebben om zich aan te sluiten bij diensten die in hun sociale omgeving al worden gebruikt. Dit stimuleert mensen om dezelfde platforms te gebruiken, waardoor de markt uiteindelijk wordt verdeeld tussen een handvol spelers.

Als nieuwe bedrijven een nieuw sociaal netwerk willen lanceren, is het vrijwel onmogelijk om genoeg momentum op te bouwen om het te laten slagen. Waarom? De netwerkeffecten die de marktleiders hebben opgebouwd, bieden hun aanzienlijke concurrentievoordelen.

Een ander goed voorbeeld van netwerkeffecten is autodelen. De netwerkeffecten die Uber of Lyft inmiddels hebben opgebouwd, maken het vrijwel onmogelijk voor nieuwe diensten met minder gebruikers om effectief te concurreren.

Hetzelfde geldt voor eBay en Amazon op het gebied van online-verkoop, Google met zoekmachines, Airbnb voor de verhuur van kamers, Microsoft voor bedrijfssystemen en Apple met de iPhone. Dat gezegd hebbende, kunnen alleen commerciële bedrijven met duidelijk gedefinieerde bedrijfsmodellen profiteren van netwerkeffecten? Nee. Wikipedia is een goed voorbeeld van een open source-project dat een aanzienlijk netwerkeffect heeft opgebouwd.


Netwerkeffecten en cryptocurrency's

Netwerkeffecten zijn een belangrijke overweging als het gaat om cryptocurrency's en blockchains.

Neem bijvoorbeeld Bitcoin. Bitcoin heeft een aantal zeer wenselijke eigenschappen, maar ook een sterk netwerkeffect. 

De miners ondersteunen de beveiliging van het netwerk en profiteren van aanzienlijke liquiditeit om hun activiteiten te financieren. Maar stel dat er een ander netwerk wordt gelanceerd, dat ongeveer hetzelfde doel heeft als Bitcoin. Hoewel ze een hogere beloning kunnen krijgen, is er minder liquiditeit voor het sluiten van posities. Ze kunnen gokken en hopen dat de liquiditeit in de toekomst zal verbeteren, of kunnen bitcoin blijven minen met de relatieve zekerheid dat ze hier voorlopig mee door kunnen gaan. Dit is hoe een netwerkeffect werkt. Zelfs als het alternatief technisch superieur is of meer oplevert, is het niet altijd logisch om over te stappen.

Dat gezegd hebbende, is dit niet alleen een gevolg van de netwerkeffecten van Bitcoin. Dankzij de eerlijke lancering heeft Bitcoin enkele unieke eigenschappen die ontzettend moeilijk te kopiëren zijn. Dit voorbeeld moet je dan ook meer als een gedachte-experiment beschouwen.

Netwerkeffecten zijn ook een belangrijk aspect van Decentralized Finance (DeFi). Als een product, dienst of zelfs een smart contract een dominante positie weet te verkrijgen, kan het voor andere projecten moeilijk zijn om hiermee te concurreren. DeFi staat echter nog in de kinderschoenen, en sommigen zullen zeggen dat nog geen enkel project een aanzienlijk netwerkeffect heeft weten te creëren.


Wil je aan de slag met cryptocurrency's? Koop Bitcoin (BTC) op Binance!


Negatieve netwerkeffecten

Negatieve netwerkeffecten werken andersom. Dit betekent dat elke nieuwe gebruiker de waarde van het netwerk vermindert in plaats van vergroot. Dit is ook een belangrijke overweging als gaat om het ontwerpen van blockchains. Een goed design zorgt ervoor dat elke nieuwe gebruiker waarde toevoegt aan het netwerk. Waarom? Dit helpt het netwerk met opschalen. Als elke nieuwe gebruiker daarentegen de waarde van het netwerk vermindert, zal dit leiden tot verstopping.

Ethereum gas werkt bijvoorbeeld met een soort veilingsysteem. Elke gebruiker biedt in feite op de gas-vergoedingen die aan de miners worden uitgekeerd. Hoe meer gebruikers er actief zijn en hoe intensiever het netwerk wordt gebruikt, hoe meer gas er voor transacties moet worden betaald. Waarom? Gebruikers bieden tegen elkaar. Dit kan echter niet tot in het oneindige doorgaan. Als de gas-vergoedingen uiteindelijk te hoog worden, zullen sommige gebruikers het netwerk niet langer gebruiken omdat het niet rendabel is. Dit is een voorbeeld van een negatief netwerkeffect.

Er wordt gewerkt aan oplossingen voor dit probleem. EIP-1559 is een Ethereum-voorstel dat tot doel heeft het gas-systeem te herzien zoals Ethereum dat nu gebruikt. Ook kunnen de upgrades van ETH 2.0 de doorvoer van het Ethereum-netwerk aanzienlijk verhogen. Dat kan helpen bij het tegengaan van hoge gas-prijzen tijdens periodes van toegenomen netwerkactiviteit.


Tot slot

Netwerkeffecten zijn aanwezig in veel verschillende onderdelen van de economie, waaronder cryptocurrency's. Het idee is dat nieuwe gebruikers waarde toevoegen aan het netwerk waaraan zij deelnemen.

De ontwerpers van blockchains en cryptocurrency-netwerken kunnen veel profijt hebben van het onderzoeken van de mechanismen die leiden tot netwerkeffecten. Door deze in het ontwerpproces te integreren, kunnen nieuwe coin- en token-projecten sneller schalen.

Heb je nog meer vragen over netwerkeffecten en crypto? Ga dan naar ons Q&A-platform, Ask Academy, waar de Binance-community al je vragen graag zal beantwoorden.